LIVE UPDATES
Bota

Udhëheqësit perëndimorë lundrojnë në një botë të vetmuar

Udhëheqësit perëndimorë kërcënohen dhe përqeshen nga një Amerikë, mbrojtja e së cilës u duhet ende për momentin, si oborrtarë që durojnë talljet e një mbreti të plakur dhe mizor.

15 August 2026, 07:22 Nga E.d
Udhëheqësit perëndimorë lundrojnë në një
Foto ilustruse

Për demokracitë liberale të përmasave të mesme, viti 2026 rrezikon të jetë një vit i vetmuar. Udhëheqësit perëndimorë kërcënohen dhe përqeshen nga një Amerikë, mbrojtja e së cilës u duhet ende për momentin, si oborrtarë që durojnë talljet e një mbreti të plakur dhe mizor.

Për ta bërë vetminë e tyre edhe më të plotë, Kina, fuqia tjetër e madhe e ditëve të sotme, as nuk dëshiron dhe as nuk mund të bëhet miku alternativ i Perëndimit, shkruan The Economist.

Mark Carney, kryeministri i Kanadasë, bëri thirrje që fuqitë e mesme të qëndrojnë dhe të bashkëpunojnë në “koalicione të vullnetarëve”, në një fjalim të drejtpërdrejtë në Forumin Ekonomik Botëror në Davos më 20 janar. “Ne jemi në mes të një çarje, jo të një tranzicioni”, deklaroi ai.

Ai akuzoi shtetet më të forta se po përdorin varësitë ekonomike, financiare dhe të zinxhirit të furnizimit si armë.

“Në një botë rivaliteti mes fuqive të mëdha, vendet në mes kanë një zgjedhje: të konkurrojnë me njëra-tjetrën për favore”, ose të formojnë grupime me mendësi të ngjashme për t’u mbrojtur dhe për të menaxhuar rreziqet, tha Carney.

Në rastin e tij, kjo do të thotë të reduktohet varësia ekonomike nga Amerika. Ai përmendi partneritete strategjike që ka nënshkruar me Kinën dhe Katarin.

Megjithatë, Carney nuk pretendoi se Kina është një zgjidhje universale për varësinë nga Amerika. Mënyrat e Kinës, të udhëhequra nga interesat dhe që shpërfillin vlerat, u përshtaten fuqive të mesme transaksionale në rajone si Gjiri Persik.

Por për vendet që synojnë të mbrojnë vlera themelore, të respektojnë të drejtat e njeriut dhe të jenë “parimore dhe pragmatike”, për të përdorur fjalët e Carney-t, Kina ofron vetëm një mbrojtje të pjesshme.

Gjatë vizitës në Kinë nga 14 deri më 17 janar, Carney tha se Kanadaja do të importojë 49 mijë automjete elektrike të prodhuara në Kinë me kushte preferenciale.

Kjo bie ndesh me strategjinë e Amerikës për t’i mbajtur jashtë Amerikës së Veriut automjetet elektrike kineze me tarifa 100%, një politikë të cilën Kanadaja e kishte pranuar në vitin 2024, duke iu nënshtruar ndikimit të Amerikës si blerëse e më shumë se dy të tretave të eksporteve kanadeze.

Në këmbim të këtyre lëshimeve nga ana e Carney-t, Kina sinjalizoi se do të blinte më shumë produkte bujqësore dhe lëndë djegëse fosile nga Kanadaja, ndër të tjera. Ajo tregoi gatishmëri për të ngrohur marrëdhënie që kishin qenë të ftohta për pjesën më të madhe të dekadës së fundit.

Ka pasur diskutime të lehta, përfshirë edhe mes komentatorëve konservatorë në Amerikë, se Carney po merrte anën e Kinës kundër Trump.

Megjithatë, mirëpritja e Kinës për Carney mbeti larg nga një marrëveshje e re madhore. Ndërsa ishte në Pekin, Carney falënderoi Kinën për një partneritet “që na përgatit mirë për rendin e ri botëror”.

Fjalët e tij të ngrohta nuk u kthyen me të njëjtën frymë nga udhëheqësi i Kinës, Xi Jinping, i cili shkurtimisht i këshilloi Kanadasë të ndërtojë lidhje të bazuara në respekt.

Mediat zyrtare kineze sugjeruan se tensionet dypalëshe të së kaluarës kishin zbuluar “realitete” të rëndësishme për Kanadanë.

Një tjetër fuqi e mesme, Britania, pritet të dërgojë kryeministrin e saj në Kinë. Edhe pse asnjë kryeministër britanik nuk e ka vizituar Kinën prej tetë vitesh, ambiciet për misionin e Sir Keir Starmer janë të ulëta.

Në Whitehall flitet se Sir Keir do të promovojë interesat e biznesit britanik (priten njoftime optimiste për uiskin skocez apo salmonin) dhe në përgjithësi do të normalizojë idenë se udhëheqësit britanikë duhet të angazhohen me ekonominë e dytë më të madhe në botë.

Në heshtje, ai mund të kërkojë bashkëpunim më të thellë në shkencat e jetës dhe teknologjinë e gjelbër, edhe pse investimet kineze deri më tani janë kufizuar nga lobimi amerikan dhe nga debatet e brendshme nëse turbinat kineze të erës apo teknologji të tjera rrezikojnë sigurinë kombëtare.

Zyrtarët britanikë janë të përgatitur për tituj në shtyp mbi “Keir-in e përkulur” që u bën lajka “tiranëve kinezë”.

Si paralajmërim, politikanë të opozitës më 20 janar akuzuan qeverinë për “dorëzim” pasi miratoi një projekt të vonuar prej kohësh, që Kina të ndërtojë një ambasadë të madhe pranë Kullës së Londrës.

Politikanë dhe media konservatore kanë folur për Kinën që përdor një “mega-ambasadë” për të përgjuar kabllot e komunikimit që kalojnë pranë zonës, ose për të sulmuar disidentët e vendosur në Britani, madje duke mbyllur disa prej tyre në dhoma bodrumi të dalluara në planet.

Pa dyshim, shërbimet e sigurisë në mbarë botën demokratike i quajnë agjentët dhe hakerat kinezë një kërcënim të pakrahasueshëm, qoftë duke vjedhur sekrete, duke korruptuar politikanë, duke përgjuar infrastrukturën kritike apo duke i nënshtruar qytetarët kinezë jashtë vendit ndaj survejimit dhe ngacmimeve.

Por paniku për një “super-ambasadë” është i keqdrejtuar dhe i dobët. Kina nuk ka nevojë për ambiente diplomatike për të tentuar të përgjojë; këtë mund ta bëjë nga një magazinë me qira.

Shërbimet kibernetike britanike janë të nivelit botëror dhe e konsiderojnë kompleksin e planifikuar kinez si një kërcënim të menaxhueshëm.

Që Kina të mbajë të burgosur në bodrumet e ambasadës do të ishte një rrezik i çmendur. Më thjesht, është shenjë vetëbesimi, jo nënshtrimi, t’i lejohet një vendi të madh të ndërtojë një ambasadë të madhe.

Në fund të viteve 1930, Britania toleroi përdorimin nga Gjermania naziste të një ambasade madhështore që shikonte nga The Mall, edhe pse ambasadori i saj, Joachim von Ribbentrop, urrehej për përpjekjet për të joshur aristokratë të cilët prireshin drejt pajtimit dhe për dhënien e përshëndetjeve hitleriane në evente.

Kina nuk pritet ta lehtësojë këtë proces

Edhe pse politika e brendshme ndihmon për të shpjeguar agjendën modeste të Sir Keir në Kinë, ambiciet e ulëta janë edhe strukturore. Nëse Britania shpreson të mbrohet nga presioni i stilit trumpian, Kina është pak ndihmë.

Varësitë më të mëdha të Britanisë nga Amerika lidhen me asete si parandalimi bërthamor, avionët luftarakë dhe shërbimet digjitale, përfshirë kompjuterizimin në “cloud”. Britania, ashtu si fuqitë e tjera perëndimore, nuk është gati të blejë armë kineze apo shërbime kineze të ruajtjes së të dhënave.

Edhe në fusha më të padëmshme, historia e Kinës në përdorimin e zinxhirëve të furnizimit si armë e bën pak ngushëlluese zëvendësimin e varësisë nga Amerika me varësi nga Kina.

Nëse mbrojtja është e vështirë, a mund të fitojnë demokracitë liberale më shumë peshë gjeopolitike duke kërcënuar se do t’i kundërvihen Amerikës dhe do të afrohen më shumë me Kinën?

Një pengesë e madhe është kujdesi i Kinës.

Në Pekin, zyrtarët ankohen me përçmim se kanë besuar mburrjet e udhëheqësve perëndimorë për t’u bërë më autonomë nga Amerika, vetëm për t’i parë ata të rreshtohen kur Uashingtoni ngriti zërin.

Si për Xi, ashtu edhe për Trump, ajo që ka rëndësi është fuqia. Në këto kohë të vetmuara për aleatët e përmasave të mesme të Amerikës, Kina nuk është shpëtimtare./Monitor

udhëheqësit perëndimorë botë të vetmuar kina

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin