LIVE UPDATES
Bota

Vëzhgimi i REL: Kosova pa Sistem Informativ Shëndetësor

Valdet Hashani punon në Qendrën Kryesore të Mjekësisë Familjare (QKMF) në Prishtinë dhe thotë se i merr shumë kohë për të kuptuar historikun shëndetësor të një pacienti.

17 April 2023, 11:14 Nga k.m.
Vëzhgimi i REL: Kosova pa Sistem Informativ Shëndetësor
Foto ilustruese

Me plot dokumente mjekësore nga kontrollet e ndryshme që kishte bërë më herët te mjekët në ortopedi, otorinolaringologji e endokrinologji, Luljeta Zeqiri po priste në radhë që të kryente një kontroll në ambulancën qendrore të Qendrës Klinike Universitare të Kosovës (QKUK) në Prishtinë. Ajo, sikurse shumë pacientë të tjerë, ishte detyruar t’i merrte me vete të gjitha dokumentet, të cilat pasqyrojnë shëndetin e përgjithshëm të saj, pasi në Kosovë nuk funksionon Sistemi Informativ Shëndetësor (SISH).

“Për mua, bartja e këtyre dokumenteve është shumë e lodhshme. Edhe tash kam një problem tjetër shëndetësor dhe më duhet t’i tregoj mjekut për të kaluarën...”, rrëfen Zeqiri për Radion Evropa e Lirë.

Ajo thotë se në mungesë të sistemit i ka të ruajtura në shtëpi të gjitha raportet dhe dokumentet e vizitave mjekësore, të bëra në pesë vjetët e fundit. Njohësi i politikave shëndetësore, specialisti Valdet Hashani, thotë se mungesa e një databaze për pacientë paraqet pengesë të madhe në punë.

Hashani punon në Qendrën Kryesore të Mjekësisë Familjare (QKMF) në Prishtinë dhe thotë se i merr shumë kohë për të kuptuar historikun shëndetësor të një pacienti.

“Nëse do të kishte një sistem, [pacienti] paraqitet te mjeku, caktohet termini... dhe ti e di saktë se sa pacientë do t’i kesh. Ky është një lehtësim për mjekun. Unë sot [29.03.2023] kam pasur 68 pacientë - 30 prej tyre kanë qenë për herë të parë dhe nuk kam asnjë informacion për ta. Kështu, duhet të hysh dhe ta marrësh anamnezën, historinë familjare. Për mjekun është rraskapitëse, është shumë e lodhshme. Po të kishte Sistem të Informimit Shëndetësor, me një klik, mjeku familjar do t’i kishte të gjitha të dhënat e pacientit”, thotë Hashani për Radion Evropa e Lirë.

Sistemi Informativ Shëndetësor bën gjenerimin, përpilimin, analizimin, komunikimin dhe përdorimin e të dhënave për sektorin publik dhe privat shëndetësor. Për të përmirësuar shërbimin shëndetësor ndaj qytetarëve të Kosovës, Ministria e Shëndetësisë (MSH), në vitin 2011, ka provuar fillimin e zbatimit të këtij sistemi në tri faza. Dy fazat e para planifikohej të përfshinin pilotimin dhe implementimin e sistemit në 30 për qind të territorit të vendit dhe vlerësimin e pilotimit në fund të vitit 2014. Ndërsa, faza e tretë përfshinte implementimin e sistemit në gjithë territorin e vendit, me synim që të realizohej deri në vitin 2020.

Mirëpo, as tash në vitin 2023, sistemi në fjalë nuk është realizuar.

Zyra Kombëtare e Auditimit në Kosovë (ZKA) ka kryer një auditim për periudhën 2010-2017 lidhur me zbatimin e Sistemit Informativ Shëndetësor, si projekt i Ministrisë së Shëndetësisë. Sipas këtij auditimi, Ministria e Shëndetësisë nuk ka arritur ta realizojë planin për këtë sistem. Në një deklaratë me shkrim dërguar Radios Evropa e Lirë më 29 mars, 2023, Zyra Kombëtare e Auditimit përmendi disa arsye të dështimit të sistemit:

“MSH-ja ende nuk i ka funksionalizuar kartelat profesionale shëndetësore, të cilat nevojiten për identifikimin dhe autorizimin e profesionistëve të kujdesit shëndetësor”.

Sipas ZKA-së, shpërndarja e infrastrukturës fizike ka munguar në të gjitha institucionet shëndetësore, në të cilat ka qenë e paraparë, dhe po ashtu, sipas saj, nuk ka pasur riorganizim të të dhënave ekzistuese, me qëllim që ato të futeshin në sistemin e ri.

Ministri i Shëndetësisë në Qeverinë e Kosovës, Arben Vitia, thotë për Radion Evropa e Lirë se ky sistem është i domosdoshëm për shëndetësinë në Kosovë, për funksionalizimin e sigurimeve shëndetësore dhe për vetë sistemin shëndetësor. Ai thotë se nuk di shumë detaje për mosrealizimin e projektit, por shton se ministria që ai aktualisht drejton, është duke punuar në këtë drejtim. Sipas tij, pas pak kohe do të mund të shihen edhe rezultatet.

“Tash, për të mos pasur asnjë dyshim në hapat e vazhdueshëm, bashkë me partnerët tanë ndërkombëtarë, është duke u bërë një studim fizibiliteti i thukët, i cili do të përfundojë në muajin qershor dhe i cili do të na tregojë të gjitha rekomandimet dhe hapat konkretë se si do t’i qasemi ndërtimit të këtij Sistemi Informativ Shëndetësor, që të mos dështojmë edhe një herë. Me përfundimin e këtij studimi të fizibilitetit, nga qershori, menjëherë dhe paralelisht, jemi duke i bërë të gjithë hapat që të përgatitemi që, pas rekomandimeve, të fillojmë me implementimin e këtij sistemi shumë të rëndësishëm”, thotë Vitia.

Nga ana tjetër, ish-ministri i Shëndetësisë, Armend Zemaj, tash nënkryetar i Komisionit parlamentar për shëndetësi në Kuvendin e Kosovës, thotë se mundësi buxhetore dhe investime në këtë rrafsh ka pasur, por se rezultatet kanë munguar.

“Kanë ndodhur investime milionëshe, por qe tre vjet duke u shtyrë me të njëjtat interesa njerëzit, të cilët e udhëheqin pjesën administrative të MSH-së dhe që kanë ndikim te ministri ose te politikat e ministrit. Nuk kanë lëvizur asnjë milimetër - të them - për funksionimin e këtij sistemi”, thotë Zemaj për Radion Evropa e Lirë, por nuk specifikon më shumë.

Ai thotë se gjatë kohës sa ai ka qenë ministër, ka qenë kohë pandemie dhe se nuk është marrë me investime kapitale. Sipas tij, me mungesën e këtij sistemi, jeta e pacientëve vështirësohet dhe keqpërdorimet janë më të mëdha. Isme Humolli, zyrtare profesionale e emergjencave në Organizatën Botërore të Shëndetësisë në Kosovë, thotë për Radion Evropa e Lirë se Sistemi Informativ Shëndetësor kërkon shumë kohë për të qenë gjithëpërfshirës. Sipas saj, secili shtet është i obliguar që ta ketë Sistemin Informativ Shëndetësor.

“Sistemi i Informimit Shëndetësor është i domosdoshëm dhe duhet ta ketë edhe Kosova. Kosova ka pasur të dhëna edhe më herët, por tash është koha që të bëhet kompaktibil me tërë sistemin në Evropë dhe botë, sidomos me Evropën”, konsideron Humolli.

Në vitin 2010, Ministria e Shëndetësisë e Kosovës ka hartuar dhe aprovuar strategjinë për Sistemin Informativ Shëndetësor në Kosovë (2010-2020). Për ta zbatuar atë, Qeveria e Kosovës dhe ajo e Luksemburgut kanë nënshkruar një marrëveshje dypalëshe, me obligime dhe përgjegjësi për secilën palë.

Sipas raportit të ZKA-së, Qeveria e Luksemburgut do t'i kryente obligimet e saj financiare për implementimin e projektit në vlerë prej 6.5 milionë eurosh, ndërsa Qeveria e Republikës së Kosovës do të mbështeste dhe monitoronte zbatimin e projektit dhe do të siguronte kontributin e saj në vlerë prej 1.3 milion eurosh.

Radio Evropa e Lirë e pyeti Ministrinë e Shëndetësisë se sa para janë shpenzuar për projektin e nisur, por deri në publikimin e këtij shkrimi nuk mori përgjigje./REL

mjekesia ne kosove kosove

Sondazh

Bota 17 April 2023, 10:08 k.m.

Silvio Berlusconi del nga terapia intensive

Silvio Berlusconi ITALI- Pas 12 ditësh, ish-kryeministri i Italisë, Silvio Berlusconi largohet nga reparti i terapisë intensive të San ...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin