LIVE UPDATES
Insights

Çfarë (nuk) mësuam nga koronavirusi!

16 August 2020, 11:34 Nga DOSJA
Çfarë (nuk) mësuam nga koronavirusi!

TIRANË- Këto nuk janë kohë normale. Në vetëm pak muaj, përhapja e pandemisë ka ndryshuar tërësisht mënyrën se si njerëzit punojnë, jetojnë e konsumojnë.

Qeveritë, nga ana e tyre, janë detyruar të rishikojnë prioritetet, si dhe të zhyten në borxhe, në mënyrë që të stimulojnë ekonomitë e sëmura, që në tremujorin e dytë panë nivele të tilla rënieje të cilat nuk ishin konstatuar që nga Lufta e Dytë Botërore. Kjo është dhe kohë për reflektim, për ato që janë bërë gabim në të kaluarën dhe si mund të përmirësohen në të ardhmen.

Nuk duhet të vetëkënaqesh në kohë të mira!

Shqipëria hyri në krizë me situatën më pak të favorshme makroekonomike në rajon. Rritja ishte ngadalësuar, për shkak se ajo mbështetej te faktorët rastësorë (si shiu që rriti prodhimin e energjisë dhe gazsjellësi TAP) dhe jo në një model të qëndrueshëm zhvillimi. Kapitalet e lira u orientuan, kryesisht, drejt ndërtimit dhe jo teknologjisë dhe inovacionit.

Konsolidimi fiskal ishte minimal, teksa rritja e taksave ndrydhi ekonominë dhe borxhi publik nuk u arrit të ulej sipas parashikimeve në rreth 60% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), por mbeti afër 70%. Rritja e domosdoshme e tij pas shpërthimit të krizës e çoi huamarrjen në nivele të paqëndrueshme të rreth 80% të PBB-së që tani, duke mos lënë shumë hapësira për nxitjen ekonomike. Ndryshe është situata në gjithë rajonin (përveç Malit të Zi), ku borxhi i ulët u lë shumë shtigje vendeve të veprojnë me stimuj fiskalë.

Serbia, p.sh., që disa vjet më parë e kishte borxhin mbi 70% të PBB-së, në nivele të krahasueshme me ne, arriti ta ulte në rreth 52% në fund të 2019-s, duke qenë në nivele shumë më komode sesa ne. Rezultati: Vendi ynë pritet që të ketë rënien më të madhe ekonomike në rajon, të shkaktuar nga COVID-19, sipas parashikimeve të institucioneve ndërkombëtare!

Përfshirja e privatëve në PPP orienton drejt maksimizimit të fitimit, jo përmirësimit të cilësisë së shërbimit, sidomos në kohë të jashtëzakonshme!

Buxheti i shtetit, që prej vitit 2017 po shpenzon rreth 25-30 milionë euro në vit për të paguar tre Partneritetet Publike-Private në sektorin e shëndetësisë, (check up, sterilizimi, hemodializa), nga e cila rreth 20-25% është fitim për kompanitë private. Nga ky vit është shtuar edhe një i katërt, ai i laboratorëve, për të cilin do të paguajë edhe 10 milionë euro të tjera në vit.

Ndonëse ka munguar një analizë e plotë kosto-përfitime, të dhënat e deritanishme tregojnë se peshorja anon nga maksimizimi i fitimeve të privatit. Koncesioni i check-up (kontrollit mjekësor) paguhet nga shteti për shërbime që nuk kryhen, në të kundërt sterilizimi merr para përtej parashikimeve, pasi të tilla janë kontratat. Laboratorët shtetërorë të analizave u mbyllën së fundi, duke nxjerrë nga puna personelin e trajnuar për analizat e COVID-19, për të kaluar në dorë të privatit.

Më e rëndësishmja është se investimet e mëdha të buxhetit këto vite për PPP-të në shëndetësi (të mjaftueshme për të ndërtuar një spital modern çdo vit) nuk kishin asnjë vlerë në momentin që vendi u përball me emergjencën e jashtëzakonshme shëndetësore e shkaktuar nga pandemia e koronavirusit. Koncesionari i check-up zgjodhi të përdorë forcën madhore për të pezulluar përkohësisht aktivitetin, sesa të përfshihej në kontrollin e popullatës, që mund të rezultonte me kosto shtesë dhe t’i ulte fitimet.

A kemi nxjerrë mësime?

Fatkeqësisht, duket se jo. Gabimet e së kaluarës do të vazhdojmë t’i paguajmë, për shkak të kontratave tashmë të miratuara. Shembulli më i fundit është fillimi i koncesionit të laboratorëve. Një auditim i Kontrollit të Lartë të Shtetit për këtë koncesion ka zbuluar se, gabimet në studim mbi fizibilitetin dhe kontratë lënë të hapur rritjen e kostove buxhetore, njësoj si për koncesionin e sterilizimit. Në këtë linjë, edhe vënia e tij në funksion të analizave për COVID-19 do të kërkonte fonde shtesë nga buxheti.

Nuk premton as sjellja e qeverisë në drejtim të planifikimeve dhe transparencës buxhetore, apo përzgjedhjes së projekteve dhe efikasitetit të tyre, duke rrezikuar aftësinë paguese të buxhetit në një afat të mesëm. Situata është kritike. Nëse nuk reflektohet, pasojat, brenda një kohe të shkurtër, do t’i vuajë e gjithë ekonomia!

(Marrë nga Monitor.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

opinione opinione koronavirusi ne bote mesimet e virusit pasojat e covid-19 koronavirusi ne bote mesimet e virusit pasojat e covid-19

Sondazh

Insights 16 August 2020, 09:46

“Avniu”, tregimi i së dielës nga Agim Xhafka

TIRANË- Ndenja në Pogradec tre ditë me Avniun. Eshtë shok i hershëm i tim eti. Afër të 90-tave,ecte pak i kerrusur në breg të  gjolit. Sa e vura re u sula ...

Insights 14 August 2020, 10:21

Që askush të mos ndjehet vetëm…

TIRANË- Kovidi-19 duhet marrë seriozosht, jo vetëm pse vret dhe krijon probleme shendetësore, por për pasojat që po shkakton në jetën e globit, duke fillua...

Insights 10 August 2020, 11:54

Çfarë interesash mbron Yuri Kim në Shqipëri

Në një intervistë me Sokol Ballën, ambasadorja amerikane, Yuri Kim, si përgjigje ndaj gazetarit që kërkoi t’i fliste për rolin dhe qëndrimin e ambasadës në zhvi...

Insights 9 August 2020, 11:16

Mos spostoni shënjestrën me Ben Blushin!

TIRANË- Ben Blushi është drejtues i një media të madhe, sot. Ka qenë gazetar dhe një ndër drejtuesit më profesionistë  e kurajoz të gazetës më të madhe shq...

Insights 9 August 2020, 05:19

Eh çfarë burrash, nuk i mposhti dhimbja!

U mbush java që e shoh dy herë në ditë grupin e marrshimit. Janë tre meshkuj,mosha të ndryshme. 40,20 dhe 70 vjeç. Djalin e fusin në mes dhe ecin me koka...

Insights 7 August 2020, 09:12

Nikoll Lesi: Do jem me PS-në!

TIRANË- Edhe pak dhe do hyjmë në fushatën më të egër parlamentare në këto 30 vite. Ndeshje mes dy Botëve: botës që synon rregulla loje demokratike dhe Botë...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin