LIVE UPDATES
Ekonomi

COVID-19 rriti përhapjen e dezinformimit, ekspertët: Si të merrni informacion të sigurt

12 February 2021, 16:19 Nga DOSJA
COVID-19 rriti përhapjen e dezinformimit, ekspertët: Si të merrni

TIRANË- Soni, një 30-vjeçar që jeton në Tiranë e thotë me bindje të plotë se nëse do i jepet rasti, nuk do të vaksinohet për COVID-19. Megjithatë, pavarësisht se është tërësisht i vendosur, e ka të pamundur të shpjegojë se përse e ka marrë këtë vendim.

“Çfarë s’kemi dëgjuar lart e poshtë”, -thotë ai, pa dhënë ndonjë argument konkret. Edhe Fotinija, një 65-vjeçare nga Pogradeci ndan të njëjtin mendim për vaksinën e COVID-19.

“Dëgjova një prezantuese në televizor që tha ‘vaksina s’duhet bërë në asnjë mënyrë’”,-thotë 65-vjeçarja, për të shpjeguar se ku e bazon vendimin e saj.

Soni dhe Fotinija nuk janë të vetmit, që mendojnë se vaksina për COVID-19 nuk duhet kryer. Sipas një sondazhi të kryer nga Instituti për Zhvillim dhe Alternative Kërkimore, IDRA mbi perceptimin e qytetarëve për vaksinimin ndaj Covid-19, 54% e qytetarëve shqiptarë deklaruan se nuk do bëjnë vaksinën edhe kur ajo të jetë gati, ndërkohë që 29% e të anketuarve besojë në teorinë konspirative se përmes vaksinës do të vendosen mikro -çipe tek njerëzit.

Teori konspirative në lidhje me vaksinën për COVID-19 qarkullojnë edhe në drejtim të shkaktimit të infertilitetit te meshkujt e femrat, por sipas mjekut imunolog, Genc Sulçebe “këto janë teori konspirative që s’kanë asnjë gjë shkencore”. “Janë antishkencore”,-përforcon ai, duke sjellë në vëmendje se vaksinat kanë bërë revolucion në drejtim të shumë sëmundjeve vdekjeprurëse.

Sipas pedagogut dhe ekspertit të komunikimit, Erlis Çela “periudhat e krizave të mëdha botërore, ku shkalla e pasigurisë dhe paqartësisë është e madhe, shërbejnë shpesh për nxitjen e informacioneve konspirative, të cilat synojnë të plotësojnë hapësirën e lënë bosh nga autoritetet shkencore dhe institucionet publike”.

 

“Mendoj se pandemia e shkatuar nga koronavirusi rriti shkallën e përhapjes së teorive konspirative dhe dezinformacionit”,-thotë ai. Ndërkaq, sipas Çelës “shkaku kryesor që e la publikun shqiptar përballë këtyre fenomeneve, ishte komunikimi jo transparent i qeverisë dhe institucioneve përgjegjëse gjatë gjithë kohës së pandemisë”.

“Mungesa e koherencës, paqartësia, mungesa e transparencës në vendimmarrjet që lidheshin me pandeminë, bënë që këto fenomene të përhapen më shumë dhe të zenë vend në hapësirën e komunikimit publik”,-thotë ai.

Përtej kësaj, eksperët e komunikimit shpjegojnë se ka një sërë faktorësh të tjerë që favorizojnë përhapjen e teorive konspirative dhe informacioneve të pasakta e shpesh të dëmshme për shëndetin e njeriut. “Faktorët që kanë ndikuar në përhapjen e lajmeve të rreme apo teorive konspirative për Covid-19 janë platformat në ekspansion të rrjeteve sociale, kaosi informativ dhe lehtësia e shpërndarjes së informacioneve të paverifikuara nëpërmjet internetit”,-thotë Valbona Sulçe, eksperte komunikimi.

“Rol luan dhe mungesa e edukimit mediatik të audiencave, mënyrës sesi e konsumojmë informacionin, mungesa e njohurive mbi mënyrën si funksionojnë mediat dhe lehtësia e shpërndarjes së përmbajtjeve mediatike me një buton të vetëm”,-shton ajo. Edhe sipas Çelës, “zhvillimet në teknologjinë e komunikimit dhe zhvendosja e komunikimit gjithmonë e më shumë në median sociale kanë sjellë shtimin e burimeve të informacionit, çka rrit shkallën e vështirësisë me të cilën përballen audiencat për të vlerësuar vërtetësinë dhe besueshmërinë e përmbajtjes që konsumojnë në rrjet”.

“Në hapësirën informative online roli i gazetarit profesionist dhe përmbajtja e prodhuar prej tij është sfiduar ndjeshëm nga përmbajtja e prodhuar nga përdoruesi i rrjetit. Pra jetojmë në një epokë komunikimi ku përdoruesi i rrjetit është njëkohësisht konsumator dhe prodhues i përmbajtjes. Kjo do të thotë se audiencat online janë të ekspozuara direkt ndaj informacioneve të rreme apo konspiracioneve që prodhohen nga përdorues të ndryshëm, të cilët mund të kenë një mori arsyesh për ta bërë këtë”,-shpjegon më tej ai.

Rreziku nga dezinformimi

Ekspertët thonë se dëmet që vijnë nga dezinfomimi apo ekspozimi ndaj informacioneve të rreme është i madh.

“Dëmi kryesor ka të bëjë me marrjen e vendimeve të nxituara për veten tënde, ose të afërmit e tu, sidomos përsa i përket mjekimeve dhe vendosjes së diagnozave për shëndetin. Janë të shumta rastet kur personat kanë ndjekur terapi të gabuara ose të panevojshme në lidhje me trajtimin e sëmundjes”,-thotë Sulçe. Ndërsa Çela sjell në vëmendje përfundimet e studiuesve, të cilët kanë monitoruar dhe analizuar efektin e teorive konspirative të publikuara në rrjet.

“Ata kanë dalë në përfundimin se si pasojë e këtij deziformimi rreth 800 njerëz kanë vdekur, ndërsa 5,876 janë shtruar në spitale. Tek afro 60 persona, pirja e metanolit si kurë kundër koronavirusit shkaktoi verbëri të plotë. Informacione të ngjashme kanë qenë shkaku i raportuar i 30 vdekjeve në Turqi, ndërsa në Katar, dy burra të shëndetshëm konsumuan dezinfektues për pastrimin e sipërfaqeve të jashtme”,-bën me dije Çela.

Mjekja psikiatre Arjana Rreli thotë se dilemat për kryerjen e vaksinës për COVID-19, si pasojë e teorive konspirative “antivaksinë” po shërbejnë si stresor për qytetarët shqiptarë, duke sjellë dëme në shëndetin mendor të popullatës.

“Duke qenë se gjatë gjithë kohës është thënë që vaksina do të jetë zgjidhja përfundimtare për pandeminë, teoritë paralele, qoftë konspirative apo qoftë deri diku paranoide, që intepretohet shumë për pasojat, për ccfarë përmban kjo vaksinë, çfarë mund të shkaktojë, turbullojnë çdo mendje njerëzore dhe të mendojmë që kjo mendje është e brishtë aktualisht, është sulmuar shumë nga gjithë kjo periudhë pandemie, nga gjithë këto variacione të problematikave dhe të komplikacioneve”,– shprehet mjekja.

“Çdo ditë hasemi me raste të gjendjeve të ankthit, që karakteristike aktualisht janë për çfarë njerëzit ngrejnë pritshmëritë e tyre në raport me infektimin, që ende nuk e kanë provuar. Kemi patur edhe eksperinca po ekstreme, që kanë menduar edhe vetëflijimin si një mënyrë për të mos u përballur me pasojat ekstreme që mund të vinin nga infektimi”,-shton më tej ajo. Sipas psikiatres, “varet nga secili nga ne, nga mënyra sesi ne kemi personalitetin dhe si reagojmë ndaj stresorëve, por shumë varet edhe nga sa informacione, si ne i përthithim dhe si këto informacione drejtohen nga ne”.

Shmangia e informacioneve të pasakta

Në kushtet e ekspozimit të lartë ndaj informacioneve, që shpesh herë janë të pasakta, Rreli këshillon “të reduktojmë informacionet e aq më tepër të mundemi të selektojmë lajmet “fake” që vërtet do të jenë një faturë e lartë për secilin nga ne për të shfaqur herët apo vonë problematika që do të lidhen me shëndetin mendor”. Ndërkaq, evidentimi i këtyre të fundit nuk është i pamundur për ekspertët e komunikimit. Sipas Çelës, është e rëndësishme të kuptohet se jo çdokush që publikon në median sociale është profesionist dhe ka njohuritë e nevojshme për t’u shprehur rreth asaj teme.

“Në këtë pikë është e rëndësishme të kontrollojmë se kush qendron pas lajmit. Nga ana tjetër duhet të kontrollojmë nëse i njëjti informacion është publikuar në ndonjë media serioze që ofron besueshmëri. Nëse nuk jemi të sigurtë për burimin e informacionit, ai lajm duhet marrë me rezerva. Së dyti, duhet të mësohemi të shohim me syrin kritik informacionet që përhapen nga miqtë tanë në rrjetet sociale”,- sugjeron ai. Sipas Sulçes, mënyra apo teknika që mund të përdorin qytetarët shqiptarë në këtë rast janë të thjeshta.

“Kontrolloni burimin e informacionit dhe datën e publikimit. Me burim informacioni kuptoj jo vetëm mediat, por edhe personat që citohen si burime të informacionit. Tek mediat, shikoni historikun e saj, duke nisur që nga titulli dhe burimet njerëzore. Jo çdo portal që mban në titull fjalën lajme ose .com është media në kuptimin e një redaksie që merret me përpunimin e informacionit”,- këshillon Sulçe.

“Një artikull që nuk përmban emrin e autorit është shenja e parë e një informacioni të dyshimtë. Gjithashtu, edhe data e publikimit të lajmit është tregues i rëndësishëm i vërtetësisë së tij, pasi lajme të vjetra fabrikohen si të reja vetëm me ndryshimin e datës. Titujt sensacionalë, me gabime gramatikore apo satirikë janë gjithashtu tregues i informacioneve të rreme”,-përfundon ajo.

(Dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

sociale sociale koronavirusi ne shqiperi ola mitre koronavirusi ne shqiperi ola mitre

Sondazh

Ekonomi 11 February 2021, 07:17

Fitimi i sistemit bankar bie me 15% në 2020-n

Sistemi bankar rezultoi me një fitim prej 16.8 miliardë lekësh (136 milionë euro) në vitin 2020, sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, që i raporton të dh...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin