LIVE UPDATES
Ekonomi

Dilema e madhe e inflacionit: kalimtar apo i qëndrueshëm?

14 February 2022, 06:17 Nga DOSJA
Dilema e madhe e inflacionit: kalimtar apo i qëndrueshëm?

Që nga tremuujori i fundit i vitit të kaluar, ekonomia po përballet me një rritje të shpejtë të çmimeve. Pyetja që shtrohet gjithnjë e më shpesh prej muajsh kur flitet për këtë fenomen është nëse kjo valë inflacioni do të jetë kalimtare apo inflacioni i lartë mund të bëhet një fenomen i qëndrueshëm, që do të na shoqërojë për një kohë të gjatë.

Në raportin e fundit të Politikës Moneatre, Banka e Shqipërisë ka përgatitur një analizë që synon t’i japë përgjigje asaj që është ndoshta pyetja që më shumë po shqetëson sot autoritetet monetare, tregjet, por edhe konsumatorët. Analiza evidenton se kjo situatë e ka origjinën në fillimet e pandemisë, që shkaktoi luhatje të forta të kërkesës dhe të ofertës për mallra e shërbime.

Prezantimi i masave të distancimit social në mars të vitit 2020 solli fillimisht rënien e kërkesës dhe në vijim ndikoi negativisht aktivitetin e një pjese të konsiderueshme të ekonomisë. Tkurrja më e shpejtë e kërkesës solli një kontraktim të fortë të hendekut të prodhimit në vitin 2020, i cili arriti minimumin e tij në tremujorin e dytë të vitit dhe nisi gradualisht rimëkëmbjen më tej.

Rikuperimi i ekonomisë ishte i shpejtë dhe impakti në tregun e punës i përmbajtur, çka, sipas Bankës së Shqipërisë, reflekton ndër të tjera, mbështetjen e rëndësishme të siguruar nga politikat fiskale dhe monetare stimuluese. Rritja e kërkesës, e punësimit dhe e pagave ka shtuar presionet inflacioniste nga ekonomia e brendshme, kontributi i të cilave ka qenë i qëndrueshëm dhe ka ardhur në rritje.

Në pasqyrim të tyre, inflacioni bazë dhe ai i shërbimeve ka shfaqur një tendencë rritëse prej fillimit të vitit 2021. Kjo tregon se rritja e inflacionit është, së pari, e origjinuar, prej rimëkëmbjes së ekonomisë nga efektet e pandemisë. Por, përshpejtimi i inflacionit gjatë muajve të fundit, në Shqipëri si edhe në vendet e tjera, është ndikuar nga rritja e çmimeve të lëndëve të para dhe të inputeve në tregjet botërore.

Bazuar në literaturën ekonomike, Banka e Shqipërisë shprehet se goditje të tilla klasifikohen si goditje të ofertës, të cilat mund të prodhojnë disa lloj efektesh në inflacion.

Së pari, rritja e çmimeve të lëndëve të para dhe të inputeve jep një efekt të drejtpërdrejtë në inflacion, pasi disa prej tyre janë të përfshira në matjen e shportës së mallrave të konsumit. Kështu, inflacioni i mallrave energjetike në vend është rritur gradualisht gjatë vitit 2021, duke arritur në 16% në tremujorin e fundit të vitit. Në këtë rritje, kontributin më të madhe e ka dhënë rritja e çmimit të naftës.

Rritja e çmimit ndërkombëtar të energjisë nuk ka dhënë ende ndikimin e saj të plotë në kostot dhe çmimet e konsumit në vend, megjithëse ajo është reflektuar në çmimin e energjisë së importuar. Kjo për arsye se çmimi i energjisë në vend është i administruar dhe nuk ka pasur vendime legjislative për rritje të çmimit të energjisë për konsumatorët dhe bizneset në tërësi.

Po ashtu, rritja e çmimeve bazë ushqimore ka sjellë një rritje të inflacionit të ushqimeve të përpunuara në 4.3% gjatë tremujorit të fundit të vitit 2021. Kontributi i çmimeve të lidhura me lëndët e para në tregjet botërore është rritur nga mesatarisht 12% në vitet 2017-2020, në 32% në vitin 2021, dhe 43% në tremujorin e fundit.

Efektet e drejtpërdrejta të ofertës në inflacion janë kalimtare; me stabilizimin apo korrektimin e çmimeve, kontributet e tyre në inflacion shuhen. Por, nga ana tjetër, ato shkaktojnë luhatshmëri në afatin e shkurtër. Aktualisht, analizat dhe pritjet e tregjeve përputhhen në interpretimin se rritja e çmimeve të lëndëve bazë është e përkohshme.

Rivendosja e ekuilibrit midis kërkesës dhe ofertës, zgjidhja e problemeve me furnizimin dhe reduktimi i çmimit të mallrave energjetike pritet të sjellë stabilizimin e këtyre çmimeve. Ky konsiderohet nga Banka e Shqipërisë si skenari bazë.

Megjithatë, kjo është një situatë që mbart pasiguri të konsiderueshme. Shtrenjtimi i lëndëve bazë dhe i inputeve mund të sjellë efekte indirekte në zinxhirët e formimit të vlerës. Një shembull i këtij efekti është rritja e kostove të transportit, dhe rrjedhimisht e çmimit të produkteve dhe shërbimeve përfundimtare, si pasojë e rritjes së çmimit të karburantit.

Efektet indirekte janë të vështira për t’u llogaritur, pasi përcjellja në çmimet e konsumit mund të ndryshojë me kalimin e kohës dhe është në varësi të elasticitetit të kërkesës, të konkurrencës sipas segmenteve të tregut, dhe të aftësisë së kompanive private për të absorbuar goditjen nëpërmjet korrigjimit të marzheve të fitimit.

Një aspekt tjetër është fakti se goditjet e ofertës mund të sjellin efekte të raundit të dytë. Efekte të tilla lindin kur inflacioni i lartë ndikon në pritjet e familjeve dhe bizneseve për ecurinë e ardhshme të çmimeve dhe në sjelljen e tyre për konsum dhe kursim.

Pritjet më të larta për inflacionin mund t’i shtyjnë bizneset të rrisin çmimet më shpejt nga sa e kishin menduar dhe pagamarrësit të kërkojnë paga më të larta për të ruajtur fuqinë blerëse. Kjo krijon një cikël inflacionist, pasi bizneset në mënyrë që të kompensojnë kostot e rritura, detyrohen të rrisin më tej çmimet. Në ndryshim nga efektet e drejtpërdrejta, efektet indirekte dhe ato të raundit të dytë kanë një ndikim më afatgjatë në inflacion. Ato kërkojnë reagimin e politikës monetare.

Pritjet për inflacionin në Shqipëri janë rritur gradualisht gjatë vitit 2021. Analizat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se pritjet inflacioniste në periudhën pas krizës financiare globale janë bërë më të përshtatshme me tendencat faktike të këtij treguesi.

E thënë ndryshe, periudhat me inflacion të ulët krijojnë pritshmëri të forta për inflacion të ulët, ndërsa, në situatën aktuale, konsumatorët dhe bizneset po krijojnë pritshmëri gjithnjë e më të forta për një inflacion të lartë. Sipas Bankës së Shqipërisë, rrit rrezikun e lindjes së efekteve të raundit të dytë.

Ky rrezik kërkon një monitorim të kujdesshëm të ecurisë së çmimeve, për të identifikuar në kohë shfaqjen e këtyre efekteve dhe për të mundësuar një reagim të përshtatshëm të politikës monetare./MONITOR

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

ekonomi ekonomi banka e shqipërisë inflacioni banka e shqipërisë inflacioni

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin