LIVE UPDATES
Aktualitet

Dolia e verës dëshmi e tregtisë në portin e Dyrrahut

12 May 2019, 06:06 Nga DOSJA
Dolia e verës dëshmi e tregtisë në portin e Dyrrahut

Durrës-Një enë prej balte me përmasa të mëdha, e përdorur veçanërisht për transportin detar të verës në antikitet, është zbuluar nën ujë dhe më pas është restauruar plotësisht në muzeun arkeologjik të Durrësit.

Arkeologët thonë se gjetja e zonës së reliktit të anijes dhe restaurimi i enës 1800 – vjeçare provon se porti i Durrësit ishte pjesë e itinerarit të tregtisë për verën e hapur, së bashku me porte të tjerë në trekëndëshin mes Francës, Spanjës dhe Italisë.

Pas restaurimit të dolisë, siç quhet ena në latinisht, arkeologët do të vijojnë hulumtimet në zonën detare, në kërkim të pjesëve të tjera që i përkasin anijes së mbytur në gjiun detar të Durrësit, mëse 18 shekuj më parë.

Dr. Adrian Anastasi, arkeologu nënujor që zbuloi tre vjet më parë reliktin që i përket shek. 1-2 pas Krishtit, tha për BIRN se nga thellësia u nxorën 296 pjesë të enës, po aq sa ishin copëtuar nga mbytja e anijes antike në afërsi të qytetit.

Për nga përmasat, por edhe për nga tipologjia, kjo enë është e para që identifikohet në brigjet tona.

Restaurimet në Muze rikthehen pas 30 vitesh

Arkeologu Adrian Anstasi pas një zhytjeje në gjiun e Durrësit

Fillimisht, të gjitha pjesët e enës iu nënshtruan procesit të shkripëzimit me qëllim konsolidimin e strukturave, e më pas për afro 9 muaj u punua për restaurimin. Gjëegjëza prej 296 pjesësh qeramike mori ditë pas dite formën e plotë të dolisë me lartësi 157 cm dhe diametër 128 cm, e cila në antikitet mbushej me verën që vinte apo nisej me anije nga Durrësi.

Për Adrian Anastasin ka qenë një sfidë edhe krijimi i ekipit të restaurimit. Së bashku me të birin, Kristin, student në degën e arkeologjisë në Lion (Francë) ai ka punuar për shkripëzimin e pjesëve të dolisë, ndërsa më pas grupit të restauratorit me përvojë Ibrahim Reçi dhe djalit të tij skulptor restaurator, Amarildo Reçi, iu bashkua edhe Vullnet Lushkja, që zgjidhi problematikat me karakter teknik. Dr. Adriani shton se ky proçes i gjatë restaurimi, ka qenë “një kontribut i madh për të finalizuar punën tonë si arkeologë dhe unë u jam shumë mirënjohës këtyre njerëzve të mrekullueshëm”.

“Ne muzeun arkeologjik të Durrësit prej gati 30 vitesh nuk realizoheshin restaurime të plota dhe me rëndësi të tillë shkencore,” tha për BIRN Alban Ramohitaj, drejtor i Kulturës Kombëtare Rajonale.

“Mbi të gjitha jemi të kënaqur për rikthimin e një tradite, ku përvoja e specialistëve të viteve 1990 bashkohet me entuziazmin e të rinjve të talentuar,” shtoi ai.

Dolia e restauruar duket se ka ndikuar edhe për të nxitur edhe idenë e ngritjes së një pavioni dedikuar arkeologjisë nënujore në Durrës. Gjetjet nga kërkimet dhe projektet e arkeologjisë nënujore janë të shumta dhe jo të gjitha objektet e zbuluara janë nxjerrë nga uji.

Sipas specialistëve, kronologjia e tyre në zonën detare të Durrësit fillon nga prehistoria dhe përfundon në ditët e sotme, çka e bën të domosdoshëm krijimin e një pavioni kushtuar zbulimeve nënujore.

Dyrrahu antik, pjesë e tregtisë rajonale të verës

Arkeologu Anastasi gjatë një zhytjeje në gjiun e Durrësit

Sipas arkeologut Adrian Anastasi anijet e specializuara për transportin e verës janë quajtur edhe  “anije cisterna”. Në pjesën qendrore të hambarëve të tyre ato kishin të sistemuara enë të përmasave të mëdha, doli, me një kapacitet mbajtës prej 2.000 litra secila. Bashkë me to, në pjesët e lira të hambarit, kryesisht në kiç dhe në bash sistemoheshin edhe amfora të zakonshme.

Anijet “cisterna” shkarkonin verë në portet ku ankoroheshin, dhe po aty ngarkoheshin me verë tjetër. Studimet e kryera, kryesisht nga arkeologë italianë, demonstruan qarkullimin e anijeve edhe në drejtim të brigjeve perëndimore të detit Adriatik. Zbulimi i reliktit me doli në gjiun e Durrësit, vërteton që dhe Dyrrahu ishte pjesë e kësaj tregtie te verës me shumicë-shprehet dr. Adriani.

Nga ana tjetër, prania e këtyre anijeve në Dyrrah tregon gjithashtu se qyteti importonte, por dhe eksportonte verë. Rrushi balisk, që përmendin autorët antikë, prodhonte një verë e cila nuk ishte e cilësisë së parë, por siç theksonin ata, nëse kjo verë vjetrohej atëherë e përsoste kualitetin e saj.

“Një rast i mrekullueshëm për tregti; blije verë të lirë dhe pas disa vitesh, shisje verë cilësore me tjetër çmim,” shpjegon Anastasi.

‘Dolia’ në eksponatet e pavijonin e arkeologjisë nënujore

Dolia, gjatë restaurimit në Muzeun Arkeologjik Durrës | Foto : Gëzim Kabashi

Sipas Drejtorit Rajonal të Kulturës Kombëtare, Alban Ramohitaj në Muzeun Arkeologjik Durrës po punohet për hapjen e dy pavijoneve të reja.

“Ministrja e kulturës [Elva] Margariti, e cila në fillim të kësaj jave vizitoi muzeun, tha se grupe punonjësish nga Instituti i Arkeologjisë, muzeu dhe ministria do të punojnë paralelisht për hartimin e dy platformave shkencore,” tha ai.

“Ato do të finalizohen me hapjen e pavijonit me objekte të Antikitetit të Vonë dhe Mesjetës në katin e dytë, si dhe pavijonit të Arkeologjisë nënujore në katin e tretë të muzeut arkeologjik të Durrësit,” shtoi Ramohitaj.

Aktualisht në Muzeun Arkeologjik, që u përurua në vitin 2002 funksionon për vizitorët vetëm kati i parë me objekte të periudhës së hekurit dhe antikitetit. Dolia, që pritet të jetë një nga objektet më të rëndësishme në muzeun arkeologjik, është një dëshmi e fuqisë ekonomike, që kishte Dyrrahu në shek. 1-2 p. Kr.

Këto tipologji anijesh kërkonin edhe porte të specializuar për ngarkimin dhe shkarkimin e tyre.

“Relikti i zbuluar dëshmon që porti i Dyrrahut i kishte këto kapacitete përpunuese, pra ishte në kuptimin e plotë një port i rëndësishëm,” përfundoi Adrian Anastasi.

Marrë nga Reporter.al

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

aktualitet aktualitet amarildo reçi dolia në durrës ibrahimi reçi tregëtimi i verës nga ilirët amarildo reçi dolia në durrës ibrahimi reçi tregëtimi i verës nga ilirët

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin