LIVE UPDATES
Ekonomi

Duke folur ligjërisht, a është paraja digjitale, para e vërtetë?

15 January 2021, 15:37 Nga DOSJA

Shtetet po lëvizin shpejt në krijimin e monedhave digjitale. Ose, ne kemi dëgjuar nga vrojtime të ndryshme që tregojnë një numër në rritje të bankave qendrore të cilat po bëjnë progres të dukshëm në rrugën për të pasur një monedhë digjitale zyrtare.

Por, në fakt, gati 80 % e bankave qendrore në botë nuk u lejohet të emetojnë monedhë digjitale nën ligjet që ato kanë aktualisht, ose baza ligjore nuk është e qartë.

Për të ndihmuar vendet të bëjnë këtë vlerësim, FMN në një blog shkruan se ka shqyrtuar ligjet e bankës qendrore të 174 shteteve anëtarëve të saj (FMN) dhe ka zbuluar se vetëm rreth 40 prej tyre lejohen ligjërisht të emetojnë monedha digjitale.

Jo vetëm një teknikalitet ligjor

Çdo emetim parash është një formë borxhi për bankën qendrore, prandaj duhet të ketë një bazë solide për të shmangur rreziqet ligjore, financiare dhe me reputacion për institucionet. Në fund të fundit, bëhet fjalë për të siguruar që një risi e rëndësishme dhe potencialisht e diskutueshme të jetë në përputhje me mandatin e një banke qendrore. Përndryshe, dera është e hapur për sfidat e mundshme politike dhe ligjore.

Tani, lexuesit mund të pyesin veten: nëse emetimi i parave është funksioni më themelor për çdo bankë qendrore, pse atëherë një formë digjitale e parave është kaq e ndryshme? Përgjigja kërkon një analizë të detajuar të funksioneve dhe kompetencave të secilës bankë qendrore, si dhe implikimet e modeleve të ndryshme të instrumenteve digjitale.

Ngritja e një diskutimi për monedhat digjitale

Për t’u kualifikuar legalisht si monedhë, një mënyrë pagese duhet të konsiderohet si e tillë nga ligjet e vendit dhe të shprehet në njësinë e tij zyrtare monetare. Një monedhë zakonisht gëzon statusin e tenderit ligjor, që do të thotë se debitorët mund të paguajnë detyrimet e tyre duke e transferuar te kreditorët.

Prandaj, statusi ligjor i tenderit zakonisht u jepet vetëm mjeteve të pagesës që mund të merren dhe përdoren lehtësisht nga shumica e popullsisë. Kjo është arsyeja pse kartëmonedhat dhe monedhat janë forma më e zakonshme e monedhës.

Për të përdorur monedhat digjitale, së pari duhet të ekzistojnë infrastruktura dixhitale – laptopë, telefona inteligjentë, lidhje. Por qeveritë nuk mund t’u imponojnë qytetarëve të tyre që të kenë këto mjete, kështu që dhënia e statusit ligjor të tenderit për një instrument digjital të bankës qendrore mund të jetë sfiduese. Pa përcaktimin ligjor të tenderit, arritja e statusit të plotë të monedhës mund të jetë po aq sfiduese. Akoma, shumë mjete pagese të përdorura gjerësisht në ekonomitë e përparuara nuk janë as mjet ligjor, as monedhë (p.sh., para komerciale).

Ujëra të paeksploruar?

Monedhat digjitale mund të marrin forma të ndryshme. Analiza e FMN-së përqendrohet në implikimet ligjore të koncepteve kryesore që merren në konsideratë nga bankat e ndryshme qendrore. Për shembull, ku do të ishte “i bazuar në llogari” ose “i bazuar në token”. E para nënkupton digjitalizimin e bilanceve të mbajtura aktualisht në llogaritë në librat e një banke qendrore; ndërsa e dyta i referohet hartimit të një token digjital të ri që nuk lidhet me llogaritë ekzistuese që bankat tregtare mbajnë në një bankë qendrore.

Nga një perspektivë ligjore, diferenca mes traditave shekullore dhe ujërave të paeksploruar. Modeli i parë është po aq i vjetër sa banka qendrore në vetvete, e zhvilluar në herët në shekullin e 17 prej Exchange Bank of Amsterdam—konsideruar si persekutori i bankave qendrore moderrne. Statusi i tij ligjor nën ligjin publik e privat në shumë shtete është i mirëzhvilluar dhe kuptuar. Token digjital, nga ana tjetër, kanë një histori shumë të shkurtër dhe një status ligjor të paqartë. Disa banka qendrore lejohen të emetojnë çdo lloj monedhe (ku përfshihen edhe monedhat digjitale), ndërkaq pjesa më e madhe (61 %) janë të kufizuara të emetojnë veç kartmonedha dhe monedha.

Një tjetër tipar i rëndësishëm i dizajnit është se ndërsa monedha digjitale përdoret vetëm në nivelin e “shitjeve me shumicë”, nga institucionet financiare, ose mund të jetë e aksesueshme për publikun në (“shitjet me pakicë”). Bankat tregtare mbajnë llogari me bankën qendrore, duke qenë se janë “klientët” e saj tradicionalë. Duke lejuar llogaritë e personave privatë, ashtu si në bankat me pakicë, do të ishte një zhvendosje tektonike në mënyrën e organizimit të bankave qendrore dhe do të kërkonte ndryshime të rëndësishme ligjore. Vetëm 10 banka qendrore në modelin aktual do të lejohen ta bëjnë këtë.

Një përpjekje sfiduese

Mbivendosja e këtyre tregeusëve dhe karakteristikave të tjera të dizajnit mund të krijojë sfida ligjore shumë komplekse – dhe mund të ndikojë mirë në vendimet e marra nga secili autoritet monetar. Krijimi i monedhës digjitale prej bankës qendrore do të rrisë çështjet ligjore në shumë fusha të tjera, duke përfshirë taskat, pasurinë, kontratat, dhe ligjet e pazgjidhura; sistemet e pagesave; privatësinë dhe mbrojtjen e të dhënave; më thelbësorja, të parandalojë pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit. Nëse do të jenë “guri kilometrik” I radhës në evolucionin e parave,” monedhat digjitale të bankave qendrore kanë nevojë për themele të forta ligjore që të sigurojnë integrim të lehtë në sistemin financiar, besueshmëri dhe pranim të gjerë nga publiku i shteteve’ qytetarët dhe agjentët ekonomikë.

Marrë nga Gazeta “Si”

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi fmn fmn


Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin