LIVE UPDATES
Editorial

Lufta për grurin (dhe kush po përfiton)

8 September 2024, 14:38 Nga Bota.al
Lufta për grurin (dhe kush po përfiton)
foto ilustruese

UKRAINË- Të veshur me uniforma të bardha, admiralët në komandë të flotës ushtarake turke, bullgare dhe rumune njoftuan në 1 korrikun e kaluar nisjen e operacioneve MCM në Detin e Zi, një grup pune i përbashkët që do të mbikëqyrë operacionet e pastrimit të minavei. Gjatë fazave fillestare të pushtimit të Ukrainës, në fakt, forcat ruse kishin mbushur ujërat e brigjeve armike me mina. Megjithatë, disa mina janë zhvendosur me kalimin e kohës, duke e bërë të rrezikshëm lundrimin në basen.

Edhe pse nuk është objektivi i deklaruar, aktiviteti do të shërbejë gjithashtu dhe mbi të gjitha për lehtësimin e korridorit të ri ukrainas të grurit. Pasi një vit më parë Moska u tërhoq nga marrëveshja që i kishte lejuar Kievit të eksportonte prodhimin e konsiderueshëm të drithërave nga deti (në vitin 2024 do të jenë rreth 50 milionë tonë, nga të cilët rreth njëzet janë grurë), qeveria e Volodymyr Zelenskyt doli me një zgjidhje alternative. Ajo ka krijuar një rrugë të re, e cila nga porti i Odesës prek brigjet lindore të Detit të Zi, duke kaluar ujërat territoriale të sigurta të fqinjëve, jashtë rrezes së raketave ruse, deri në ngushticën e Dardaneleve, nga e cila më pas ngarkesat shpërndahen drejt destinacioneve të tyre në të gjithë botën.

Një marifet që i ka lejuar Ukrainës, e konsideruar si një hambar i botës, të kthehet në eksportimin e vëllimeve të konsiderueshme të fruteve të tokës së saj: para konfliktit, në fakt, vetëm ajo mbulonte një të dhjetën e nevojave të botës për grurë, misër, elb dhe fara luledielli. Në shkurt, falë rrugës alternative, më shumë se pesë milionë tonë produkte bujqësore arritën të largoheshin nga vendi: një shifër rekord në kohë lufte.

Megjithatë, nuk është e sigurt që, edhe me brigjet e lira, Kievi do të jetë në gjendje të ruajë një nivel të tillë eksportesh, duke qenë se dërgesat e nisura muajt e fundit ishin mbushur me sasitë e mbetura në kapanone gjatë muajve të mëparshëm. Prodhimi ukrainas në fakt duhet të përballet me humbjen e territoreve pjellore lindore dhe jugore, të korrat e të cilave tani pasurojnë Moskën, dhe me dëmin e shkaktuar nga dy vjet konflikt, që vlerësimet e brendshme e vlerësojnë të paktën tetëdhjetë miliardë dollarë, midis fushave të shkatërruara nga bombat ose shumë afër linjave të armikut, infrastrukturës së shkatërruar dhe makinerive bujqësore të rrënuara.

Vetëm sulmet ajrore kundër kapanoneve në portin e Odessas bënë hi 60 mijë tonë drithë, sasi kjo që do të mjaftonte për të ushqyer më shumë se një çerek milioni gojë për një vit. Pavarësisht rëndësisë së grurit ukrainas në tregjet globale, ndikimi në çmimet botërore ka qenë i përmbajtur.

Pasi u ngritën në qiell në muajt e parë të luftës, duke arritur një rritje prej 30 përqind, ato gradualisht u ulën, duke shkuar drejt një rritje të përgjithshme prej dy deri në tre përqind.

Tregjet qetësohen nga disponueshmëria e gjerë e burimeve alternative nga të cilat mund të sigurohen furnizimet, duke qenë se drithërat korren nga Kanadaja në Australi, nga Spanja në Indi.

“Situata e çmimeve në tregjet e ushqimeve bazë është mjaft e qëndrueshme për momentin”, shpjegon Monika Tothova, ekonomiste e lartë në Divizionin e Tregtisë dhe Tregjeve të FAO-s, organizata e OKB-së për ushqimin. “Ia vlen të theksohet se si rriten të korrat parësore në kontinente të ndryshme, duke krijuar rezerva në rast se, për shembull, ngjarjet ekstreme klimatike ndikojnë në prodhimin në disa zona të botës. Në një rast si ky, vende të ndryshme mund të importojnë drithëra si gruri nga vende të tjera, duke ndryshuar zonën e furnizimit”.

Ndonëse të vogla, rritjet e çmimeve nuk janë aspak lajm i mirë për popullsitë më të varfëra në planet, të cilat shpenzojnë deri në tre të katërtat e pagës për t’u ushqyer, as për ata, si refugjatët nga Sudani dhe shumë zona të tjera kritike të prekura nga konfliktet dhe tensionet, që varen nga ndihma ndërkombëtare për mbijetesë. Pasojat e vazhdimit të luftimeve në Ukrainë për çmimet e drithit vlerësohet se do të shtyjnë 23 milionë njerëz të tjerë në uri, deri në vitin 2030.

Pastaj, ka nga ata që kanë mundur të përfitojnë nga situata në favor të tyre: Kina, e shtyrë nga oreksi i saj i pashtershëm për burime parësore. Pekini në fakt është bërë importuesi më i madh i ushqimit në botë, duke shpenzuar 140 miliardë dollarë çdo vit për të marrë ushqim të mjaftueshëm për të përmbushur nevojat e mbi 1.4 miliardë banorëve. Dy janë shkaqet kryesore që e bëjnë prodhimin vendas të pamjaftueshëm: e para është se vendi, pavarësisht se mban një të pestën e popullsisë njerëzore, ka më pak se një të dhjetën e sipërfaqes së punueshme në botë. Megjithatë, kjo përqindje është në rënie, për shkak të praktikave të paqëndrueshme bujqësore që varfërojnë tokën me lëndë ushqyese dhe ndërtimet agresive për t’i lënë vend infrastrukturave dhe ndërtesave. Për më tepër, fermerët kinezë duhet të përballen me mungesën e ujit, e cila gjithashtu prek shumë nga rajonet e dedikuara për kultivimin e grurit.

Por kërkimi i gjigantit aziatik për furnizime të reja nxitet edhe nga evolucioni i zakoneve të konsumit të banorëve të tij, të cilët janë gjithnjë e më të pasur dhe kanë nevoja të reja. Me një shtresë të mesme që tani përfshin një në dy qytetarë, kërkesa për një larmi dhe sasi më të madhe ushqimi po rritet: shembull mbi të gjitha është konsumi i mishit, i cili është trefishuar në tridhjetë vitet e fundit.

Presidenti Xi Jinping e di mirë rëndësinë e ushqimit për ruajtjen e konsensusit të brendshëm, aq sa ai ka ndërhyrë personalisht për të nxjerrë direktiva mbi këtë temë dhjetëra herë në vitet e fundit. Ndër tryezat në të cilat qeveria e tij po luan për kontrollin e burimeve të rëndësishme ushqimore, është edhe loja ruso-ukrainase. Gjatë periudhës në të cilën ishte në fuqi marrëveshja për “korridorin e parë të grurit”, Kina porositi sasi të mëdha gruri ukrainas, të blerë natyrisht me një çmim të zbritur për shkak të rreziqeve më të mëdha të sigurisë. Një propozim që qeveria e Volodomyr Zelensky, edhe pse kuptohet jo entuziaste për të pasur si klient partnerin kryesor strategjik të pushtuesit rus, nuk ishte në gjendje ta refuzonte pasi kish bërë llogaritë.

Megjithatë, lideri kinez nuk e ka harruar mikun e tij nga Kremlini dhe në vitin 2022 përuroi Korridorin e tij New Land Grain, terminali i parë hekurudhor në botë i specializuar për transportin e drithërave, që lidh Kinën me shtetet e Bashkimit Ekonomik Euroaziatik, përkatësisht Armenia, Bjellorusia, Kazakistani, Kirgistani dhe mbi të gjitha Rusia, duke rritur importet e drithërave nga kjo e fundit me 78 për qind.

Përveç kësaj, falë infrastrukturës së re, e cila do të lëvizë 22 mijë kontejnerë në të njëjtën kohë, tetorin e kaluar Xi Jinping dhe Vladimir Putin nënshkruan një marrëveshje mbresëlënëse, sipas së cilës fuqia euroaziatike merr përsipër t’i shesë kompanive të “fqinjit të pangopur”, 70 milionë tonë vaj të drithërave dhe farave gjatë dymbëdhjetë viteve të ardhshme, për një vlerë prej mbi 25 miliardë dollarësh. Është një pakt që ka dobi gjeopolitike dhe ekonomike: Moska mund të zvogëlojë ndikimin e sanksioneve perëndimore në eksportet e saj bujqësore dhe potencialisht të arrijë tregje të reja në Azinë Lindore.

Pekini mund të diversifikojë më tej burimet e furnizimit, duke u mbrojtur nga një embargo e mundshme tregtare e SHBA-së dhe ndërprerjet në zinxhirin e furnizimit, si ato që ndodhën muajt e fundit në Detin e Kuq, me sulmet e milicëve Houthi mbi anijet, ngarkesat perëndimore dhe në Panama, ku thatësira ka ulur kapacitetin e tranzitit në kanal.

Me pak fjalë, për presidentin kinez, siguria ushqimore e vendit është një çështje strategjike dhe jo vetëm politike. Siç dihet, në librin Arti i Luftës, strategu legjendar kinez Sun Tzu shkruante: “Një ushtri pa drithë dhe ushqim është e humbur”. Dhe mund të vihet bast se Dragoi, në betejën e tij për epërsi globale, nuk ka ndërmend të mposhtet nga një sulm urie. /bota.al

gruri ukrainas lufta ukraine-rusi

Sondazh

Editorial 30 August 2024, 11:34 Katja Hoyer

Moçali i emigracionit të Olaf Scholz  

Olaf Scholz Shoku u kthye shpejt në zemërim në Gjermani kur një azilkërkues sirian u arrestua për sulmin brutal me thikë...

Editorial 26 August 2024, 18:08 Ben Blushi

Pse duhet ta durojmë fyerjen e Tanja Fajon

Ben Blushi TIRANA- Kur dëgjoj politikanen sllovene Tanja Fajon që vjen në Tiranë dhe thotë se Shqipëria mund të jet...

Editorial 26 August 2024, 14:12 Agim Nesho

Pse vizita e Burns pati sukses në Ballkan

Agim Nesho Vizita e Drejtorit të CIA-s, William Burns, në Ballkan pati një sukses të plotë, jo vetëm për mesazhet por ng...

Editorial 22 August 2024, 22:40 Krenare Cubolli

Formimi i Asociacioni në këmbim të kujt?

Foto ilustruese KOSOVË- Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, beson se Serbia është tërhequr nga marrëveshja për normaliz...

Editorial 5 August 2024, 15:47 Enton Abilekaj

E papritura e humbjes së Himarës

Enton Abilekaj Nuk pritej asnjë rezultat tjetër nga Himara. Një fitore e dhunshme e pushtetit, që nuk gëzoi dot as fitimtarët...

Editorial 26 July 2024, 15:55 Ditmir Bushati

Një urë për të ardhme

ditmir bushati TIRANË- Shfuqizimi i ligjit absurd të luftës që Greqia mban ende në fuqi ndaj Shqipërisë do të...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin