LIVE UPDATES
Editorial

Rishikimi i madh i rendit botëror, çfarë pritet të ndodhë pas Luftës së Ukrainës

Me shkatërrimin e iluzionit të paqes, tani detyra e Evropës është të kapërcejë ndarjet e brendshme dhe të zgjidhë sa më shpejt që të jetë e mundur problemin e mbrojtjes me aftësitë e saj. Për këtë arsye ajo duhet të shndërrohet në një fuqi gjeopolitike të aftë për vetëmbrojtje dhe parandalim, duke përfshirë atë bërthamore.

19 April 2023, 10:50 Nga Joschka Fischer

“Project Syndicate”

A e dinte presidenti rus Vladimir Putin se çfarë po bënte kur urdhëroi një pushtim të plotë të Ukrainës 24 shkurtin e vitit të kaluar? Ai vendim ishte një pikë kthese për Evropën. Sepse për herë të parë në 8 dekada, në kontinent kishte shpërthyer një luftë e madhe tokësore, duke shkatërruar iluzionet e paqes aq të dashura për evropianët.

Me sa po shihet Putin nuk mund ta konceptojë Rusinë si asgjë tjetër veçse një fuqi botërore të armatosur, të frikshme dhe autoritare. Por arritja e këtij statusi kërkon hegjemoninë ruse në Evropën Lindore, pra një ringjallje të trashëgimisë perandorake të Rusisë cariste dhe Bashkimit Sovjetik.

Për këtë arsye i duhej Ukraina Putinit. Por ky i fundit e nënvlerësoi shumë vullnetin e ukrainasve për të luftuar por edhe vdekur për lirinë dhe pavarësinë e tyre. Kjo gjë së bashku me mbështetjen e NATO-s dhe Bashkimit Evropian, e ka penguar atë të arrijë qëllimin e tij.

Tre ditë pas pushtimit, kancelari gjerman Olaf Scholz e kapi shumë mirë këtë moment në një fjalim që mbajti në parlamentin gjerman. “Ne po jetojmë një pikë kthese në histori. Kjo do të thotë se bota nesër nuk do të jetë më e njëjta si deri dje”- tha ai.

Në fakt lufta në Ukrainë do të ndikojë shumë më tepër sesa e kuptuan vjet shumica e njerëzve, përfshirë zotin Scholz. Natyrisht, luftimet kanë të bëjnë para së gjithash me mbijetesën e popullit ukrainas dhe të ardhmen e atdheut të tyre. Por në lojë është edhe e ardhmja e rendit ndërkombëtar.

A do të triumfojë dhuna mbi ligjin, apo mund të rikthehemi tek një paqe e qëndrueshme të bazuar tek ligjet dhe traktatet? Dhe cilat do të jenë pasojat gjeopolitike më të gjera? Pushtimi rus u Ukrainës përfaqëson rishikimin e parë të madh të rendit global në shekullin XXI.

Kina dhe Rusia kanë hyrë aktualisht në një aleancë më të thellë (edhe pse jo të zyrtarizuar) për të sfiduar Shtetet e Bashkuara dhe dominimin e Perëndimit. Kjo luftë – që përbën një ringjallje të politikës së fuqive të Luftës së Ftohtë  – është e ngulitur në dy transformime të mëdha globale: dixhitalizimin e të gjitha sferave të jetës moderne dhe tek kriza përfundimtare e shoqërisë industriale me lëndë djegëse fosile.

Për më tepër, lufta e Rusisë ka zbuluar një panoramë gjithnjë e më komplekse ndërkombëtare. Ekonomitë e rëndësishme në zhvillim – si Brazili, India dhe Afrika e Jugut – kanë refuzuar të mbajnë një qëndrim të qartë. Po kështu ka ndodhur edhe me shumicën e shteteve të Gjirit.

Të gjithë po sillen në mënyrë rigoroze sipas interesave të tyre kombëtare. Kur vlerësojnë konfliktin e ri midis fuqive të mëdha, ata shohin jo vetëm avantazhe ekonomike (blerje të energjisë me ulje çmimi nga Rusia që gjendet në sanksione), por edhe mundësi për të përmirësuar pozicionin e tyre gjeopolitik dhe diplomatik.

Nuk ka asnjë dyshim se i ashtuquajturi Jug Global, do të luajë një rol të madh në luftën për dominim në shekullin XXI. Kjo është tashmë e dukshme pas 13 muajsh luftë në Ukrainë. Për fat të keq, shumë prej këtyre vendeve dhe rajoneve e kujtojnë ende me hidhërim trajtimin që iu bë nga Perëndimi – dhe veçanërisht fuqia e tij udhëheqëse, SHBA në të kaluarën e afërt. Ndaj nuk mund të llogaritet pjesëmarrja e tyre me përballjen me Kinën. Ky anim duhet që të fitohet gradualisht. Në çdo rast, përtej atyre që preken drejtpërdrejt nga luftimet, Evropa do të jetë rajoni më i ndryshuar nga agresioni rus. Lufta po zhvillohet në lagjen e saj të afërt, dhe ajo njisi nga një regjim autoritar që mishëron vlera krejtësisht të kundërta me të sajat.

Me shkatërrimin e iluzionit të paqes, tani detyra e Evropës është të kapërcejë ndarjet e brendshme dhe të zgjidhë sa më shpejt që të jetë e mundur problemin e mbrojtjes me aftësitë e saj. Për këtë arsye ajo duhet të shndërrohet në një fuqi gjeopolitike të aftë për vetëmbrojtje dhe parandalim, duke përfshirë atë bërthamore.

Kjo gjë nuk do të jetë e lehtë dhe rruga është e mbushur me rreziqe. Kini parasysh disa nga skenarët më të këqij. Çfarë do të bëjë Evropa nëse një tjetër president izolacionist si Trumpzgjidhet në Shtëpinë e Bardhë vitin e ardhshëm, pasuar nga ngjitja në presidencën franceze të udhëheqëses nacionaliste të krahut të djathtë Marine Le Pen?

Ky rezultat është një mundësi e veçantë. Në kushtet kur Rusia është e paaftë ta mposhtë Ukrainën në fushën e betejës, lufta do të duhet të përfundojë përmes negociatave të vështira. Dhe cilido qoftë rezultati i tyre, Evropa do të jetojë në një botë tjetër, ashtu siç e parashikoi Scholz.

Ajo do të duhet të përshtatet me ekzistencën e një kërcënimi të përhershëm nga Lindja, pavarësisht nëse në krye të Rusisë do të jetë Putin apo pasardhësi i tij. Edhe pse BE-ja do të ketë fituar më shumë stabilitet të brendshëm, karakteri i saj bazë do të ketë ndryshuar. Siguria do të jetë një shqetësim qendror për të ardhmen e parashikueshme.

Ndaj BE-ja duhet të nisë të mendojë për veten si një fuqi gjeopolitike, dhe si një komunitet mbrojtës që punon ngushtësisht me NATO-n. Identiteti i saj nuk do të përcaktohet më kryesisht nga komuniteti i tij ekonomik, tregu i përbashkët apo bashkimi doganor.

Blloku e ka pranuar tashmë Ukrainën si një kandidate për anëtarësim në të ardhmen, dhe ky vendim u nxit gati tërësisht nga konsideratat gjeopolitike (siç ka ndodhur më parë me Turqinë dhe vendet e Ballkanit Perëndimor). Aktualisht është duke ndodhur një rishikim i madh i rendit botëror.

Nëse kjo luftë zhvillohet sipas politikës tradicionale të fuqive të mëdha, të gjithë do të jenë më keq. Por nëse duam të krijojmë një rend global të duhur për sfidat e mëdha ekonomike, të sigurisë dhe klimës që na ka vënë përpara ky shekull atëherë duhet të mbizotërojë bashkëpunimi.

Shënim: Joschka Fischer, Ministër i Jashtëm dhe zëvendëskancelar i Gjermanisë në vitet 1998-2005./Bota.al

joschka fischer lufta ukraine-rusi

Sondazh

Editorial 14 April 2023, 20:29 Meri Lika

Gjuetia e pëllumbave

Meri Lika E morët vesh??? U gjet vjega ku vulistët mund të varin hallin e madh që i zuri me dorëheqjet e kandidatëve. Sot k...

Editorial 11 April 2023, 20:12 Enton Abilekaj

Dy mashtrimet e mëdha të fushatës së PS

Enton Abilekaj Fushata e Partisë Socialiste u hap sot me 2 shtylla, dy nga absurditetet që propaganda ka investuar për të çorien...

Editorial 10 April 2023, 11:12 Gjergj Erebara

Votim pa zgjedhje në Shqipëri

Kuti votimi Më 15 mars, ish-presidenti për pesë vjet dhe ish-kryeministri për tetë vjet, Sali Berisha, udhëtoi drejt Mirdit&e...

Editorial 5 April 2023, 10:45 Ditmir Bushati

Fundi apo fillimi i një epoke?

Me një popullsi prej pak më shumë se gjashtëqind mijë banorë, Mali i Zi luan një rol vendimtar në ruajtjen e ekuilibra...

Editorial 5 April 2023, 09:59 Meri Lika

Urdhëri vegjetarian i Kimit

Meri Lika Partitë politike kanë filluar fushatën, por sigurisht nuk mund të rrinte jashtë saj edhe ajo, “prima donna” ...

Editorial 28 March 2023, 09:39 Meri Lika

Me dyqind petrita vulëhumbur

Në murin tim në Facebook dje publikova një status të Agron Gjekmarkajt në të cilin ai iu kërkonte 200 petritave pengëm...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin