LIVE UPDATES
Editorial

Rrënjët globale të Zohran Mamdanit

6 November 2025, 10:18 Nga Katrin Bennhold
Rrënjët globale të Zohran Mamdanit
Zohran Mamdan

Mirëmëngjes, botë! Gjatë 24 orëve të fundit, WhatsApp-i im ka qenë plot me mesazhe rreth Zohran Mamdanit dhe jo vetëm nga Amerika. Një mik në Paris më dërgoi një klip të Mamdanit duke repuar. Një mik gjerman më dërgoi një seri artikujsh në faqen e parë nga shtypi gjerman. Një mik në Cape Town, ku dikur jetonte Mamdani, tha se ai ishte e vetmja gjë për të cilën flitej në portën e shkollës.

Kryebashkiaku i ardhshëm i qytetit të Nju Jorkut ka marrë vëmendje të jashtëzakonshme ndërkombëtare. Sot shkruaj për arsyen dhe për rrënjët shumë globale të Mamdanit.

Rrënjët afrikane të Zohran Mamdanit

Një vit më parë, mezi dikush e dinte për Zohran Mamdanin. Që nga kjo javë, ai nuk është vetëm kryetari i zgjedhur i bashkisë së New York City, por një lloj personazhi i famshëm global për progresivët dhe të rinjtë.

Mamdani është karizmatik. Në moshën 34 vjeç, ai është i lindur për videot virale. Dhe është një socialist demokrat që fitoi në kryeqytetin global të financave. Ai është gjithashtu një emigrant, me lidhje familjare me Ugandën dhe Indinë, i cili së shpejti do të zërë postin më të shquar në një nga qytetet më ndërkombëtare në planet.

Mamdani e kaloi pjesën më të madhe të fëmijërisë së tij në Morningside Heights në Manhattan. Por ai lindi në Ugandë në një familje emigrantësh myslimanë nga India dhe jetoi atje për pesë vitet e para të jetës së tij.

Kolegu im Abdi Latif Dahir ka raportuar mbi rrënjët e Mamdanit, duke folur me njerëz që e njihnin familjen Mamdani dhe e njihnin atë që në fëmijëri. Ishte në Afrikë, më tha Abdi, që kryetari i zgjedhur i bashkisë u ekspozua për herë të parë ndaj fuqisë përçarëse të pasurisë dhe racës, forca që ende i japin jetë axhendës së tij politike dhe formësojnë vlerat e tij sot.

Privilegji në një vend të varfër

Familja Mamdani jetonte në një lagje të gjelbër me pamje nga kryeqyteti i Ugandës, Kampala, dhe ende zotëron një shtëpi atje. (Mamdani festoi martesën e tij së fundmi në pronë.) Prindërit e tij janë të dy intelektualë: Mahmood Mamdani dha mësim studime post-koloniale në universitetin më të vjetër dhe më prestigjioz të vendit; nëna e tij është regjisorja Mira Nair.

Mamdani ka qenë i hapur për prejardhjen e tij të privilegjuar, duke thënë se "nuk ka pasur kurrë nevojë për diçka" si fëmijë. Por ky privilegj doli nga një mjedis i tensionuar.

Në Ugandë, komuniteti i Azisë Jugore është mesatarisht më i pasur se ugandasit e zinj, dhe në disa raste, jashtëzakonisht i pasur. Në vitin 1972, sundimtari despotik i vendit Idi Amin dëboi mijëra aziatikë të jugut, duke i akuzuar ata për pabesi dhe shfrytëzim ekonomik. Njëri prej tyre ishte babai i Mamdanit, Mahmood.

Nuk mund ta dimë saktësisht se si ajo ngjarje e formoi Mamdanin. (Mamdani nuk i është përgjigjur kërkesave të Abdiut për një intervistë.) "Por është e pamundur të injorosh hijen e saj mbi historinë e Ugandës", tha Abdi.

Është e vështirë të jesh indian në Ugandë dhe të mos jesh i vetëdijshëm për konfliktin e shkaktuar nga pabarazia ekstreme. Mamdani u rrit në një familje të formuar ngushtë nga trashëgimia e perandorisë dhe ndarjet e saj racore. Fëmijëria e tij përfshinte gjithashtu një qëndrim të shkurtër në Afrikën e Jugut menjëherë pas aparteidit.

Njëherë, në shkollën e tij në Kampala, mësuesi i Mamdanit u kërkoi nxënësve indianë në klasën e tij të ngrinin dorën. Mamdani refuzoi. "Unë nuk jam indian, unë jam ugandas", tha ai, sipas një rrëfimi nga libri i babait të tij, "Nga Qytetar në Refugjat: Aziatikët e Ugandës Vijnë në Britani".

Përpara se të bëhej politikan, Mamdani bëri muzikë me një mik fëmijërie ugandas. (Shikoni këtë klip që më dërgoi Abdi nëse doni të kuptoni aftësitë rep të kryetarit të zgjedhur të bashkisë.) Muzika prek në mënyrë të qartë ndikimin e vazhdueshëm të kolonializmit në Ugandë sot.

Reagimet në mbarë botën

Axhenda politike e Mamdanit është e përqendruar në përballueshmërinë. Ai ka kandiduar me autobusë falas, kujdes universal për fëmijët, dyqane ushqimore në pronësi të qytetit dhe një ngrirje të qirasë për disa apartamente.

Ai gjithashtu ka bërë fushatë për atë që kolegu im Nicholas Fandos e ka quajtur një "platformë pro-palestineze pa asnjë ndjesë".

Nëse rrënjët dhe edukimi i tij kanë formësuar një pjesë të asaj platforme, ia vlen të theksohet gjithashtu se socializmi demokratik që Mamdani i përmbahet është gjithnjë e më me ndikim në Partinë Demokratike. Dhe mbështetja për Izraelin ka rënë ndjeshëm në të gjithë spektrin politik në SHBA që nga lufta në Gaza.

Ajo që është e qartë është se rrënjët e Mamdanit kanë lejuar disa njerëz në mbarë botën, përfshirë fansat e Bollywood-it në Indi dhe gratë e reja në Turqi, të shohin pak nga vetja tek ai, siç raporton kolegu im Dionne Searcey.

Në Ugandë, siç ndodh, pak kanë dëgjuar për të. Dhe në Izrael, ku ka pasur shqetësime në lidhje me avokimin pro-palestinez të Mamdanit, fitorja e tij ka gjeneruar një reagim të fortë. “Molla e Madhe ka rënë”, tha një ligjvënës i krahut të djathtë. Midis palestinezëve, fitorja e tij u përshëndet si një moment historik.

Një numër i vogël botimesh ndërkombëtare madje kanë përmendur krahasime me një figurë tjetër politike amerikane me rrënjë afrikane. Por ndryshe nga Barack Obama, Mamdani ka lindur në Afrikë - dhe për këtë arsye ai nuk mund të kandidojë kurrë për president. /New Yrok Times

zohran mamdan

Sondazh

Editorial 28 October 2025, 10:27 Meri Lika

Letër e hapur për Altin Dumanin

Meri Lika I nderuar z. Dumani! Nëse dje do të kisha qenë në atë sallën ku ju raportuat, e ku përballë kishit intel...

Editorial 23 October 2025, 10:34 Lutfi Dervishi

Plumbi që del nga goja!

Lutfi Dervishi Plumbi që del nga goja! (Reflektim mbi një tragjedi që Konica e parashikoi një shekull më parë)"Trimëria ...

Editorial 19 October 2025, 15:19 Ermal Mulosmani

Në shtetin personal të Kapos

Ermal Mulosmani Tani nuk kam më asnjë dyshim, Shqipëria është dorëzuar.  Opozita nuk do zgjedhje të reja dhe popull...

Editorial 8 October 2025, 10:04 Meri Lika

A nuk vriten edhe kuajt kështu?

Në filmin “A nuk i vrasin edhe kuajt kështu? (They Shoot Horses, Don't They?) me Jane Fonda dhe Michael Sarrazin, kuajt vriten jo sepse jan&eu...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin