LIVE UPDATES
Ekonomi

A mund të jenë pasojat më të ashpra se në krizën e vitit 2022

Në parantezë, megjithatë, duhet thënë se tendenca e rritjes së inflacionit në atë kohë kishte nisur që para shpërthimit të konfliktit, për shkak të rritjes së fortë të kërkesës pas pandemisë dhe vështirësive në zinxhirin global të furnizimit, të cilat bënë që oferta të mos i përgjigjej dot plotësisht kërkesës në rritje.

11 April 2026, 08:08 Nga I.A
A mund të jenë pasojat më të ashpra se në krizën e
Foto Ilustruese

TIRANË- Për një krahasim lidhur me efektet që një krizë gjeopolitike mund të sjellë mbi inflacionin dhe tregun financiar, shembulli më i fundit krahasues mund të jetë ai i vitit 2022, kur shpërthimi i luftës në Ukrainë solli rritje të fortë të inflacionit pothuajse në të gjithë ekonominë globale.

Në parantezë, megjithatë, duhet thënë se tendenca e rritjes së inflacionit në atë kohë kishte nisur që para shpërthimit të konfliktit, për shkak të rritjes së fortë të kërkesës pas pandemisë dhe vështirësive në zinxhirin global të furnizimit, të cilat bënë që oferta të mos i përgjigjej dot plotësisht kërkesës në rritje.

Megjithatë, shpërthimi i luftës në Ukrainë solli kërcim të menjëhershëm të inflacionit. Ndërkohë që konflikti nisi në muajin shkurt, menjëherë, qysh në muajin mars, inflacioni në vendin tonë u rrit nga 3.9% në 5.7%. Inflacioni në Shqipëri arriti pikun në muajin tetor 2022, kur preku nivelin 8.3%, për të rënë gradualisht për pjesën e mbetur të 2022 dhe për vitin 2023, derisa në fillim të 2024 zbriti poshtë objektivit prej 3% të Bankës së Shqipërisë.

Banka e Shqipërisë reagoi menjëherë me disa rritje të njëpasnjëshme të normës bazë të interesit. Duke filluar nga muaji mars 2022, norma bazë u rrit nga 0.5% në një nivel maksimal prej 3.25%, në nëntor 2023. Ulja e normave të interesit filloi vetëm në korrik 2024, për të vazhduar gradualisht deri në korrik 2025, kur u arrit edhe niveli aktual, prej 2.5%.

Yield-et e bonove 12-mujore nisën rritjen menjëherë në muajin mars 2022, duke ndjekur kahun e normës bazë të interesit, por me amplitudë më të madhe, duke reflektuar edhe një lloj paniku të tregut. Mes marsit dhe nëntorit 2022, yield-i mesatar i ponderuar i bonove 12-mujore u rrit nga 1.62% në 5.83%.

Ndërkohë që në këtë horizont kohor norma bazë ishte rritur  2.25 pikë përqindje, yield-i i bonove u rrit me 4.2 pikë përqindje, duke reflektuar edhe kufizimet e tregut të brendshëm financiar. Megjithatë, pas nëntorit 2022, mbirritja e yield-eve u korrektua gradualisht deri në fund të vitit 2023, në nivelin 3.1%.

Mes nëntorit 2023 dhe majit 2024 pati një tjetër cikël të shkurtër rritjeje, por në përmasa më të vogla, deri pranë nivelit të 3.7%. Prej atëherë, yield-et e bonove kanë ndjekur një cikël rënieje pothuajse të pandërprerë deri në fillim të këtij viti. Rritja e interesave nuk kaloi pa pasoja në ritmet e kreditimit të ekonomisë. Që nga mesi i vitit 2022 deri në mesin e vitit 2023, portofoli i kredisë për ekonominë hyri në një fazë stanjacioni.

Pas qetësimit të tregut nga vala inflacioniste, duke filluar nga gjysma e dytë e vitit 2023, kreditimi nisi një cikël të rritjes së shpejtë që ka vazhduar me ritme dyshifrore deri në muajt e parë të vitit 2026. Një efekt i ngjashëm mund të konstatohet edhe në ecurinë e depozitave të publikut. Ato kaluan një fazë stanjacioni mes fillimit të vitit 2022 dhe mesit të vitit 2023.

Kjo mund të shpjegohet pjesërisht me efektet e inflacionit, por edhe pjesërisht me joshjen nga yield-et e larta të instrumenteve të borxhit të qeverisë, që i shtynë shumë individë dhe subjekte të tërhiqnin depozitat (por edhe kuotat në fondet e investimit), për t’i investuar paratë në bono dhe obligacione.

Por, rënia graduale e yield-eve bëri që depozitat t’i ktheheshin rritjes në pjesën e dytë të vitit 2023. Kriza inflacioniste e vitit 2022 dhe shtrenjtimi i mallrave të importuara nuk sollën zhvlerësim të Lekut në kursin e këmbimit. Kursi i këmbimit pati vetëm një goditje të shkurtër paniku, në fillim të marsit 2022, kur Euro u rrit nga 121 lekë në 127 në harkun e pak ditëve. Por, me ndërhyrjen e Bankës së Shqipërisë kursi pësoi menjëherë rënie.

Përtej luhatjeve të vogla, tendenca rënëse vazhdoi deri në korrik 2023, kur kursi arriti vlerën e 100 lekëve. Në atë rast, një tjetër goditje kalimtare, e shkaktuar nga rritja afatshkurtër e kërkesës, e ngriti përkohësisht deri në 110 lekë.

Por, që nga vjeshta e vitit 2023, kursi iu kthye një tendence të vazhdueshme në rënie, deri në nivelet aktuale, poshtë kufirit të 96 lekëve. Lufta në Ukrainë solli goditje me bazë më të gjerë mbi çmimet e mallrave, duke qenë se rajoni i përfshirë në konflikt ishte një furnizues i rëndësishëm për produktet energjetike dhe për ato ushqimore, sidomos drithërat.

Në rastin e krizës në Lindjen e mesme, efektet direkte po shtrihen kryesisht te produktet energjetike. Për këtë arsye, përcjellja në inflacionin e produkteve dhe shërbimeve të tjera mund të jetë më graduale dhe më e shtrirë në kohë. Nga ana tjetër, edhe stabilizimi dhe potencialisht rënia e çmimeve mund të ketë një cikël më të gjatë./Monitor.al

kriza ekonomike

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin