LIVE UPDATES
Ekonomi

Demografia është kthyer në një faktor jetik për të ardhmen e vendit

Sipas projeksionit më pesimist, me emigracion të lartë dhe numër të ulët të lindjeve, popullsia e Shqipërisë duhej të rritej nga 3.05 milionë në thuajse 3.2 milionë banorë gjatë 10 viteve të ardhshme (pra deri në 2011).

26 February 2023, 07:42 Nga I.A
Demografia është kthyer në një faktor jetik për të
Foto Ilustruese

TIRANË- Pas censit të vitit 2001, INSTAT hartoi disa projeksione për të ardhmen demografike të Shqipërisë.  Sipas projeksionit më pesimist, me emigracion të lartë dhe numër të ulët të lindjeve, popullsia e Shqipërisë duhej të rritej nga 3.05 milionë në thuajse 3.2 milionë banorë gjatë 10 viteve të ardhshme (pra deri në 2011).

E vërteta rezultoi shumë më pesimiste. Në censin e vitit 2011, popullsia kishte rënë nën 2.9 milionë banorë. Në mungesë të censit të vitit 2021, projeksionet më optimiste aktuale nuk parashikojnë një shifër më të lartë se 2.8 milionë banorë. 

Cikli demografik i një vendi mbart rëndësi të lartë për projeksionet afatgjata të zhvillimit ekonomik. Një shoqëri me popullsi në rritje është një shoqëri me popullsi mesatare të re.

Ajo përmban rreziqe të konflikteve sociale, por edhe energjinë sipërmarrëse të ambicies së një brezi të ri. Një shoqëri e vjetër, nga ana tjetër, është një shoqëri ku ambicia zhduket, cilësia e forcës punëtore nuk përmirësohet dhe qëndrueshmëria fiskale bëhet më e vështirë. 

Shqipëria nuk është vendi i vetëm që po përballet me një situatë të tillë. Një pjesë e madhe e botës së zhvilluar sot ka një shtesë natyrale të popullsisë – pra lindjet nga popullsia lokale – negative. Këto vende kanë arritur ta zbusin këtë prirje, vetëm falë emigracionit, që vazhdon të ushqejë popullsitë e tyre me fuqi punëtore. 

Situata më problematike është në vendet e ish-Bllokut Lindor, ku Shqipëria bën pjesë po ashtu. Megjithëse stili i jetesës ka filluar t’i ngjajë jetës perëndimore – popullsi urbane, martesa në moshë më të shtyrë, familje të vogla – standardet ekonomike janë ende larg vendeve perëndimore.

Kjo bën që vendet e këtij blloku, jo vetëm të mos jenë destinacioni kryesor i emigrantëve, por shpesh të kthehen vetë në burim emigracioni drejt vendeve të Europës Perëndimore dhe Amerikës së Veriut. 

Përpjekjet e shumta të mjaft vendeve për të rritur numrin e lindjeve në shoqëritë përkatëse, falë masave të ndryshme fiskale, duket se kanë dështuar. Çdo lloj rritje duket e përkohshme dhe tendencat afatgjata janë thuajse të pandikuara nga masat e ndryshme.  Mediat e huaja kanë analizuar së fundmi se masat me stimuj fiskal në përgjithësi kanë rezultuar më të kushtueshme dhe pa efekte afatgjata.

Dilema kryesore që kanë shoqëritë është se si duhet të përballen me këtë fenomen, thuajse të panjohur më parë në historinë e njerëzimit. 

Vendet e zhvilluara po zbatojnë një miks masash ekonomike dhe shoqërore për t’u përballur me këtë proces. Vendet me një histori më kozmopolitane po përpiqen të tërheqin emigrantë, por duke u fokusuar sa më shumë tek ato grupime që janë lehtësisht të integrueshëm në shoqëritë e tyre.

Të tjerë po eksperimentojnë me automatizim të proceseve të punës, duke rritur kështu eficiencën e punonjësve edhe në moshë të rritur, ose duke i zëvendësuar ata. Në vendet e Europës Jugore, e njohur për problemet e mëdha me borxhin publik, rritja e moshës së pensionit është thuajse e detyrueshme tashmë, pavarësisht kundërshtive të mëdha politike. 

Por shumë prej këtyre masave janë të pavlefshme për rastet si Shqipëria. Siç e thamë më sipër, vende me standardin e jetesës, të krahasueshëm me Shqipërinë, nuk janë kurrë objektivi afatgjatë i emigrantëve.

Për më tepër, vendet e Europës Lindore, për shkak edhe të historisë tërësisht të ndryshme dhe mungesës së lidhjeve nga epoka koloniale, kanë pak ose aspak dëshirë dhe elasticitet social për të mirëpritur grupime të reja popullsie, për shkak të mungesës së kësaj përvoje në të shkuarën.. 

Automatizimi i proceseve të punës është po ashtu larg mundësive të shoqërive ende në zhvillim, apo me ekonomi të dominuar nga procese pune me vlerë të shtuar të ulët. Megjithëse shumë prej këtyre zhvillimeve teknologjike do të kishin ndikim pozitiv edhe në ekonomi si Shqipëria, ato janë thuajse ende të paarritshme për kompanitë dhe bizneset e thjeshta shqiptare. 

Shpresa mbetet te ruajtja e një lloj marrëdhënieje afatgjatë me diasporën – një lidhje ku një pjesë e popullsisë së larguar vazhdon të investojë, apo të jetojë pjesërisht, në vendin e origjinës, duke sjellë me vete kapitale dhe njohuri të reja. Kjo lidhje do të zbuste efektet fiskale të plakjes së shoqërisë dhe do të sillte energjinë për sipërmarrje që zakonisht mungon në shoqëritë që vjetrohen.

Por që diaspora të vazhdojë të kontribuojë për vendin e origjinës e jo gjetkë, duhet të fillojë të gjejë këtu kushtet e vendeve ku jeton sot: sigurinë, lirinë, dinjitetin njerëzor, cilësinë e shërbimeve publike dhe parashikueshmërinë. Të gjitha këto duket se mbeten ende të vështira për vendin tonë. 

“Demography is destiny”- demografia është kthyer në një faktor jetik, është një nga shprehjet kryesore të analistëve të ngjarjeve ekonomiko-politike. Kjo pasi shumë nga ngjarjet me të cilat përballet një vend parashikohen thuajse në mënyrë të saktë nga cikli demografik i tij. 

E nëse projeksionet demografike do të vazhdojnë të ndjekin të njëjtin ritëm, e ardhmja e Shqipërisë duket sa e qartë, aq edhe e zymtë.

Marrë nga Monitor.al

demografia

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin