LIVE UPDATES
Ekonomi

Iluzioni i rritjes ekonomike! Ndikimi i investitorëve të huaj

Gati 50% e investimeve totale të brendshme në vend vijon të shkojë për banesa, nga 25% që është ky tregues për mesataren e Bashkimit Europian, sipas statistikave të Eurostat, që i referohen treguesit të formimit bruto të kapitalit fiks.

7 October 2023, 06:57 Nga f.i
Iluzioni i rritjes ekonomike! Ndikimi i investitorëve të huaj
foto ilustruese

Iluzioni i rritjes ekonomike rrezikon të shtojë vetëkënaqësinë e politikëbërësve, duke i shmangur ata nga ndërmarrja e reformave për të zgjidhur problemet reale që ka ekonomia. “Shkëlqimi” i ndërtesave të reja mund të zbehet shumë shpejt në momentin që investitorët e huaj do të tërhiqen (shifrat zyrtare tregojnë se kjo ka filluar të ndodhë), apo burimet informale që e kanë fryrë deri tani tregun, do të fillojnë të shterojnë… 

Ekonomia shqiptare ia ka dalë gjithnjë që të “befasojë” shumëkënd për aftësinë e saj të rimëkëmbjes, sidomos për shifrat e Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB).

Në vitin pandemik, institucionet ndërkombëtare parashikuan që PBB-ja do të binte midis 7-9%, si rrjedhojë e pasojave që do të vinin nga mbyllja dhe recesioni global. Në fakt, rënia reale rezultoi në pak më shumë se 3%, ndër më të ulëtat në rajon. Në vitet në vijim, vendi u rrit më shumë sesa parashikimet e fillimvitit. Krahas elasticitetit të sipërmarrjeve, që në pjesën më të madhe janë të vogla e të mesme e përshtaten me shpejtësi, dhe ndihmës nga turizmi, janë dy sektorë që veçanërisht po i mbajnë në këmbë shifrat e PBB-së.

Ata janë pasuritë e paluajtshme dhe ndërtimi. Në tremujorin e parë të këtij viti, ekonomia u zgjerua me 2.72%, niveli më i ulët që nga periudha e pandemisë, teksa “Aktivitete të pasurive të paluajtshme” kontribuuan me +0,62 pikë përqindje. Së bashku me ndërtimin, prej 0.42 pikë përqindje, të dy sektorët kontribuuan në 38% të rritjes totale të ekonomisë.

Në tremujorin e dytë 2023, në zgjerimin prej 3.23% të ekonomisë, ndërtimi kontribuoi me 1.43 pikë përqindje dhe pasuritë e paluajtshme, me 0.72 pikë përqindje. Të dy sektorët dhanë një kontribut shumë më të lartë se në tremujorin e parë, duke ndikuar në 66% të së gjithë rritjes ekonomike.

E njëjta tendencë është konstatuar dhe në dy vitet e mëparshme, ku ndërtimi dhe pasuritë e paluajtshme kanë kontribuar në rreth gjysmën e rritjes ekonomike, apo dhe më shumë. Shqipëria është një vend në zhvillim dhe potenciali i saj, sidomos në turizëm, po tërheq investime të shumta në pasuri të paluajtshme, veçanërisht në zonat bregdetare, të nxitura dhe nga çmimet më të ulëta në krahasim me vendet e tjera të rajonit me strukturë të ngjashme.

Në vitin 2022, pasuritë e paluajtshme sollën më shumë se 21% të vlerës së përgjithshme të Investimeve të Huaja Direkte, duke kompensuar deri diku tkurrjen e hyrjeve që erdhën për disa vite radhazi nga punimet për gazsjellësin TAP.

Ndonëse në afatin e shkurtër, varësia e lartë e ekonomisë nga këta dy sektorë mund të duket si “shpëtimtare”, në afatin e gjatë nuk pritet të sjellë asgjë të mirë.

Është e vërtetë që ndërtimi është një sektor jetik për ekonominë, por Shqipëria ka probleme të thella strukturore, që nuk pritet të zgjidhen nga kanalizimi i lartë i parave në sektorë joproduktivë, siç janë ndërtimi apo investimet në pasuritë e paluajtshme.

Historia e 30 viteve e ka treguar qartë këtë.

Gati 50% e investimeve totale të brendshme në vend vijon të shkojë për banesa, nga 25% që është ky tregues për mesataren e Bashkimit Europian, sipas statistikave të Eurostat, që i referohen treguesit të formimit bruto të kapitalit fiks.

Ritmet nuk kanë ndër mend të ndalen, të paktën në të ardhmen afatmesme, ndonëse popullsia po tkurret, numri i familjeve është në rënie dhe hapësirat bosh po reduktohen. Sipërfaqja e lejeve të ndërtimit, sidomos në kryeqytet, vazhdon të rritet dhe bashkia vijon të parashikojë që një të tretën e të ardhurave që mbledh nga taksat e tarifat t’i sigurojë nga taksa e ndikimit në infrastrukturë, të paktën edhe për tre vitet e ardhshme.

Në kontrast, këto taksa nuk duket se po përdoren për të nxitur diversifikimin e ekonomisë, apo për të përmirësuar cilësinë e mjedisit, duke favorizuar ndërtimin në kurriz të shëndetit.

Pavarësisht parave të pafundme të derdhura në ndërtim në këto 30 vjet tranzicion, vijojmë të mbetemi ndër shtetet me të ardhurat më të ulëta për frymë në Europë, teksa rritja ka prodhuar më shumë pabarazi.

P.sh., me të ardhurat që janë rritur me ritme shumë më të ulëta se çmimet e pasurive të paluajtshme, një individi apo familjeje do t’i duhet të punojë shumë vite më tepër për të blerë një apartament.

Vendi vijon të ketë si avantazh kryesor konkurrues koston e ulët të fuqisë punëtore. Pagat e ulëta kanë nxitur emigracionin masiv, sidomos tek të rinjtë, një ikje që ka filluar të ndikojë dukshëm në ekonomi, si në konsum edhe në tregun e punës. Ndërsa në të ardhmen pritet që të zhbalancojë shumë tregues, nga produktiviteti në ekonomi e deri te skema e pensioneve.

Pasojat e valës së re të emigracionit sa po vijnë e po bëhen më të dukshme dhe nuk po arrijnë të kompensohen as nga bumi turistik i këtij viti, që nuk dihet as se sa i qëndrueshëm do të jetë. Të dhënat e INSTAT për tremujorin e dytë treguan se “Tregtia, transporti, akomodimi dhe shërbimi ushqimor” kontribuoi me më pak se 6% të rritjes ekonomike në tremujorin e dytë, ose 10 herë më pak se ndërtimi e pasuritë e paluajtshme! /Monitor

ekonomia shqiptare

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin