LIVE UPDATES
Ekonomi

Kultivimi i grurit, nga këshillat e Hrushovit tek indiferenca e sotme ndaj fermerëve

Hrushov iu tha udhëheqësve shqiptarë se “aq grurë sa prodhonte Shqipëria, e hanin minjtë në hambarët e Bashkimit Sovjetik”.

26 August 2023, 07:20 Nga A.B

Kultivimi i grurit, nga këshillat e Hrushovit tek indiferenca e sotme ndaj

Vizita në Shqipëri e udhëheqësit të ish-Bashkimit Sovjetik, Nikita Hrushov, në vitin 1959 mbahet mend edhe për tregimet e lidhura me komentet e tij për kultivimin e grurit.

Hrushov iu tha udhëheqësve shqiptarë se “aq grurë sa prodhonte Shqipëria, e hanin minjtë në hambarët e Bashkimit Sovjetik”.

Ai shtoi se Shqipëria nuk duhej të sforcohej dhe të shpenzonte aq shumë burime për prodhimin e grurit, ndërkohë që çmimi i tij në tregjet e huaja ishte i lirë, duke u sugjeruar homologëve shqiptarë që në vend të grurit “të mbillnin fruta dhe agrume”.

Këshillat e tij më vonë do të interpretoheshin nga homologët shqiptarë me dogmatizmin dhe paranojën e zakonshme të kohës, si një përpjekje djallëzore për ta mbajtur Shqipërinë të varur dhe të skllavëruar.

Pavarësisht qëllimeve dhe interpretimeve, komentet e Hrushovit kishin një logjikë ekonomike. Kultivimi masiv i grurit në epokën komuniste ishte i lidhur me izolimin e jashtëm dhe prodhimi i bukës në vend nënkuptonte mundësinë për të qenë politikisht dhe ideologjikisht të pavarur.

Gruri është një kulturë bujqësore ku leverdia është veçanërisht e lidhur me ekonomitë e shkallës.

Kultivimi i sipërfaqeve të mëdha me grurë sjell ulje të kostove për njësi të lidhur me koston e punës, me mekanikën bujqësore, plehrat kimikë, etj. Jo rastësisht prodhuesit më të mëdhenj globalë të drithërave janë ato vende me sipërfaqe të mëdha fushore në dispozicion për mbjellje.

Për shkak të sipërfaqes së vogël dhe terrenit kryesisht kodrinor malor, Shqipëria nuk e ka këtë avantazh.

Nuk e kishte në kohën e komunizmit dhe nuk e ka akoma më shumë sot, kur copëzimi dhe parcelizimi i bujqësisë përbën një faktor të rëndësishëm që kufizon konkurrueshmërinë, sidomos për ato kultura ku ekonomitë e shkallës janë veçanërisht të rëndësishme.

Në këtë kuptim, nuk është për tu çuditur që në dekadat pas komunizmit prodhimi bujqësor u orientua më shumë drejt kultivimit të perimeve dhe pemëve frutore.

Prodhimi i grurit ka qenë kryesisht i destinuar për nevojat e konsumit familjar të fermerëve, ndërsa përdorimi i prodhimit vendas në zinxhirin e përpunimit industrial ka qenë në nivele të papërfillshme. Për vitin 2021, Shqipëria importoi 41.2% të drithërave nga Rusia, 32% nga Serbia dhe 4% nga Franca.

Por, sulmi i Rusisë në Ukrainë në vitin 2022 solli një tronditje të tregjeve të drithërave dhe rritje të çmimeve të tyre, duke qenë se dy vendet e përfshira në konflikt janë prodhues të mëdhenj globalë.

Disa vende madje pezulluan edhe eksportet e grurit, duke krijuar shqetësim se vendet e varura nga importet nuk do të arrinin të plotësonin nevojat e tyre. Kjo u bë shtysë që edhe Shqipëria të rikthente vëmendjen nga prodhimi i grurit dhe të niste një program suvbvencionimi të mbjelljes së tij.

Ndërkohë, gjeografia e importeve ndryshoi, duke iu përshtatur me shpejtësi kushteve të reja të tregut. Për 7 mujorin 2023, rreth 37% e grurit u importua nga Serbia, 17% nga Rusia dhe 14.5% nga Ukraina, sipas INSTAT.

Megjithatë, gjendja e tregjeve të drithërave u qetësua brenda disa muajve, sidomos pas arritjes së marrëveshjes për eksportin e grurit nga Ukraina. Çmimet filluan rënien.

Këtë vit, kur erdhi koha për korrjen e prodhimit, çmimet e grurit pësuan rënie të ndjeshme. Kjo bëri që çmimet e ofruara nga fabrikat e përpunimit të grurit për prodhimin vendas të ishin të ulëta dhe shitja me këto çmime do të rezultonte me humbje për fermerët.

Sipas disa fermerëve, ndihma shtetërore me subvencione direkte për mbjelljen dhe naftën mbuloi vetëm një pjesë shumë të vogël të shpenzimeve, rreth 3% të tyre. Kjo ka bërë që prodhimi të ngelet stok dhe fermerët nuk kanë ende një zgjidhje.

Situata me grurin duhet të shërbejë për të nxjerrë disa konkluzione rreth politikave të nxitjes së prodhimit bujqësor. Gruri vështirë se ka qenë ndonjëherë një kulturë shumë e leverdishme për kushtet e Shqipërisë, aq më pak në një periudhë kur edhe çmimi i inputeve bujqësore është rritur ndjeshëm.

Kur qeveria i nxit fermerët të mbjellin një kulturë që tipikisht nuk është e leverdishme, në emër të sigurisë ushqimore, atëherë duhet të marrë përsipër rrezikun e luhatjes së çmimeve dhe ta blejë vetë grurin, për rezervat e vendit.

Praktika e krijimit të rezervave të produkteve jetikë nga shteti nuk është e pazakontë.

Një praktikë të ngjashme kanë ndjekur vende fqinje të rajonit, që kanë përcaktuar mekanizmin e grumbullimit të prodhimit të grurit nga shteti, në rastet kur çmimi i produktit nuk mundëson minimalisht mbulimin e shpenzimeve të fermerëve.

Nëse qeveria shqiptare nuk merr përsipër të sigurojë një mbrojtje të tillë për fermerët, të paktën politikat bujqësore nuk duhet të udhëhiqen nga reagime emocionale dhe paniku që shkaktojnë zhvillimet kalimtare në tregjet botërore.

Shtysa të tilla, për më tepër me subvencione të pamjaftueshme, po rezultojnë me dëm të konsiderueshëm ekonomik për fermerët dhe shtojnë akoma më shumë problemet e një sektori që ka vështirësi të mëdha, për shkak të parcelizimit, problemeve me titujt e pronësisë, aksesit të dobët në burimet e financimit dhe mungesës gjithnjë e më të madhe të fuqisë punëtore, për shkak të emigracionit dhe tkurrjes së popullsisë.

Gjithsesi, kjo situatë e krijuar nuk duhet të habisë askënd, pasi nuk është hera e parë që fermerët përballen me struktura shtetërore, që përherë e më tepër po e vërtetojnë që bujqësia nuk është prioritet kombëtar, të paktën ajo konvencionale; përkundrazi politikat dëmtuese që vijnë ose nga nisma emocionale dhe të pakoordinuara, ose nga paaftësia për ta mbrojtur dhe zhvilluar këtë sektor, thjesht po e mbajnë në prapambetje. / MONITOR

fermere gruri

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin