LIVE UPDATES
Ekonomi

Pesimizmi i amerikanëve për ekonominë

Ata mendojnë se ekonomia është në një gjendje të keqe dhe se presidenti Joe Biden nuk po e drejton mirë atë. Si shpjegohet kjo?

25 February 2024, 07:58 Nga I.A
Pesimizmi i amerikanëve për ekonominë
Foto Ilustruese

SHBA- “Nuk ndihet entuziazëm” është një fjali që zakonisht nuk shfaqet nëpër analizat serioze ekonomike, por ama, është përmendur vazhdimisht në bisedimet serioze për ekonominë amerikane, vitin e kaluar, shkruan The Economist. Ka shumë të dhëna të forta që tregojnë se njerëzit duhet të jenë mjaft të kënaqur me gjendjen e ekonomisë amerikane: inflacioni është ngadalësuar ndjeshëm, çmimet e benzinës janë ulur, vendet e punës janë të shumta, të ardhurat po rriten dhe tregu i aksioneve është mjaft i fortë. Por sondazhet e njëpasnjëshme tregojnë se amerikanët në fakt, janë shumë të pakënaqur.

Ata mendojnë se ekonomia është në një gjendje të keqe dhe se presidenti Joe Biden nuk po e drejton mirë atë. Si shpjegohet kjo?

Fillojmë me dëshmitë që tregojnë pesimizmin e njerëzve. Shifra që ndiqet më shumë nga ekonomistët për të krijuar një ide se çfarë përshtypje kanë njerëzit për ekonominë, është treguesi i ndjenjës së konsumatorit, i hartuar nga Universiteti i Miçiganit.

Për dy vitet e fundit, ai ka mbetur në nivelet e krizës financiare globale të viteve 2007-09. Edhe pse shënoi një përmirësim të ndjeshëm në dhjetor, është ende 30% nën kulmin e arritur në prag të krizës Covid-19, në fillim të vitit 2020.

Shumë sondazhe të tjera reflektojnë të njëjtin pesimizëm mes popullatës amerikane. Çdo javë që nga viti 2009, Sondazhi nga The Economist/YouGov u ka kërkuar rreth 1,500 amerikanëve të vlerësojnë ekonominë: gati gjysma tani mendojnë se po përkeqësohet, nga rreth një e treta në dekadën para Covid-19.

Mendimet e dhëna nga qytetarët mbi ecurinë e zotit Biden reflektojnë mungesën e entuziazmit: dy të tretat e të anketuarve në një sondazh të Gallup në nëntor, nuk pajtoheshin me mënyrën si presidenti e kishte drejtuar ekonominë.

Dhe e gjithë kjo pavarësisht se Amerika është rritur më shumë ekonomikisht se vendet e tjera të zhvilluara perëndimore, gjatë viteve të fundit.

Ka pasur shumë teori që janë munduar të shpjegojnë pse kaq shumë amerikanë janë pesimistë për ekonominë e tyre të fortë.

Disa argumentojnë se amerikanët kanë çdo të drejtë të ndihen të mërzitur, sepse shifrat ekonomike që kanë më shumë rëndësi për xhepat e tyre, nuk janë të mira. Inflacioni ka gërryer pagat.

Fitimet mesatare për punëtorët e sektorit privat kanë mbetur në të njëjtin nivel si në shkurt 2020, pikërisht përpara se të godiste Covid-19.

Edhe pse pak amerikanë do të dëshironin të riktheheshin në kohën e karantinave të Covid-19, e vërteta është se shumë prej tyre morën përfitime të mëdha nga ndihmat qeveritare në atë kohë.

Të ardhurat vetjake pas taksave janë rreth 15% më të ulëta tani, sesa në mars 2021, kur u rritën nga paketa e madhe e ndihmës, e miratuar nga demokratët menjëherë pasi Biden mori detyrën.

Një tjetër krahasim jo i këndshëm me të kaluarën e afërt janë rritjet e theksuara të normave të interesit që u nevojitën për të zbutur inflacionin dhe që i kanë bërë kreditë për shtëpi dhe makina, shumë më të shtrenjta.

Përballueshmëria e banesave arriti nivelin më të ulët në dekada vitin e kaluar, duke shërbyer si një shënjestër e lehtë për kritikët e zotit Biden. Komiteti Kombëtar Republikan thotë se ekonomia e stilit “Bidenomics”, po “shkatërron ëndrrën amerikane për miliona njerëz”.

Megjithatë, siç e ka theksuar disa herë edhe administrata Biden, ekonomia e tanishme ka shumë anë pozitive. Stanjacioni i pagave është në fakt një iluzion statistikor i shkaktuar nga paragjykimet në treguesin e çmimeve të konsumit.

Nëse përdorim një alternativë më të mirë matëse, si treguesin e shpenzimeve të konsumit vetjak të përpiluar nga Rezerva Federale, vëmë re se në fakt, pagat reale kanë arritur afërsisht nivelin para pandemisë. Shkalla e papunësisë është 3.7%, paksa më e lartë se niveli më i ulët i regjistruar në pesë dekada.

Rritja e pagave ka qenë veçanërisht e fortë për amerikanët me të ardhura të ulëta. Treguesi S&P 500 i aksioneve kryesore të Amerikës, po shkon drejt niveleve rekord.

A janë amerikanët më pesimistë se ç’duhet

Pra, duke gjykuar nga një sërë treguesish, si të mirë dhe të këqij, duket se amerikanët janë më pesimistë se ç’duhet të jenë për ekonominë e tyre.

Ekonomistët Ryan Cummings dhe Neale Mahoney, që kanë punuar më parë në Shtëpinë e Bardhë, krijuan një model të thjeshtë për të parashikuar nivelin e treguesit të ndjenjës së konsumatorit, duke u mbështetur në të dhënat e inflacionit, papunësisë dhe konsumit, si dhe performancën e tregut të aksioneve.

Ata arritën në përfundimin se treguesi ka qenë rreth 20% më i ulët se sa tregojnë të dhënat. Modele të tjera kanë gjetur mospërputhje të ngjashme.

Kjo tregon se mund të ketë një shpjegim tjetër për pesimizmin e amerikanëve: antipatia ndaj Biden. Armiqësia e thellë partiake është pa dyshim një arsye.

Në studimin e tyre, ekonomistët Cummings dhe Mahoney, dolën në përfundimin se antipatia e republikanëve ndaj një Shtëpie të Bardhë të kontrolluar nga demokratët, është një arsye kryesore e ndjenjës pesimiste ndaj ekonomisë.

Një arsye tjetër mund të jetë edhe toni i përcjelljes së lajmeve. Ben Harris dhe Aaron Sojourner nga Instituti Brookings, studiuan marrëdhëniet midis të dhënave ekonomike dhe treguesit të perceptimit të lajmeve ekonomike.

Që nga viti 2021, ky tregues, ashtu si treguesi i ndjenjës së konsumatorit, kanë qenë shumë më të ulët se sa pritej nga të dhënat.

Dhe kjo nuk është e gjitha. Treguesi i perceptimit të lajmeve nga njerëzit, i përpiluar nga dega e Rezervës Federale në San Francisko, mbështetet vetëm në artikuj ekonomikë të botuar në gazetat kryesore amerikane.

Po të marrim parasysh edhe lajmet e rreme negative që bëhen virale nëpër platformat e mediave sociale, paragjykimi negativ mund të jetë edhe më i theksuar.

Një shpjegim tjetër është procesi i rimëkëmbjes nga pandemia dhe ndikimi i tij në përshtypjen e njerëzve për ekonominë. Ka qenë një periudhë vërtet e turbullt. Pasiguria e madhe gjatë viteve të Covid-19, humbja e vendeve të punës, mbyllja e shkollave, falimentimet dhe sëmundjet, i shkatërruan njerëzit.

Shumë janë ende të mërzitur nga beteja e mprehtë me inflacionin. Megjithëse inflacioni është ulur, çmimet janë ende pothuajse 20% më të larta se në kohën kur Biden mori detyrën.

Njerëzit ende nuk e kanë marrë veten nga goditjet. Ekonomistët Cummings dhe Mahoney vlerësojnë se një rritje e inflacionit me 10%, në përgjithësi rrit pesimizmin e konsumatorit me 35 pikë në vitin kur ndodh, me 16 pikë në vitin e ardhshëm dhe me 8 pikë një vit më pas.

Nëse do të zbatonim këtë afat për ekonominë amerikane, kjo do të thotë se amerikanët ndoshta janë në gjysmë të rrugës drejt pranimit të realitetit të ri me çmime më të larta. Këtu ndihmon fakti se rritja e të ardhurave reale është përshpejtuar vitin e kaluar, duke mundësuar rimëkëmbjen e një pjese të humbur të fuqisë blerëse.

Treguesi i ndjenjës së konsumatorit ka qenë i paqëndrueshëm, por në mesin e vitit 2022, pikërisht kur inflacioni arriti kulmin, treguesi u ul ndjeshëm, ndërsa në dhjetor u ngrit, edhe pse mbetet i ulët sipas standardeve historike.

“Teoria jonë është se, nëse mund të vazhdojmë të mbajmë një treg të shtrënguar të punës duke ulur inflacionin dhe duke rritur pagat, kjo duhet të reflektohet në perceptimin që kanë njerëzit për ekonominë.

Dhe ne mendojmë se kemi filluar ta vërejmë këtë”, thotë Jared Bernstein, kryetari i Këshillit Ekonomik të Shtëpisë së Bardhë.

Me fjalë të tjera, optimizmi i amerikanëve mund të jetë duke u rritur.

Marrë nga Monitor.al

the economist yougov

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin