LIVE UPDATES
Editorial

Pandemia dhe llogaritjet gjeopolitike ruse e kineze

7 May 2020, 05:55 Nga DOSJA
Pandemia dhe llogaritjet gjeopolitike ruse e kineze

Kur shkruaj për zona të influencës, nuk mendoj se Kina do të pushtoj territore. Apo do t’i përmbys demokracitë fragjile ballkanike në sisteme autoritare. Por, qasja është që demokracia të jetë liberale dhe shteti gjysmë-autoritar. Nëse e shohim hartën e investimeve kineze është një hapësirë, ku gjeopolitika iu prin investimeve. Më shumë se bashkëpunim normal, mbështetja financiare është përdorur në disa raste si levë për ndikim, duke ua mbyll gojën vendeve ballkanike në institucionet ndërkombëtare kundër Kinës apo ato duke kundërshtuar shtetet perëndimore.

Sot pandemia ka ndalur jetën publike, por përshpejtoi një debat politik jashtë çdo pritje. Më shumë se çdo zhvillim a ngjarje, ajo hapi debatin rreth rendit të ri të mundshëm ndërkombëtar. Kush do të ngritet dhe kush do të bjerë nga skena e ndikimit? Një parashikim për zgjatjen e saj, dhe pasojat në njerëz, në politikë dhe ekonomi janë larg. Mirëpo, ajo shpërfaqi dobësinë e çdo institucioni politik, duke përfshirë shtetet-kombe e deri tek rendi ndërkombëtar liberal. Politika ndërkombëtare ishte ballafaqim i interesave shtetërore të Fuqive të Mëdha dhe të institucioneve multilaterale, të krijuara pas vitit 1945, dhe deri më tani ky ishte rregulli. Por, sa herë flasim për ndryshim në politikë apo shoqëri, do të duhej të na interesonte më shumë përjashtimi se sa parimi.

Siç thotë Carl Schmitt, përjashtimi është më i rendësishëm se rregulli. Përjashtimi do të thotë çdo gjë, e rregulli asgjë. Përjashtimi e ka fuqinë të thyej çdo gjë, duke shpërthyer për të ndryshuar jetën reale. Apo synon Kina të krijoj një përjashtim qasjen e saj ndaj Serbisë? Është një fakt, se Kina po kërkon rol të fuqisë së butë, me gjoja altruizmin shëndetësor. Ajo po promovon, se bashku me Rusinë, një politikë kinse të përgjegjshme. Mirëpo, çfarë po bën Kina viteve të fundit, diçka që Rusia e ka bërë tërë kohën në Ballkan – zona të influencës në Serbi e tjetërkund, të cilat do të shërbenin pas pandemisë.

Kur flas për zona të influencës nuk mendoj se Kina do të pushtoj territore. Apo do t’i shndërronte demokracitë fragjile ballkanike në sisteme të shteteve autoritare. Por, qasja është që demokracia të jetë liberale dhe shteti gjysmë-autoritar. Si pasojë, qeveritë nuk do të ishin më pro-evropiane dhe pro-amerikane, por do të ndiqnin një politikë të jashtme policentrike, të hapur njëkohësisht ndaj Brukselit, Uashingtonit, Moskës dhe Pekinit. Përveç Serbisë, Kina ka depërtuar ekonomikisht edhe në disa vende tjera të Ballkanit përmes tregtisë dhe investimeve, duke financuar rrugë, hekurudha, terminale dhe aeroporte.

Nëse e shohim hartën e investime kineze, kuptojmë se është një hapësirë më e madhe, ku gjeopolitika i’u prin investimeve ekonomike. Më shumë se bashkëpunim normal ekonomik, mbështetja financiare është përdorur në disa raste si levë për ndikim politik, duke ua mbyll gojën vendeve ballkanike në institucione ndërkombëtare kundër Kinës. Natyrisht, për të kufizuar ndikimin perëndimor në këto institucione ndërkombëtare, ballkanasit kanë votuar për kandidatët kinezë dhe kanë mbështetur politika globale të saj.

Të gjithë kudo në botë kanë filluar të nxjerrin mësime. Edhe ne në Kosovë duhet ta kuptojmë nëse bota po kalon gradualisht në një rend botëror post-COVID-19. Nëse marrëdhëniet mes shteteve të mëdha duken sot më jofunksionale, dhe pas COVID-19 ndodhë një rirreshtim të ri në Ballkan, mundësisht t’i lexojmë paralajmërimet e para. Nuk është me rëndësi vetëm të konstatojmë se po ndryshon rendi ndërkombëtar, por cili është ai ndryshim dhe çka do thotë për Kosovën. Gjithashtu, s’duhet të bëhemi viktimë e kurtheve dhe fantazive anti-perëndimore, që i përhapin rusët dhe kinezët për fundin e rendit liberal botëror, për rënien e Amerikës apo shpërbërjen e BE-së.  Përtej agresivitetit kinez dhe rus, një çrregullim tjetër në rajon, si pasojë e pandemisë, ishte dështimi i bashkëpunimit rajonal i ndërtuar për shumë kohë dhe me mund. Janë pothuajse 40 organizata dhe institucione multilaterale, por asnjë nga to nuk ndërmorri asgjë. Shuma të mëdha financiare janë dhënë për funksionimin e tyre dhe qindra strategji janë hartuar për to. Misionet e shkruara dhe të bukura në letër, dolën të jenë farsë në këtë kohë krize. Kosova do të luante një rol modest rajonal, meqë e kryeson organizatën më të madhe, Procesin e Bashkëpunimit të Evropës Juglindore (SEECP). Por, duket se askush nuk e di që e kemi kryesimin e saj. Për më shumë, qeveria bëri një gabim strategjik: e pranoi një ndihmë simbolike nga Serbia, e cila ndoshta ishte pjesë e donacioneve ruse apo kineze për Serbinë, duke i shërbyer imazhit ndërkombëtar të saj. Kjo ndodhi në kohën kur Serbia ishte në qendër të kritikës për bashkëpunimin me Pekinin dhe Moskën. E tash flitej për ndihmën serbe për Kosovën.

Gjithashtu, nuk u pa askun një bashkëpunim bilateral mes shteteve. Një solidaritet ballkanik për luftimin e COVID-19 nuk u shfaq gjëkundi me ndihma konkrete, ndonjë një takim apo edhe deklaratë të vetme. Pandemia ishte dhe mbeti prioritet i qeverive gjegjëse. Askush s’kishte vëmendjen për ndihmë të fqinjëve, ndonëse dihet pafuqia ekonomike dhe fragjiliteti shëndetësor. Shumë shtete kanë partneritete strategjike, traktate miqësie dhe protokolle të tjera të bashkëpunimit dypalësh, të cilat parashohin reagim në situata emergjente, por ato mbeten letra pa vlerë. Për më keq, as Shqipëria dhe as Kosova nuk u shquan për kurrfarë solidariteti dhe koordinimi, por ato nuk ishin të vetmet në Ballkan. Shtetet ballkanike mbetën të vetmuara në forcat e tyre kundër pandemisë, nëse s’do të ishte mbështetja amerikane dhe evropiane. Këta treguan, si në të kaluarën, se janë të pazëvendësueshëm. Nëse rajoni e bota po e kalon vetëm valën e parë të COVID-19, dhe kjo gjendje do të zgjasë, Perëndimi duhet të jetë i përkushtuar sikurse disa dekada me parë. Më shumë mbështetje shëndetësore dhe ekonomike gjatë dhe pas pandemisë, por edhe qartësi diplomatike se kush dhe çka po ndodhë në Ballkan. Kështu s’do të lejohet të krijohet një boshllëk, që do të përmbushej nga Rusia dhe Kina. Tash më shumë se kurrë, do duhet të përqendrohet vëmendja amerikane dhe evropiane për ta parandaluar ndërhyrjen ruse apo kineze në rajon, të cilat duan të ravizojne e zgjerojnë zona të influencës së tyre? Lufta për influencë nuk filloi me pandemi dhe për shkak të saj, por për shkak të llogaritjeve të gjeopolitikës.

Marrë nga Gazeta Ekspress

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial enver hoxhaj enver hoxhaj

Sondazh

Editorial 2 May 2020, 05:46

Falënderimi i takon Vuçiqit

Kosovë- Ia gërditën shtetin popullit sa ta kujtojë me mall Jugosllavinë, apo ta dëshirojë atë! U arsyetuan investimet e Shërbimit Sekret Serb, që nëpërmjet lake...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin