LIVE UPDATES
Insights

E vërteta e shqiptarisë së Antonio Gramsci-t

Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.) Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.)

21 February 2023, 10:24 Nga Edon Qesari
E vërteta e shqiptarisë së Antonio Gramsci-t
Antonio Gramsci

E vetmja dëshmi, e dokumentuar qartas, për “shqiptarinë” e Antonio Gramsci-t vjen nga një pohim i vetë atij, kur, në një letër që i dërgon kunatës së vet, Tania Schucht, më 12 tetor 1931, shkruan:

“… Unë vetë nuk i përkas asnjë lloj race (lexo: identiteti etnik); im atë është me prejardhje shqiptare, familja e tij u arratis nga Epiri gjatë luftës së vitit 1821, por shpejt u italianizua. Megjithatë, i përkas kulturës italiane, në thelb kjo është bota ime; (…) Të qenit unë shqiptar për nga prejardhja nuk është llogaritur, pasi edhe [Francesco] Crispi ishte shqiptar, i arsimuar në një shkollë shqiptare."

Kaq. Nuk kemi asnjë të dhënë më tepër; së paku nëse mbështetemi në ato që vetë Gramsci dinte dhe na ka lënë të shkruar. E siç mund të duket, as ai vetë nuk ka qenë shumë i qartë në lidhje me prejardhjen, e aq më pak për saktësinë gjeografike të saj. Përmendja e Epirit e thellon paqartësinë, sepse, në toponiminë e përdorur asokohe në Perëndim – e akoma më shumë në shekujt pararendës – “Epiri” shpesh vlente si emërues përbashkues i të gjitha trevave osmane ku flitej shqip. Gramsci, me pak fjalë, ka një ide të vagullt, të papërcaktuar mirë nga ana dokumentare, mbi prejardhjen e të parëve të vet.

Edhe pse, duket i bindur mbi rrënjosjen e vet – siç edhe të të parëve – në arealin kulturor italian (e posaçërisht në atë sard, i cili, si ishullor që është, bart tipare fort të dallueshme nga ato të arealit kontinental italian). Megjithatë, siç e thotë dhe vetë, nuk e shqetëson shumë atashimi me këtë apo atë kombësi. (Kush e ka lexuar, qoftë dhe në mënyrë të përciptë, Gramsci-n si autor, e di fare mirë konsideratën e tij për nacionalizmat e gjakut.)

Të bën të mendosh, por edhe të përfshihesh nga të tjera dyshime, informacioni që Gramsci sjell, se të parët e vet janë larguar nga “Epiri” më 1821 – vit i shpërthimit të të mirënjohurit Revolucion grek, edhe pse fillesat e kësaj ngjarjeje duket se janë larg nga “Epiri” i Gramsci-t e vështirë se kanë arritur ta trondisin farefisninë e tij në atë pikë sa të largohej qëllimisht nga Ballkani në drejtim të brigjeve italiane. Duket se vetë autori i këtyre radhëve ka pasur disa informacione të trashëguara, porse kujtesa kolektive (e familjarëve, si edhe e të parëve të Gramsci-t) ka qenë tejet e zbehtë.

Më tej, nga hulumtime që janë bërë në ditët tona, del se i ati i Antonio Gramsci-t, i quajtur Francesco, është vendosur në Sardenjë, sipas dokumentave të gjendjes civile në katundin e Ghilarza-s, në vitin 1881. Të njëjtat gjurmë arkivore, na lejojnë sot të pohojmë se, që në fund të shek. XVII, pra goxha përpara vitit 1821, në Kalabri, në katundin arbresh të Plataci-t, jetonte një pararendës i familjes së Gramsci-t, me emrin Gennaro. Së fundi, mbi origjinën e saktë të banorëve të Plataci-t sot nuk dimë asgjë. Arkivat e atjshëm janë djegur para ndo njëqind vjetësh, e veç të dhënave etnografike (pllatënianët flasin ende sot arbërisht, kanë doket dhe zakonet e arbëreshëve të tjerë të Kalabrisë, si dhe i përkasin besimit katolik me rit ortodoks) nuk dimë asgjë më shumë.

Similituda e krijuar mes mbiemrit të Antonio Gramsci-t dhe qytetit të Gramshit është, në rastin më të mirë, një hamendje e pambështetur në asnjë prove dokumentare. Është krejt e stisur. Pavarësisht se, dëshiroj të mendoj, e sinqertë.

Mbi nënshkrimin e trashë (nga ana drejtshkrimore) në bustin e Gramsci-t të ngritur në Gramsh, nuk vlen pastaj të ndalemi. Një ndalje e tillë veç i jep tagji atyre që nuk duan dhe s’kanë për ta njohur ndonjëherë madhështinë dhe mendjen e jashtëzakonshme të një prej mendimtarëve më të hollë dhe gjenialë të modernisë perëndimore. Të cilët, edhe pse sot janë në të drejtën e tyre të tallen me këtë vendosje pa hesap bustesh në Shqipëri, nuk janë larg zgjuarsisë së atyre që i vendosin ato buste.

edon qesari antonio gramsci busti i antonio gramscit

Sondazh

Insights 17 February 2023, 17:21 A.B

Marrëveshja e patentave si kartel kriminal

Klodian Tomorri Marreveshja e patentave si kartel kriminal Marreveshja mes Drejtorit te Transportit Rrugor, atij te Tatimeve dhe Shoqates se Autoshkollave...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin