LIVE UPDATES
Insights

Ndarja territoriale. A ka ardhur koha ta zhdukim jugun dhe veriun?

Ata janë larguar sepse mesa duket një ditë nuk kishin më punë, tokat ishin të thata, uji shterroi dhe fëmijët mërziteshin shpejt. Kështu vendosën të zhvendosen në Fier, në Ballsh dhe në Sarandë apo edhe në Tiranë sic ndodhi me banorët e Albanopolisit të humbur.

5 August 2026, 12:02 Nga Ben Blushi

Ndarja territoriale. A ka ardhur koha ta zhdukim jugun dhe veriun?

Unë jam gjithmonë pro ndarjes territoriale. Duke lëvizur nga një vend në tjetrin, njerëzit i ndryshojnë kufinjtë ekonomikë, politikë dhe administrativë. Në 2000 vjetët e fundit, nga harta e Shqipërisë janë zhdukur pothuajse gjithë qendrat e mëdha ku dikur jetonin mijëra njerëz të cilët me ikjen e tyre e kthyen Butrintin, Apolloninë apo Bylisin në gërmadha. Ne sot mendojmë se sa e bukur ishte jeta poshtë harqeve prej guri apo portikëve të këtyre qyteteve madhështorë por njerëzit që kanë jetuar aty dikur kanë menduar ndryshe.

Ata janë larguar sepse mesa duket një ditë nuk kishin më punë, tokat ishin të thata, uji shterroi dhe fëmijët mërziteshin shpejt. Kështu vendosën të zhvendosen në Fier, në Ballsh dhe në Sarandë apo edhe në Tiranë sic ndodhi me banorët e Albanopolisit të humbur.

Prandaj sot na mungojnë qytetet fantastike ku jetuan heronjtë e lashtësisë, që nga Sarda magjike që dukej si një Manhattan mbi liqenin e Komanit, deri te Stellushi i Matit ku ka lindur Skënderbeu.

Njerëzit ikën që andej pa menduar se po linin pas kujtime që sot i kemi humbur. Asnjë ushtri, asnjë urdhër dhe asnjë parlament nuk mundi ti mbante të lidhur pas varfërisë.

E njëjta gjë ndodh edhe sot. Njerëzit që ikin nga Kukësi, nga Erseka dhe nga Skrapari i bëjnë fshatrat apo qytetet e tyre të pajetueshme.

Disa vjet më parë isha në fshatin tim të origjinës në Blush të Kolonjës, ku nuk kishin mbetur më shumë se njëzet shtëpi të banueshme. Duke parë atë shkreti i dhashë të drejtë katragjyshit tim që u zhvendos në Korcë pa e kthyer kokën mbrapa. Nëse do kishte mbetur aty me shijen e reve në gojë, unë tani do isha njëri nga njëzet burrat e Blushit që sot jetojnë duke mallkuar gjyshërit që nuk zbritën më herët në qytet.

Por pamja e trishtuar e fshatit nga kam origjinën është pak për të më bindur se bashkia e Kolonjës nuk bën dot asgjë për atë katund të mjerë që pas disa dekadash nuk do ekzistojë më.

Në vitin 2004 i propozova parlamentit një ndarje të re territoriale. Atëherë Shqipëria kishte 375 komuna dhe bashki. Si Ministër i Pushtetit Vendor dhe Decentralizimit kërkova që të mbeteshin rreth 120 njësi, pra një e treta.

Për fat të keq Kryeministri i kohës as e kuptoi dhe as guxoi ta mbronte projektin që duhet të jetë edhe sot në arkivat e kuvendit i shkelur me këmbë nga deputetët e të dy partive të mëdha, që i trajtonin komunat si lopë dhe kryetarët si vica.

Unë mora mbi shpinë urrejtjen e tyre si një njeri që doja t’i ndaja nga kafshët e punës së përditshme kurse Kryeministri humbi zgjedhjet nga këta deputetë të cilët nuk i votuan më as komunat e tyre, sic ndodh me barinjtë që abuzojnë me kafshët shtëpiake.

Kështu komunat e pangopura që ushqeheshin si shushunja me gjak buxheti mbetën gjallë deri në vitin 2015 kur vendi kaloi në një sistem më rentabël bashkish.

Në përgjithësi ndarjet territoriale ndjekin llogjikën e akuariumit : peshku i madh e ha peshkun e vogël. Pra bashkitë e pasura gëlltisin me rradhë bashkitë e varfra. Megjithatë kjo uri nuk mund të vazhdojë pa fund sepse si anemia ashtu edhe obeziteti janë të dyja sëmundje të dëmshme.

Cështja sot nuk është si do shpëtohen disa bashki nga falimentimi, por si do ndalet falimentimi si një proces i pakthyeshëm që nuk varet vetëm nga madhësia e bashkisë.

Prandaj ndoshta ka ardhur koha që bashkë me shkurtimin, bashkitë e mbetura të Shqipërisë të ndahen ndryshe.

Apo më saktë të rigrupohen.

Ndryshe nga përfytyrimi i njerëzve që nuk e njohin, Shqipëria nuk ngjitet dhe as nuk zbret duke ardhur nga jugu në veri dhe anasjelltas. Korca është më malore se Shkodra, kurse Gjirokrastra e mbushur me turistë është nja një qind metra më lart se Kukësi i zbrazur. Berati është me lart se Lezha, Bilishti është më lart se Puka dhe Pogradeci është 700 metra mbi nivelin e detit kurse Peshkopia 650.

Pra jugu që duket i ulët është i lartë dhe veriu që duket i shumë i lartë është më i ulët.

Për fat të keq ne shqiptarët kemi jetuar një iluzion që duhet ta ketë krijuar izolimi dhe largësia bashkë me letërsinë folklorike.

Ne kemi besuar gabimisht se duke shkuar në veri ka vetëm male dhe duke zbritur në jug ka vetëm fusha.

Nuk është fare e vërtetë.

Malet nxijnë njëlloj si në veri edhe në jug dhe ata që kanë vuajtur nga fjala malok nuk kanë arsye të kompleksohen.

E vërtetë është se natyra e ka ndarë Shqipërinë ndryshe nga njerëzit.

Nëse do të kuptosh cfarë ka bërë natyra duhet të ndjekësh lumenjtë e Shqipërisë. Pothuajse të gjithë burojnë nga malet në lindje dhe duke carë fushat derdhen në perëndim.

Pra nëse kufinjtë mes veriut dhe jugut janë të paqartë si shpatullat e disa burrave të përqafuar, ndarja mes lindjes dhe perëndimit është e pagabueshme. Kush e shikon hartën e Shqipërisë e kupton se kjo gjatësi elegante përbëhet nga tre pjesë.

Mal, fushë dhe bregdet.

Pak a shumë kështu mund të ndaheshin edhe bashkitë e Shqipërisë. Në tre kategori:

Malore, fushore dhe bregdetare.

Kjo ndarje do ta bënte më të lehtë koordinimin e administrimit të tyre nga cdo qeveri duke i shpërndarë fondet e merituara në mënyrë të ndryshme.

Nga trajtimi selektiv i bashkive, ndarja do merrte fuqinë e një reforme që i qetëson edhe qytetet që po humbin bashkitë.

Megjithëse ka një popullsi dhjetë herë më të vogël se të gjitha bashkitë malore të marra së bashku, Himara ka dhjetë herë më shumë të ardhura se Kukësi, Tropoja, Dibra, Librazhdi, Kolonja dhe Skrapari së bashku.

Kjo tendencë do thellohet nëse bashkitë nuk kompensohen me një skemë të re. Himara e pasur do t’i rrëmbejë fuqinë puntore bashkive malore, duke i zbrazur nga njerëzit dhe paratë derisa të vendoset një ekuilibër që s’mund t’i lihet në dorë vetën natyrës.

Por ndarja në bashki malore, fushore dhe bregdetare nuk ka vetëm avantazhe ekonomike por edhe politike.

Ajo do zhdukte konceptin e tmerrshëm të veriut dhe jugut që na ka kushtuar kaq shumë.

Kjo është ndarja më fatale që kemi patur në histori. Ky kufi politik është i panatyrshëm. Ai është krijuar nga njerëzit dhe jo nga natyra.

Koordinatat e reja administrative të shtetit tonë duhet të jenë lindja dhe perëndimi.

Dibra është lindje njëlloj si Përmeti, kurse Lezha është perëndim njëlloj si Saranda. Kamza është në fushë njëlloj si Kavaja, Elbasani dhe Fieri. Asnjëra nuk është më as jug as veri.

Kjo mund të jetë ndarja e fundit territoriale për të paktën tridhjetë vitet e ardhshme.

Prandaj ky është shansi i fundit për të votuar zhdukjen e shëmtuar mes jugut dhe veriut duke korrektuar të shkuarën.

Njëlloj si ai njeriu që ndryshon drejtimin e akrepave të orës që ka mbetur në vend prej disa shekujsh.

Sondazh

Insights 1 August 2026, 10:59 Natasha Llanaj Perpunja

Selenica nuk eshte nje qytet i zakonshem

Ka qytete qe nuk ndertohen vetem me gure, por me djerse, sakrifica dhe kujtime. Selenica eshte nje prej tyre. Sot qytetaret e saj kane dale ne proteste per te...

Insights 17 July 2026, 14:26 Irena Beqiraj

T'i shpjegojmë Kryeministrit ekonominë

Irena Beqiraj Rubrika: T'i shpjegojmë Kryeministrit ekonominë. Shqipëria nuk ka çfarë të shesë, sepse nën drejti...

Insights 12 July 2026, 14:33 Silvana Begaj

Largpamësit Rama

Silvana Begaj Meqë na thatë se koncerti i Kanye West ishte një investim i shkëlqyer për imazhin e Shqipërisë dhe ekonomi...

Insights 11 July 2026, 10:24 Lutfi Dervishi

Kur klienti të nxjerr karton të kuq

Kur klienti të nxjerr karton të kuqLufta ime e yjeve! Kam bërë vetëm katër review në Google. Pra, nuk jam ndonjë vete...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin