LIVE UPDATES
Insights

Pse përçarja midis vendeve të OPEC, është pozitive për Perëndimin dhe mbarë botën

Shumica e njerëzve që përballen çdo ditë me inflacionin dhe koston e rritur të jetesës, nuk  kërkojnë me gjasë shpëtim tek faqeve e lajmeve ndërkombëtare dhe të biznesit. Megjithatë shumë pak organizata në botë, kanë një ndikim më të madh mbi jetën ekonomike në Perëndim sesa Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC) dhe evoluimi i saj vitet e fundit në OPEC+.

27 November 2023, 09:10 Nga a.d
Pse përçarja midis vendeve të OPEC, është pozitive
Foto ilustruese

Nga Damien Phillips “The Spectator”

Edhe pse kaloi kryesisht pa vëmendje, javës që shkoi pati si rrallëherë një lajm të mirë për konsumatorët dhe bizneset: takimi i radhës i OPEC+, i planifikuar u shty pas zërave për një përçarje të fortë midis anëtarëve të këtij grupimi.

Shumica e njerëzve që përballen çdo ditë me inflacionin dhe koston e rritur të jetesës, nuk  kërkojnë me gjasë shpëtim tek faqeve e lajmeve ndërkombëtare dhe të biznesit. Megjithatë shumë pak organizata në botë, kanë një ndikim më të madh mbi jetën ekonomike në Perëndim sesa Organizata e Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC) dhe evoluimi i saj vitet e fundit në OPEC+.

Që kur u krijua për herë të parë në vitin 1960, synimi dhe misioni i kësaj organizate ka qenë të koordinojë prodhimin global të naftës, bazuar tek fiksimi i çmimeve. Dhe në këtë aspekt, OPEC ajo ka qenë jashtëzakonisht e suksesshme:me përjashtim të një tepricë prodhimi në mbarë botën në vitet 1990 dhe 2000, ka qenë në gjendje ta mbajë naftën artificialisht të shtrenjtë që nga viti 1974.

Rezultati? Fatura më të larta të energjisë dhe kostot e të bërit biznes në Perëndim, dhe shumë të ardhura shtesë për një mori regjimesh shumë autoritare dhe shpesh armiqësore me ne. Ndaj çdo lloj përçarje brenda këtij grupi, mund të ketë pasoja të mëdha strategjike, madje mbi dhe përtej uljes së faturave tona të energjisë.

Çmimi i naftës së papërpunuar në bursën Brent, ka rënë pasi u njoftua shtyrja e takimit të OPEC javën e kaluar, dhe tani po tregtohet me 63.84 paund për fuçi, nga rreth 71 paund në muajin tetor. Atëherë çfarë po ndodh?

Natyrisht, nuk kemi asgjë zyrtare nga OPEC+, por ka shumë zëra mbi një përçarje të madhe midis anëtarëve kryesorë, veçanërisht Rusisë dhe Arabisë Saudite, dhe shumë prej anëtarëve afrikanë të bllokut, si Angola, Kongo dhe Nigeria, të cilët duan heqjen e kufizimeve aktuale ndaj prodhimit të tyre.

Nga njëra anë, të dyja autokracitë kanë urgjentisht nevojë që t’i mbajnë të larta çmimet globale. Duke qenë se në fillim parashikonte të pushtonte shpejt atë që ai e sheh si një provincë të humbur të perandorisë së dikurshme ruse, Vladimir Putin e gjen tani veten të bllokuar në një luftë shkatërrimtare dhe shumë të kushtueshme në Ukrainë.

Ndonëse shpenzimet e saj për luftën janë një sekret shtetëror, Reuters raporton se Rusia e ka dyfishuar buxhetin e saj të mbrojtjes në 80 miliardë paund, ose 1/3 e të gjitha shpenzimeve publike. Ndërkaq, vlerësime të tjera pretendojnë se gjatë fazave më intensive të konfliktit, Moskës i ka kushtuar fushata në Ukrainë midis 395-795 milion paund në ditë.

Duke mos zhvilluar asnjëherë një ekonomi kapitaliste të larmishme, dhe tashmë nën presionin e sanksioneve të ashpra perëndimore, Rusia është tërësisht e varur nga eksportet e saj të naftës. Megjithatë, nafta e papërpunuar ruse është relativisht e shtrenjtë për t’u prodhuar.

Ndaj nëse çmimet globale bien shumë, mund të zhduket edhe kjo “kamerdare shpëtimi” për Moskën. Pozita e Arabisë Saudite, nuk është dhe aq ekzistenciale. Por Princi i Kurorës Mohammed bin Salman, ka nevojë për fitime më të mëdha nga nafta për të financuar një varg mega-projektesh në infrastrukturë.

Programi i tij “Vision 2030”, që synon të çimentojë pozitën e Arabisë në zemër të botës arabe dhe islame, përfshin 7 projekte gjigante. Vetëm njëri prej tyre, Neom - një qytet 170 km i gjatë në mes të shkretëtirës - vlerësohet se kushton të paktën 400 miliardë paund, dhe tashmë është më shumë se një dekadë me vonesë në raport me planin fillestar.

Sipas vlerësimeve të ekspertëve, Riadit i duhet që çmimet e naftës të qëndrojnë mbi 80 dollarëve për fuçi, që të mund t’i financojë këto nisma të mëdha, si dhe për të mbajtur të balancuar buxhetin. Në të kundër, Bin Salman mund t’i frikësohet një fati të ngjashëm me autokratët e tjerë rajonalë, si Shahu i Iranit apo Perandori Haile Selassie i Etiopisë, të cilët i vendosën ambiciet futuriste përpara nevojave të popullit të tyre.

Duke pasur parasysh këtë kontekst, nuk është e habitshme pse Arabia Saudite, ashtu si Rusia, e kanë ulur vullnetarisht prodhimin e tyre, mbi dhe madje përtej kufizimeve të dakordësuara nga OPEC, dhe po ushtrojnë presion për reduktime të mëtejshme. Megjithatë, partnerët e tyre afrikanë ndodhen në një pozitë shumë të ndryshme.

Për ta, eksportet e naftës janë thelbësore jo për të financuar luftërat apo super-qytetet, por për të zhvilluar dhe modernizuar ekonomitë e tyre. Ata kanë jo vetëm shumë më pak simpati ndaj objektivave gjeo-strategjike që qëndrojnë pas sjelljes së fundit të OPEC-ut, por përfitojnë më pak nga kufizimet e prodhimit.

Qasja e tyre ishte më e dukshme në samitin e kaluar, ku blloku korruptoi Emiratet e Bashkuara Arabe, që donte të rriste prodhimin e saj, duke reduktuar më tej kuotat e shteteve afrikane. Çdo aleancë që i trajton disa nga anëtarët e saj si partnerë të dorës së dytë, do të përballet gjithmonë me probleme.

Megjithatë kushtet globale do ta rritin më tej presionin. Nga ana e ofertës, ka një presion të ri mbi çmimet nga ana e Shtetet e Bashkuara, të cilat po rritin prodhimin dhe po grumbullojnë rezerva të mëdha, duke e shtuar atë me 8.7 milionë fuçi vetëm javën e kaluar.

Njëherazi, ngadalësimi i rritjes ekonomike në Evropë dhe Kinë - konsumatorja e dytë më e madhe e naftës në botë - nënkupton se të dyja tregjet parashikohet të kenë një kërkesë më të ulët për naftë në muajt në vijim. OPEC ka qenë gjithnjë një kartel i përçarë, ku anëtarët bashkohen kryesisht nga interesi i përbashkët në manipulimin e çmimeve të naftës.

Por kur kohët janë të mira - dhe kur keni një pengesë në burimin më të rëndësishëm të botës, shpeshherë janë të tilla - është vërtetuar se është relativisht e lehtë të rregullosh gjërat dhe të zgjidhni çdo mosmarrëveshje. Por kjo mund të jetë një gjë që i përket tashmë së kaluarës. Rusia dhe Arabia Saudite, e kanë çuar  veten në pikën ku çmimet fikse nuk janë vetëm një rrugë drejt fitimeve të mëdha, por një mjet gjithnjë e më thelbësor për regjimet e tyre, pikërisht në momentin kur kërkesa për naftë po bie, dhe kur demokracitë perëndimore si Kanadaja, Norvegjia dhe SHBA-ja, po ndërmarrin hapa seriozë për të rritur prodhimin e tyre.

Hapi ynë i ardhshëm, duhet të jetë afrimi me ata anëtarë të OPEC-ut, që po humbasin gjithnjë e më shumë nga marrëveshjet e bllokut, me synim ndërtimin e partneritete të reja, dhe për t’i tunduar ata që të shkëputen nga boshti i autokracive që gjendet në zemër të kartelit. Sepse tek e fundit, një OPEC i përçarë është diçka pozitive për Perëndimin dhe mbarë botën.

opec perendim

Sondazh

Insights 25 November 2023, 12:12 Ben Blushi

A mund të jetë Izraeli anëtar i NATO-së?

Ben Blushi Disa ditë më parë kur Kosova po luante futboll me Izraelin po mendoja se pse Izraeli nuk është antar i NATOs. Izraeli k...

Insights 17 November 2023, 10:36 Edison Ypi

Mbreti i Panairit

Edison Ypi Të jetë për mua, unë i bie shkurt. Nxjerr një VKM (Vari Këmborën Mushkës) për të zgjedhur Mbr...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin