LIVE UPDATES
Insights

Sfidat e mëdha që e presin botën gjatë vitit 2024

18 December 2023, 08:37 Nga a.d
Sfidat e mëdha që e presin botën gjatë vitit 2024
Foto ilustruese

Nga Murat Yeşiltaş “Daily Sabah”

Ngjarjet e vitit 2023, i kanë diversifikuar ndjeshëm skenarët e mundshëm gjeopolitikë dhe strategjikë mbi atë që mund të ndodhë në vitin 2024. Mbi 4 miliardë njerëz, do të marrin pjesë në zgjedhje gjatë vitit të ardhshëm, duke veçuar zgjedhjet shumë të rëndësishme

në Shtetet e Bashkuara, Rusi, Mbretërinë e Bashkuar, Indi, Tajvan dhe Bangladesh.

Çështjet kryesore si Ukraina, Gaza, Tajvanit, programi bërthamor i Iranit, konflikti izraelito-arab në Lindjen e Mesme, pasiguria mbi çmimet e energjisë dhe zhvillimet e paparashikuara për shkak të ndryshimeve klimatike, mund të nxisin ndryshime që do ndikojnë shumë tek politika ndërkombëtare.

Gjatë 24 muajve të fundit, 78 konflikte janë rindezur plotësisht ose konfliktet dikur të ngrira, kanë rihyrë në fazat aktive të konfliktit të nxehtë. Ky është një nga aspektet më të spikatura që përcakton edhe peizazhin e konfliktit brenda sistemit ndërkombëtar.

Një kaos sistematik

Ka ende një pasiguri e madhe në lidhje me ndryshimet sistematike dhe transformimet, ku kryesori ka të bëjë me pozicionin e SHBA-së. Një sfidë serioze ndaj pozitën globale të SHBA-së vazhdon të ekzistojë në fusha të ndryshme. Ndërsa Kina nuk mund ta balancojë aktualisht SHBA-në aspektin ushtarak, në të ardhmen e afërt ajo do të ketë potencialin për ta bërë këtë në sektorë të veçantë.

Kjo perspektivë mund t’i japë Kinës një fuqi balancuese rajonale kundër SHBA-së. Për më tepër, po shohim një sulm të dukshëm ndaj pranisë ushtarake të SHBA-së në Lindjen e Mesme, sidomos pas ngjarjeve të 7 tetorit, gjë që e rrezikon pozicionin e saj.

Në rrafshin ekonomik, SHBA-ja kryeson si një nga ekonomitë më të mëdha, duke tejkaluar ekonomitë e Evropës dhe Kinës të marra së bashku. Megjithatë, peizazhi ekonomik global vazhdon të dëshmojë sfida të rëndësishme për hegjemoninë ekonomike të SHBA-së, veçanërisht nga fuqitë rajonale si India.

Ndërkohë në aspektin diplomatik, epërsia morale e SHBA-së duket e zvogëluar, veçanërisht gjatë konfliktit të Gazës, duke e dobësuar besueshmërinë e diplomacisë amerikane. Synimi i administratës së Joe Biden për të krijuar një rend ndërkombëtar bazuar tek rregullat ka dështuar, gjë që ka nxitur justifikimin e sjelljeve të padisiplinuara nga ana e aktorëve të tjerë në skenën globale.

Një shqetësim tjetër sistematik, është pushtimi i vazhdueshëm i Ukrainës nga Rusia. Objektivat e pandryshuara gjeopolitike të Rusisë, synojnë ta shndërrojnë Ukrainën në një shtet të privuar nga dalja në Detin e Zi. Me anëtarësimin e Finlandës në NATO dhe mundësinë e hyrjes së Suedisë, qëllimi i Rusisë është forcuar akoma më shumë.

Por presidenti rus Vladimir Putin, nuk ka gjasa ta përmbushë atë ambicie deri në vitin 2024. Rrjedhimisht, në konfliktin ukrainas kemi një ngërç, me një dallim midis intensitetit të lartë operacional dhe paaftësisë së Moskës për të arritur aspiratat e saj gjeografike.

Ndërsa Perëndimi po i ofron Ukrainës një ndihmë të konsiderueshme ushtarake, ai nuk e ka zhvendosur në ndonjë mënyrë vendimtare situatën në terren kundër Rusisë. Nga ana tjetër, nuk ka një progres diplomatik domethënës, dhe kjo e pengon avancimin e Ukrainës drejt negociatave të paqes, të cilat varen nga tërheqja e plotë e trupave ruse nga territori ukrainas. Plani i paqes i Ukrainës duket i çimentuar, duke parashikuar një vazhdimësi të status quo-së aktuale edhe në vitin 2024, teksa zgjedhjet presidenciale në SHBA mund të ndikojnë në zhvillimet në Ukrainë. Po kështu, zgjedhjet e ardhshme në Rusi nuk kanë gjasa ta sfidojnë presidencën e Putinit, duke konsoliduar më tej pushtetin e tij, në rast se s’do të ketë ndonjë ngjarje të paparashikuar.

Kjo mund të ndikojë tek raportet Rusi-Evropë, sidomos nëse ish-presidenti i SHBA Donald Trump siguron një fitore për herë të dytë, duke e fuqizuar potencialisht qëndrimin autonom të Evropës ndaj Ukrainës.

E ardhmja e pasigurt e Lindjes së Mesme

Përtej Ukrainës, konflikti Izrael-Gaza përfaqëson një front tjetër të rëndësishëm në Lindjen e Mesme. Sulmet e zgjatura në kohë të Izraelit në Gaza, lënë të kuptohet vazhdimin e tyre, duke rrezikuar më shumë viktima në radhët e civilëve dhe një përhapje të mundshme të konfliktit në vendet fqinje.

Ndonëse Izraeli mund të arrijë një fitore ushtarake në terren, ai mund të përballet me humbje strategjike në nivel rajonal. Sepse një konflikti i gjatë, i cënon themelet e hedhura nga normalizimi i raporteve me fqinjët për shkak të Marrëveshjes së Abrahamit.

Strategjitë e Izraelit për forcimin e sigurisë pas luftës aktuale, mund të përfshijnë Sirinë dhe Irakun, gjë që mund të rrisë tensionet me Iranin. Po ashtu, duket shumë e madhe mundësia e formimit në rajon të një blloku politik anti-izraelit, duke e nxitur potencialisht SHBA-në të rishqyrtojë strategjinë e saj të tërheqjes nga Lindja e Mesme, dhe e rritur me gjasë praninë e saj ushtarake.

Një administratë e re e Trump, mund ta ndryshojë këtë dinamikë, duke nxitur një aleancë të re midis SHBA-së, Izraelit dhe Arabisë Saudite. Jemeni, mbetet një tjetër vatër e nxehtë konflikti, ku situata ka të ngjarë të përshkallëzohet. Problemi i pazgjidhur i programit bërthamor të Iranit mund të shkaktojë një garë të armëve bërthamore në Lindjen e Mesme, duke tërhequr potencialisht edhe Arabinë Saudite dhe Turqinë.

Kostoja e luftës së vazhdueshme të Izraelit në Gaza, ka një rëndësi të madhe për këta skenarë. Roli i Turqisë në këto dinamika mbetet i ndërthurur, duke synuar një politikë të jashtme dinamike në një mjedis rajonal shumë konkurrues dhe agresiv gjatë vitit 2024.

Imagjinoni skenarin e para 7 tetorit:Arabia Saudite, ishte në procesin e ndërmjetësimit të një marrëveshjeje me Huthit për të ndalur luftën civile në Jemen, duke negociuar një marrëveshje tjetër me Izraelin, dhe duke qenë dëshmitare e krijimit të një themeli strukturor për normalizimin e raporteve midis Izraelit dhe Turqisë. E megjithatë, asnjë nga këto nuk është sot e vlefshme. Në dallim nga pritshmëritë, rajoni mund të përjetojë një ringjallje të proceseve konkurruese dhe agresive.

Shënim:Murat Yeşiltaş, profesor i politikës ndërkombëtare në Universitetin e Shkencave Sociale në Ankara, Turqi.

bota 2024

Sondazh

Insights 4 December 2023, 11:11 a.d

A mund të “eliminohet” vërtet Hamasi?

Foto ilustruese Nga Nadim Koteich “The Spectator” Kryediplomati i Bashkimit Evropian, Josep Borrell, mbajti javën e kaluar një q&eum...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin