LIVE UPDATES
Bota

Kushtetuta gjermane mbush 70 vjet: Njeriu në epiqendër

23 May 2019, 10:01 Nga DOSJA
Kushtetuta gjermane mbush 70 vjet: Njeriu në epiqendër

GJERMANI- Dinjiteti i njeriut është i paprekshëm”. Në vend të pasazheve të komplikuara për shtetin qëndron në krye një fjali e tillë, e qartë, e parelativizueshme. Dinjiteti i njeriut nuk kishte asnjë vlerë në kohën e nacionalsocializmit: Miliona vetë u denigruan, u torturuan, dhe vranë. Tanimë ky dinjitet duhej të vihej në epiqendër. Kushtetuta e Vajmarit, pararendësja e ligjit themelor ishte moderne për kohën e saj. Edhe ajo përmbante të drejta bazë dhe bëri të sajën të drejtën e grave për të votuar. Por ajo nuk e pengoi diktaturën nacionalsocialiste. Profesori i shkencave juridike, Ulrich Battis beson se “Vajmari nuk dështoi për shkak të kushtetutës së tij, por sepse kishte shumë pak demokratë”. Kushtetuta e Vajmarit kishte dobësi të mëdha, të cilat do duhej të shmangeshin në ligjin themelor të mëvonshëm.

President federal i dobët – për shkak të Vajmarit

Problematike ishte për shembull pozicioni tepër i fortë i presidentit të rajhut, perandorisë. Ai mund ta shpërbënte parlamentin e rajhut sipas dëshirës dhe të qeveriste pa e marrë atë parasysh me dekrete të jashtëzakonshme. Kjo e ndihmoi në fund edhe ngjitjen e Adolf Hitlerit në pushtet. Presidenti federal gjerman sot prandaj ka një pozicion më shumë reprezentativ. Ligji themelor ka forcuar më shumë pushtetin e parlamentit, Bundestagut dhe kancelarit të zgjedhur.

Autorët e ligjit themelor ishin dyshues edhe tek tema e demokracisë së drejtpërdrejtë. Edhe kjo kishte të bënte me përvojat e historisë. Presidenti i Rajhut zgjidhej drejtpërdrejt. Në kohë politike e ekonomike të trazuara kjo mund të sillte rreziqe, sidomos kur ishte e lidhur me pushtetin e madh të postit. Ligji themelor gjerman kërkon një president të zgjedhur nga politikanët. Në ditët e sotme ky dyshim mund të jetë i ekzagjeruar, por për Ulrich Battis, një zgjedhje e drejtpërdrejtë e presidentit është si edhe më parë e gabuar. Sepse presidenti mundet që “zgjedhjen e tij të drejtpërdrejtë ta përdorë kundër parlamentit” dhe me këtë të vihet përballë të zgjedhurve nga populli. Për Battis edhe referendumi në Britaninë e Madhe për Brexit nuk “ishte patjetër reklamë për demokracinë e drejtpërdrejtë.”

Në fillim “një periudhë e ndërmjetme”

Por për ligjin themelor nuk kishte rëndësi vetëm përvoja nga Republika e Vajmarit dhe ajo e nacionalizmit. Rol luajtën edhe rrethanat e lindjes së tij: Në vitin 1949 u çimentua ndarja e Gjermanisë. Ligji themelor vlente vetëm për Republikën Federale, por ai i mbetej besnik synimit të bashkimit. Ai do duhej të vlente vetëm për një “periudhë tranzitore”, deri sa të gjithë gjermanët të jepnin kontribut për një kushtetutë. Prandaj u quajt ligji themelor dhe jo kushtetuta.

Me ribashkimin në vitin 1990 ky qëllim u arrit. Por në vend të një kushtetute tërësisht të re, forcat kryesore politike vendosën që “pranimi i Republikës Demokratike Gjermane të kryhej brenda sferës së ligjit themelor”. Ligji themelor mbeti në fuqi. Por u hoq elementi provizor i tij. Në vend të nenit bashkues nr. 23, nga viti 1992 ekzsiton neni i Europës, që parashtron “zhvillimin e një Europe të bashkuar”.

Sot flitet gjithnjë për baballarët dhe nënat e ligjit themelor. Katër nënat në fillim mezi u përmendën krahas 61 burrave. Në një kohë që u dedikohet grave, sidomos juristes, Elisabeth Selbert që pasazhi “burrat dhe gratë kanë të drejta të barabarta” u fut në ligjin themelor. “Kjo tregon, se çfarë mund të arrijnë gra të vendosura”, thotë Ulrich Battis.

Megjithatë mes ligjit dhe realitetit kishte një hendek të madh. Gratë deri në vitin 1977 nuk lejoheshin të shkonin në një punë që dëshironin pa vullnetin e burrit. Vetëm në vitin 1997 u konsiderua si vepër penale përdhunimi në martesë. Nga viti 1994 vendoset në ligjin themelor shtojca se “shteti mbështet zbatimin e vërtetë të barazisë në të drejta të grave dhe burrave dhe ndikon në mënjanimin e disavantazheve ekzistuese.”

Ato që u bënë për “përjetësinë”

Ky shembull tregon, se si u zhvillua gjithnjë e më shumë ligji themelor, ai është ndryshuar deri më sot 60 herë. Një shembull tjetër është ai për azilin. Në fillim thuhej qartë “të përndjekurit politikë gëzojnë azil”. Në fillim të viteve 90-të, kur numri i kërkesave të azilit u rrit shumë, Bundestagu e kufizoi të drejtën e azilit dhe me shumicën e kërkuar të dy të tretave ndryshoi ligjin themelor. Nga kjo kohë ata që hynin nga një vend tjetër i BE në Gjermani e kërkonin azil nuk mund të bazohesin më tek ky nen.

Por ka edhe një thelb të ligjit themelor që është i mbrojtur përmes “një klauzole të përjetshme” nga ndryshimet dhe kufizimet. Demokracia (“I gjithë pushteti i shtetit buron nga populli”) dhe shteti ligjor (“Pushteti ekzekutiv dhe ligjvënës i detyrohen ligjit dhe të drejtës”) bëjnë pjesë këtu, po ashtu si neni 1 për dinjitetin e njeriut. Edhe konstrukti federal gjerman është tabu.

Ligji themelor i miratuar në 23 maj 1949 u miratua si zgjidhje e përkohshme. Por deri më tani është kushtetuta më jetëgjatë gjermane. Bashkë me Gjykatën Kushtetuese, që mbron kushtetutën dhe nganjëherë “të drejtat bazë i interpreton kundër shtetit”, sipas Ulrich Battis ajo gëzon besim të madh tek gjermanët.

Ky ligj themelor është simbol për mësimin më të rëndësishëm nga e kaluara: “Nuk është qytetari që i nënshtrohet shtetit, por shteti është aty për qytetarin.”

Marrë nga: DW

(a.m/dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

bota bota 70 vjetori i kushtetutes kushtetuta gjermane 70 vjetori i kushtetutes kushtetuta gjermane

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin