LIVE UPDATES
Editorial

Një aeroplan në shkretëtirë

25 January 2020, 20:07 Nga DOSJA
Një aeroplan në shkretëtirë

1.Duhet të ketë qenë thatësirë e madhe dhe ende e padëgjuar lajmesh të mira nga Kosova, që një i këtillë i natyrës komerciale e që ende nuk ka mbërritur të quhet as kontratë, të marrë dimensionin e lajmit historik e të marrë dhenë e të bëhet lajm, i cili do ta meritojë edhe komentin e Presidentit të SHBA-së, madje ditën kur kundër tij zhvillohej gjyqi për shkarkim në Senatin Amerikan.

Lajmi që bëri aq bujë të madhe – u gëzuan për të presidentët e Kosovës dhe Serbisë, kryeministrat e Shqipërisë dhe Kosovës, gati në cilësi të çifteve të lumtura – qe një letër qëllimi (letter of intent) e kompanisë “Lufthansa”, nënshkruar me përfaqësuesit e autoriteteve civile të aviacionit të Kosovës dhe Serbisë, me të cilën kjo kompani ajrore shpreh dëshirën që të vendosë linjën ajrore Prishtinë-Beograd. Kaq kishte ky lajm. Në kontekstin e pastër ekonomik ishte sikur Grundigu të kishte nënshkruar letër qëllimi, që do të shesë televizorë në Beograd dhe Prishtinë në mënyrë simulante, Selena Gomez të nënshkruante se do të mbajë njërin koncert pas tjetrit në Prishtinë e pastaj në Beograd, apo që Netflix do të ofrojë shërbimet e veta për tregun kosovar dhe për atë serb njëkohësisht.

Por, këta tre shembuj të fundit ndodhin pa kurrfarë buje të madhe, aq më pak letra qëllimi të nënshkruara në Ambasadën Amerikane në Berlin, në prani të ambasadorit, i cili është njëkohësisht edhe i dërguari i veçantë i Presidentit Trump për Ballkanin Perëndimor, më saktësisht për Kosovë e Serbi. Dhe aq më pak në prani të këshilltarit për Siguri Kombëtare, O’Brien. Atëherë, lajmi nuk paska fare të bëjë me ekonomi, linjë ajrore apo liri të lëvizjes. Ka të bëjë krejtësisht me politikë, siç dëshmon prania e këshilltarit amerikan për Siguri Kombëtare dhe atribuimin e kësaj marrëveshjeje Presidentit Trump.

2. Rrëfimi ekonomik është i thjeshtë. Kompania subsidiare e “Lufthansës”, Eurowings, do t’i nënshkruajë kontratat me autoritetet në Serbi, përfshirë edhe Aeroportin e Beogradit për shfrytëzimin e shërbimeve dhe të njëjtën gjë do ta bëjë me autoritetet në Kosovë, përfshirë edhe Aeroportin e Prishtinës. Në rastin e Kosovës, do t’i duhet edhe pëlqimi i NATO-s, si mbikëqyrës i hapësirës ajrore kosovare. Pak a shumë, me kaq përfundojnë “hollësitë e nevojshme”.

Rrëfimi politik është pak më i ndërlikuar. Të supozojmë për një moment se detyra për ta krijuar “lirinë e komunikimit” mes Kosovës dhe Serbisë (ashtu siç po synohet me mini-Shengenin) ishte edhe lirimi i hapësirës ajrore të Kosovës dhe hapja e linjës ajrore Prishtinë-Beograd, siç qe kërkuar prej kohësh në “dialogun e Brukselit”. Brenda kontekstit të parimeve të barazisë, që do të duhej të ishin në mini-Shengen, kjo detyrë do të zgjidhej në mënyrë që autoritetet përkatëse të Kosovës e Serbisë, me apo pa ndërmjetësim ndërkombëtar, do të nënshkruanin marrëveshjen për hapjen e linjës Prishtinë-Beograd dhe do t’i caktonin kuotat e ndërsjella të shfrytëzimit të kësaj linje për avio-kompanitë shtetërore në bazë të reciprocitetit. Brenda kontekstit tjetër, atij të “dialogut të Brukselit”, BE-ja do të bëhej ndërmjetëse për një marrëveshje “neutrale ndaj statusit”, me të cilën Kosovo* dhe Serbia do të lejonin linjën Prishtinë-Beograd “pa e paragjykuar statusin e hapësirës ajrore të Kosovo*”. Në Ambasadën Amerikane në Berlin u vendos një tjetër kontekst parimesh që është më afër vitit 1999. Në këto parime, Serbia nuk ka fare çka bën negociata me Kosovën, por do ta bëjë me palën e tretë, në këtë rast “Lufthansën”. Çka do që të ketë nevojë të bëhet me Kosovën, do të zhvillohet, e pranon edhe vetë Presidenti i Serbisë, Vuçiq, me UNMIK-un dhe NATOn.

Kjo është një zgjidhje ad-hoc. Pra, për një detyrë projektuese-gjeje zgjidhjen për lirinë e lëvizjes në hapësirë ajrore-në vend të një shporte parimesh juridike dhe precedentësh diplomatikë-jepet një zgjidhje që nuk ka nevojë për parime që kanë të bëjnë me sovranitetin e të ngjashme. Në fakt, nuk ka nevojë as për detyrën projektuese, sepse nuk e zgjidh lirinë e lëvizjes në hapësirën ajrore. Vetëm tregon se ajo, liria e lëvizjes ajrore, është e mundshme. Ky është mbase leksion i vlefshëm, se liria e lëvizjes ajrore është e mundshme, por është shumë e mundshme po ashtu që numri i atyre që këtë nuk e kanë ditur të jetë krejtësisht minimal, diku në afërsi të zeros.

3. Marrëveshja për linjë ajrore mund ta ketë karakterin e një “nxitësie” të bisedimeve. Pra, të tregohet se meqë Kosova dhe Serbia mund të ulen dhe të gjejnë zgjidhje për “probleme konkrete”, atëherë mund të ulen e të gjejnë zgjidhje edhe për probleme më të rënda. Një qasje e këtillë nuk është e re: prej vitit 1990 deri më sot, ritualisht lajmërohet iniciativa për çështje konkrete (Shën Egjidio për shkolla, Dialogu i Brukselit për targat e veturave), por gjithnjë gjërat kthehen te problemet thelbësore, natyrën e marrëdhënieve Kosovë-Serbi.

Pastaj, kur palët të thellohen te problemet thelbësore, marrëveshja për “çështje konkrete” mund të rikthehet edhe si precedent. Këtë fat mund ta ketë marrëveshja për linjë ajrore. Kjo marrëveshje u mbërrit pas paralizës së “dialogut të Brukselit, gjegjësisht vdekjes klinike të tij me degjenerimin që e bën Mogherini-Thaçi-Vuçiçi, duke biseduar për këmbime territoriale. Rrjedhimisht, marrëveshja e ambasadorit Grenell mund të paralajmërojë marrëveshje të ngjashme “konkrete”. Nëse është kështu, atëherë Presidenti i Serbisë mund të kërkojë që marrëveshjet e ardhshme të ndërtohen në bazë të precedentit të mëparmë, që Serbia të mos negociojë drejtpërdrejt me Kosovën, por me një palë të tretë të autorizuar që do t’i zgjidhë problemet: për siguri NATO, për ekonomi Banka Botërore e FMN-ja, për administratë lokale UNMIKu e EULEX-i dhe kështu me radhë. Dhe, në këtë frymë mund të përfshihet edhe ajo që “Lufthansa” e përshkroi në postimin e vet e që mund të lajmërohet si parim: fillimisht nënshkruhet marrëveshja, pastaj do të shikohen hollësitë. Nëse kjo metodë ndërtohet si parim i negociatave, atëherë ka arsye për brengosje të thellë: nëse një diplomat do të donte, për shembull, të arrinte “marrëveshje” mes Kosovës dhe Serbisë deri në prill, kur mbahen zgjedhjet parlamentare të Serbisë, atëherë do të hynte shumë në punë “marrëveshja tash, hollësitë më pastaj”. Bosnjë-Hercegovina ka bërë 25 vjet stazh duke u marrë me hollësitë që duhet të vijnë, pastaj dhe mund të merret edhe 25 të tjera me të njëjtin rezultat.

Çdokush që dëgjon se marrëveshja për linjë ajrore dëshmon se marrëveshja Kosovë-Serbi mund të arrihet shpejt, duhet të frikësohet.

4. Për mbledhësit e shënimeve ironike ballkanike, marrëveshja Grenell është materie e obligueshme. Pas dështimeve disavjeçare europiane në ndërmjetësimin Kosovë-Serbi, një diplomat amerikan shënon suksesin e parë – duke futur në mes një avio-kompani gjermane. Ndoshta kjo materie e obligueshme nuk u hyn në punë vetëm mbledhësve të ironive ballkanike, ndoshta u hyn në punë edhe Komisionit të ri të BE-së dhe shteteve të fuqishme anëtare të BE-së për të gjeneruar ide të tjera prej atyre që janë përdorur deri më sot.

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

editorial editorial veton surroi veton surroi

Sondazh

Editorial 25 January 2020, 11:27

Europa ime: Perdja e hekurt e ekologjisë

Në Bullgari thonin dikur me shaka, se komunizmi ka pesë armiq – kapitalizmin dhe katër stinët. Duket se historia përsëritet. Sfida më e madhe qeverisjes d...

Editorial 22 January 2020, 19:22

Takim me Conten. Rama nesër në Romë

ROME- Kryeministri, Edi Rama, do të vizitojë nesër Italinë. Ai do të qëndrojë në Romë, ku në 10:30 do të ketë një takim me homologun e tij italian Conte.Turi i ...

Editorial 22 January 2020, 12:44

“BILD” na ka borxh një shpjegim

TIRANË– Këto ditë shqiptarët kanë dëgjuar të flitet për gazetën gjermane “Bild”, e cila është një gazetë shumë e rëndësishme, madje është më e rëndës...

Editorial 17 January 2020, 13:24

Renegatët e tryezës Rama-Basha

TIRANË- Fushata mbrojtëse e opozitës për tryezën e Reformës Zgjedhore, vetëm sa e shton skepticizmin për një plan të detajuar. Jo vetëm se projekti që para...

Editorial 17 January 2020, 14:46

Tragjikja e Edi Ramës!

TIRANË- Para 21 vjetësh, më 15 janar 1999, në fshatin Reçak të komunës së Shtimes, forcat e armatosura të Serbisë kryen një nga krimet më të tmerrsh...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin