LIVE UPDATES
Ekonomi

Një krizë më e lehtë nga sa kemi parë në të shkuarën

17 April 2020, 14:32 Nga DOSJA
Një krizë më e lehtë nga sa kemi parë në të

TIRANË– Fondi Monetar Ndërkombëtar vlerëson se ekonomia shqiptare do të bjerë me 5% gjatë këtij viti për shkak të pandemisë. Në terma monetarë, kjo nënkupton asgjësimin e afro 87 miliardë lekëve Prodhim Kombëtar ose rreth 700 milionë euro. FMN parashikon gjithashtu që ekonomia do të mund të ringrihet në vitin 2021, duke u rritur me 8% ose 132 miliardë lekë [1.05 miliardë euro]. Në rast se nuk do të ketë ndonjë goditje tjetër, në fund të vitit 2021 Shqipëria do të ketë rikuperuar në masën 1.5 herë humbjet e pësuara nga pandemia.

Gjithsesi, çdo gjë varet nga shumë të panjohura dhe vlerësimet e FMN-së për këtë vit apo për vitin e ardhshëm duhet të shikohen si parashikime të pasigurta. Parashikimet ekonomike janë jo shumë të sakta edhe në kohë normale, ndërsa pasaktësia shtohet në kohë anormale.

Por nëse e marrim si të mirëqenë parashikimin e FMN-së dhe shohim çfarë krizash kanë shkaktuar politikanët tanë pa pasur nevojën e pandemisë, mund të themi me siguri se dëmet e pandemisë janë krahasimisht më të lehta.

Fondi Monetar Ndërkombëtar ka publikuar të dhëna për ecurinë e ekonomisë shqiptare për periudhën 1980-2021. Këto të dhëna tregojnë se Shqipëria ka vuajtur katër kriza të mëdha ekonomike përgjatë kësaj periudhe, përfshirë edhe këtë aktualen. Në periudhën 1980-1992, Prodhimi i Brendshëm Bruto ra në tre raste, në vitin 1985, në vitet ’87-’88 dhe në vitet ’90-’92. Në këto kohë, Shqipëria nuk vuajti nga ndonjë pandemi apo sëmundje infektive. Sëmundja e vetme ishte keqadministrimi politik i vendit nga kasta e regjimit komunist. Krizat e viteve 1980, të cilat në memorien kolektive janë mishëruar me radhët e gjata dhe mungesën e produkteve të bulmetit apo të mishit në vend duket se kishin në rrënjë një numër vendimesh tragjike politike, nga vendimi për të izoluar vendin nga bota në vitin 1978, te vendimi famëkeq i tufëzimit të bagëtisë në vitin 1982. Kjo krizë u shoqërua me një shpërthim demografik, rritje e shpejtë e popullsisë, shoqëruar me ezaurimin e burimeve natyrore të vendit dhe rënien drastike të çmimit të naftës në tregun ndërkombëtar.

Edhe përgjatë viteve ‘80, qeveria e kohës i mbante shqiptarët nëpër llogore me pushkë druri në pritje të një armiku që nuk ekzistonte.

Ekonomia shqiptare në atë kohë ishte shumë e prapambetur, ku 63% e popullsisë jetonte në fshat ndërsa industria ishte e kufizuar te minierat, veshjet dhe këpucët. Energjitë e pakta ekonomike të vendit shpërdoroheshin duke mbajtur në këmbë një ushtri të stërmadhe, të pajisur me armatime të tre dekadave më parë dhe për të ushqyer dhjetëramijëra oficerë që bënin lojë luftash, por që me gjasë, shërbenin vetëm për të kërcënuar popullsinë që të mos ngrihej kundër partisë në pushtet.

Në vitet 1990-1992, ndërsa regjimi ofroi rezistencën e fundit përballë logjikës, vendi humbi pothuajse të gjithë industrinë që kishte. Ekonomia ra me 10% në vitin 1990, me 28% më 1991 dhe me 7.2% më 1992. Në këtë kohë, aktiviteti ekonomik ishte paralizuar deri në atë pikë sa vendi u detyrua të jetojë për shumë muaj falë ndihmave ushqimore ndërkombëtare.

Me qindramijëra shqiptarë nxituan të arratisen nga vendi, ku ngërçi politik i viteve ’80 e bëri të vështirë sigurimin e ushqimeve bazë.

Kryesisht falë remitancave të këtyre emigrantëve, Prodhimi i Brendshëm Bruto i vendit arriti nivelin e vitit 1989 në vitin 1996.

Por pikërisht në këtë pikë, një krizë e re politike e shkaktuar nga papërgjegjshmëria më e pabesueshme në menaxhimin e ekonomisë, rrëzoi shtetin edhe një herë, duke u shoqëruar me kaos social dhe njerëz të armatosur në rrugë. Kriza e vitit ’97, e cila pasoi mungesën e gatishmërisë së qeverisë së kohës për të mbyllur skemat piramidale mashtruese.

Aktiviteti ekonomik u paralizua nga fillimi i marsit, kur administrata publike pushoi së funksionuari, deri rreth muajit shtator, kur armët e një lufte gjithashtu virtuale (shumica e të shtënave drejtoheshin në ajër kundër një armiku të padukshëm), më në fund pushuan. Por e gjithë kjo tragjedi që kishte një notë komike gjithashtu, shkaktoi një rënie ekonomike në masën 11%. Vendit iu desh pak më shumë se një vit që të kompesonte humbjet.

Ekonomia shqiptare ka njohur së paku edhe katër kriza më të vogla ekonomike të shkaktuara pa rrezikun e ndonjë pandemie. Në vitin 2002, një krizë energjetike e shoqëruar nga një keqadministrim i burimeve ekonomike e financiare të vendit, e la Shqipërinë pa drita për shumë orë në ditë për shumë muaj me radhë, duke bërë që rritja ekonomike e vendit atë vit të ishte 4.5% në një kohë që mund të ishte 7 apo 8. Një krizë e tillë u përsërit në vitin 2007, ku ajo që u quajt një “gabim njerëzor” shkaktoi sërish keqmenaxhimin e burimeve energjetike të vendit. Kriza e katërt duket se filloi rreth vitit 2011 e vijon edhe sot, me rritje ekonomike shumë të ngadaltë dhe me qeveri që zgjedhin të abuzojnë me financat publike për llogari të mbështetjes së sistemeve të qeverisjes klienteliste.

Por në çdo rast, nëse shohim krizën aktuale të shkaktuar nga një virus i padukshëm që po luftohet mes të tjerash edhe me autoblinda në rrugë dhe krizat e viteve ’92 dhe ’97, mund të themi se pandemia do të na shkaktojë shumë më pak probleme se sa politika shqiptare.

Marrë nga BIRN

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

ekonomi ekonomi fondi monetar nderkombetar gjergj erebara fondi monetar nderkombetar gjergj erebara

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin