LIVE UPDATES
Bota

Pse oligarkët duhen mbajtur jashtë politikës? Një model nga SHBA-ja

13 February 2020, 13:43 Nga DOSJA
Pse oligarkët duhen mbajtur jashtë politikës? Një model nga

TIRANË- Cilado qoftë kauza që ju lidh me politikën, qoftë ekonomia, dhuna, apo edhe çmimet e larta të ilaçeve, ka një arsye pse vendi yt nuk ka arritur të përparojë: është korrupsioni. Një raport i Lidershipit për Zhvillim dhe Integritet në Europën Jug-lindore (SELDI) thotë se 78 për qind e shqiptarëve nuk besojnë se qeveria mund të çrrënjosë korrupsionin duke i bërë ata, popullin më pesimistë në Ballkanin Perëndimor.

Paratë notojnë nëpër çdo pjesë të sistemit politik, duke marrë pushtetin nga duart e njerëzve të thjeshtë dhe duke ua dhënë një grupi të kufizuar personash që kohët e fundit i kemi dëgjuar shpesh të etiketohen si oligarkë. Kompanitë e mëdha dhe miliarderët shpenzojnë miliona për të blerë pushtet politik, për të miratuar ose bllokuar ligje ose për të vendosur në shumë poste kyçe që menaxhojnë buxhetin publik “njerëzit e tyre”, duke marrë tendera dhe kontrata të majme. Një raport i Bankës Botërorë për Shqipërinë thotë se shpeshtësia e korrupsionit që lidh biznesin me politikën sot është më e lartë edhe se sa në vitin 2005. Edhe treguesit e tjerë si thellësia e korrupsionit, përqindja e kompanive që japin para nën dorë për inspektorët e taksave si dhe atë të bizneseve që japin dhurata për të marrë kontrata nga qeveria, janë përkeqësuar sa dyfishi i gjashtë viteve më parë.

Mirëpo në ambientet politike njerëzit e biznesit njihen thjesht si donatorë. Miliarderët në Shqipëri si në të gjithë botën, përpiqen të blejnë politikanë gjatë zgjedhjeve. Kandidatët dhe zyrtarët e zgjedhur shpesh kalojnë orë dhe orë në ditë me donatorë të mëdhenj, në vend që të mësojnë për politikën dhe të punojnë për qytetarët. Gjatë fushatave elektorale, politikanët udhëtojnë nëpër të gjithë vendin, duke shkuar nga një donator tek një tjetër dhe duke krijuar kështu lidhje të fuqishme. “Shpenzimet që partitë deklarojnë zyrtarisht janë deri në 10 herë më të vogla sesa shpenzimet reale elektorale,” pohon Afrim Krasniqi, politolog dhe drejtor i Institutit të Studimeve Politike. Ai u referohet monitorimeve në terren të organizatës që ai drejton gjatë zgjedhjeve të viteve 2015 dhe 2017 si dhe krahasimit të të dhënave me raportet financiare që vetë partitë dorëzuan në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve.

Për shkak se bizneset e pasura mund të kapin qeveritë e ta mbajnë vendin të varfër, mungesa e transparencës për fondet që përdoren është një problem dhe politika ende nuk ka ofruar një qasje dinjitoze. Në SHBA megjithëse transparenca ndaj fondeve që përdoren në fushata elektorale është shumë vite dritë larg me vendin tonë, ku shifrat tregojnë gati zero, sërish po shikohet nevoja për të ndryshuar. Një nga kandidatet demokrate për presidente, Elizabeth Warren ka vendosur të marrë e para hapin, për të nxjerrë biznesmenët jashtë skenës politikës. Ajo nuk do të pranojë asnjë donacion nga bizneset dhe po varet vetëm nga donacionet e qytetarëve të thjeshtë që mbështesin fushatën e saj.

“Unë nuk do të marr asnjë kontribut mbi 200 dollarë”, njoftoi Warren në fillim të primareve demokrate. Ajo nuk ka organizuar asnjë darkë luksoze për mbledhjen e fondeve dhe që nga fillimi i fushatës është takuar vetëm me qytetarë të thjeshtë. Kandidatja demokrate njoftoi se fushata e saj “do të zhvillohet në parimin e qasjes së barabartë për këdo që i bashkohet”. Warren pranoi se kjo qasje e re do të vinte me një kosto, por tha se ishte “gjëja e duhur për t’u bërë”. Muajin e kaluar, Bernie Sanders mblodhi një rekord prej 6 milionë dollarësh nga donatorët e vegjël brenda 24 orëve të para të njoftimit të tij. Kjo duket se e bindi Warren se donacionet e vogla nga qytetarë të shumtë janë më efektive se sa takimet me biznesmenët e pasur. Që nga fillimi i fushatës, ajo u ka dërguar mbështetësve të saj emaile të shumta duke u kërkuar të dhurojnë shuma të ulëta për mbledhjen e fondeve për fushatën e saj.

Ish-profesoresha e drejtësisë në Harvard nuk është takuar me asnjë donator të madh siç kanë bërë deri më tani kandidatët e tjerë demokratë. “Kjo do të thotë që donatorët e pasur nuk do të jenë në gjendje të blejnë më pushtet përmes meje”, tha ajo. Warren argumentoi se forma tradicionale e mbledhjes së fondeve, e cila varet nga disa donatorë të pasur, krijon një sistem për “blerjen e politikanëve” nga një grusht njerëzish dhe përjashton gratë dhe komunitetet me ngjyrë. Warren pohoi se disa demokratë janë “të frikësuar se mos humbasin ndaj Donald Trump sa që nuk duan të rrezikojnë t’i ndryshojnë gjërat sepse sfidimi i status quo-së për mënyrën sesi mblidhen fondet, mund të dëmtojë shanset e tyre për të fituar”. Warren e ka përqendruar gjithnjë e më shumë fushatën e saj në një platformë të gjerë anti-korrupsioni, duke u zotuar të shkëpusë lidhjet mes parave dhe politikës.

Në fillim të këtij muaji Warren nuk e pranoi paratë e kompanive të naftës dhe donacionet e drejtuesve të mëdhenj farmaceutikë. “Unë nuk do të marr asnjë kontribut nga kompani të mëdha të teknologjisë, banka të mëdha, apo firma me kapital privat”, thotë ajo. “Kjo është arsyeja pse unë gjithashtu po i bëj thirrje çdo kandidati në këtë garë që të zbulojë çdo donator. Votuesit kanë të drejtë të dinë se kush po blen pushtet dhe njohje; dhe sa kushton.” Dhurimet vullnetare nga qytetarët duken se kanë deri më tani qenë mëse të mjaftueshme për kandidaten, pasi deri më tani ajo ka arritur të mbledhë 81.2 milionë dollarë dhe ka harxhuar pak më shumë se gjysmën e tyre.

“Nëse zgjidhem presidente, do të zbatoj një plan gjithëpërfshirës për të eliminuar përgjithmonë donatorët e mëdhenj nga politika dhe t’ua kthej atë njerëzve”, shprehet Warren. Megjithatë, një sërë mediash e kanë akuzuar kandidaten se ka marrë miliona dollarë nga donatorët e pasur vitin e kaluar, duke u përgatitur për fushatën aktuale, por këto akuza nuk janë vërtetuar. Tani ajo është e treta në primaret amerikane duke udhëhequr në një sërë shtetesh përballë Bernie Sanders, apo Joe Biden.

Warren lindi në Oklahoma City dhe jeton mes Kembrixhit dhe Uashingtonit. Ajo është bërë e njohur në partinë Demokratike për listën e saj të gjatë të planeve, përfshirë edhe vendosjen e një takse për miliarderët, faljen e kredisë studentore për shumicën e huamarrësve dhe kufizimin e kompanive të mëdha të teknologjisë. Ajo është fotografuar gjithnjë krah votuesve që presin për një selfie me yllin në ngritje të demokratëve.
“Ajo ka plane të mëdha, por me çfarë parash do t’i realizojë”, pyet gazeta e njohur “Nju Jork Times”.

Zonja Warren ka parashtruar burime të shumta të të ardhurave për planet e saj, por propozimi i saj kryesor është krijimi i një takse që do të zbatohej për super të pasurit. Ajo do të vendosë një taksë vjetore prej 2 përqind në vlerën neto për një familje që zotëron nga 50 milionë deri në 1 miliard dollarë të ardhura dhe një taksë 6 përqind për familjet që zotërojnë mbi 1 miliard dollarë pasuri. Zonja Warren thotë se të ardhurat nga kjo taksë do të arrijnë në 3.5 bilionë dollarë brenda një dekade dhe do të mbulonin kostot e planeve të saj për kujdesin universal të fëmijëve, arsimin falas dhe anulimin e borxhit të studentëve. “Kur qeveria punon vetëm për të pasurit, nuk kemi të bëjmë me qeverisje, por me korrupsion”, tha Warren gjatë një fjalimi në Uashington.

(Marrë nga Gazeta Si)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota elizabeth warren oligarket ne politike elizabeth warren oligarket ne politike


Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin