LIVE UPDATES
Insights

‘Origjinat’ si Bibla dhe Kurani

17 August 2019, 08:05 Nga DOSJA
‘Origjinat’ si Bibla dhe Kurani

Ne vitin 1989, pasi Charles Gaston pranoi  vrasjen e nje shitesi ne nje dyqan cigaresh ne Sacramento, Kaliforni, Gaston u perball me denimin me vdekje. Avokati i tij mbrojtes do te befasonte sallen e gjyqit duke e mbeshtetur mbrojtjen e te akuzuarit ne dokumenta sipas tw cilave, nena e tij pinte alkol nderkohe qe ishte shtatzane e, per me teper, kish qene e dehur edhe diten e lindjes se tij.  Psikologet e therritur nga trupi gjykues argumentuan se sjelljet tona, deri ato kriminale, kushtezohen nga gjerat qe ndodhin ne 9 muajt e jetes ne barkun e nenes, duke i detyruar gjykatesit te anullojne  denimin me vdekje.

Te tille fakte e histori dramatike vine mjeshterisht te publikuara nga gazetarja dhe kerkuesja Annie Murphy Paul, ne librin me titull ‘Origjinat’. Libri flet per misterin ne barkun e nenes. ‘Origjinat’ eshte nje mbikqyrje shkencore, gati gati triller, qe te bind se 9 muajt e shtatzanisw kushtezojne e i japin forme pjeses tjeter te jeteve tona. Shume nga karakteristikat tona individuale, te tilla si shendeti,  inteligjenca apo temperamenti, nuk varen thjesht e domosdoshmerisht nga gjenet apo vitet e hershme te femijerise por,  nga cilesia e  jetes ne barkun e nenes.  Annie Murphy Paul, edhe pse as mjeke e as shkencetare, duke u futur ne laboratoret e studjuesve te jetes fetale, duke intervistuar eksperte ne te gjithe boten e duke notuar ne filozofine, sipas te ciles, gjithesecili prej nesh, per mire apo per keq, profilohet si i tille qe ne barkun e nenes, do te zbulonte histori sa interesante aq dhe dramatike, fale te cilave do te mesonte se:

Te lindurit ne kohen e pushtimit nazist, ne Hollande, gjate luftes se II Boterore, sot e kesaj dite, edhe pse kane kaluar dekada, vazhdojne t’i vuajne pasojat e luftes; shumica e tyre kane lindur nen peshe dhe nje perqindje e larte e tyre vuajne nga semundje kronike, te tilla si semundjet e veshkave, te zemres dhe diabeti.

Femijet e lindur ne kohën e sulmit te Kullave Binjake ne New York ne  2001, peshonin me pak se norma. E njejta gje eshte vene re gjate termetit dhe uraganit Katrina. Per te gjykuar per pasojat e tyre te metejshme na duhen edhe 3-4 dekada.

Nje femije i lindur ne vere apo ne dimer nuk eshte e njejta gje. Te lindurit ne vere jane 1 centimeter me te gjate dhe me nje sistem kockor me te zhvilluar ne krahasim me femjet e lindur ne dimer. Dhe, ne fakt, eshte e llogjikshme: ne vere ka shume diell dhe nena shtatzene sintetizon me shume vitamine D. Ndersa dimri, nga ana tjeter, ka me shume infeksione virale te cilet mund te kompromentojne zhvillimin e femijes.

Femijet e nenave te kequshqyera gjate shtatzanise, sidomos te atyre qe nuk kane konsumuar proteinat e nevojshme, rezulton te jene te predispozuar per obezitet, diabet apo semundje zemre. Nga ana tjeter, edhe ushqimi i tepruar gjate shtatzanise mbart me shume rrezik per lindjen nje femije me defekte te lindura, sesa ne rastin e nje gruaje me peshe normale.

Ushqyerja me peshk gjate shtatzanise eshte e rendesishme, pasi ndihmon ne zhvillimin e sistemit nervor te  bebit, por edhe kjo me mase. Femijet e lindur nga nenat qe gjate shtatzanise ushqehen vetem me peshk,  sidomos peshk shpate dhe ton,  shfaqin veshtiresi per t’u shprehur ne shkolle e deri vonese mendore. Mendohet se sasia e zhives qe permbajne keta peshq ndikon ne trurin e femijes.

Pasi lexova, ose, me mire, e perpiva librin e Annie Murphy Paul, ajo qe si gozhde me mbeti ne mendje ishte; Kush mund ta imagjinonte se ushqimi i nenes ne shtatzani do te kishte influence kaq te fuqishme ne mireqenien, intelektin, zhvilimin mendor dhe shendetin tone deri  ne pleqeri?.

Ballafaqimi me literaturen me recente shkencore, me nje sere studimesh te universiteteve me te medha te botes, me fakte te mirefillta shkencore, me bindi  mbi vertetesine e observacioneve dhe konkluzioneve te Enit, duke me hequr dhe ate tis dyshimi e paragjykimi qe krijon nje rezultat qe nuk vjen nga laboratoret shkencore.  Pra, megjithe paragjykimin tim, Eni paska te drejte.

Duke “naviguar” me barken e shkences, ne lengun amiotik ku “noton” bebi, te vetmen gje qe kuptova ishte se ajo qe ndodh ne barkun e nenes eshte nje pazell shkencor aq misterioz dhe afashinant sa c’eshte brendia e nje atomi. Para pak kohesh brendia e atomit duket se e ka humbur kuriozitetin,  pas “autopsise” qe ju be atij vitin e kaluar nga studiuesit e laboratorit te Zvicres.  Studimet recente po perpiqen te bejne te njejten gje me ate cka ndodh ne barkun e nenes.  Ata kane ndryshuar menyren e te menduarit tone per 9 muajt para lindjes.    

‘Barra nuk eshte  nje gjendje  pritjeje me durim per momentin e magjise, lindjes, por nje kohe perpjekesh nga ana e nenes per te projektuar te ardhmen e femijes, pasi menyra e saj e jeteses ka nje influence dramatike ne jeten e ardheshme te femijes se saj’.

 Per me teper, epidemia e semundjeve te zemres, diabetit dhe veshkave projektohet qe ne barkun e nenes, ndaj politikat  duhet te hyne thelle ne vulnerabilitetin e ambjentit rreth e qark barres, duke i meshuar ndergjegjesimit te shoqerise per kujdesin dhe mbeshtetjen e gruas shtatzane me qellim parandalimin e semundjeve kronike. E di qe nuk eshte e lehte, sidomos ne nje shoqeri si e jona kur per gjene me te bukur e te kuptimte ne jeten e njeriut, deri vone, edhe pse, lumturisht, nuk na qellon ta degjojme me, eshte thene;

“Me nder me thene, eshte me barre”.

(a.m/dosja.al)

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

blog blog myftar barbullushi origjinat si bibla dhe kurani myftar barbullushi origjinat si bibla dhe kurani

Sondazh

Insights 14 August 2019, 05:29

Argumentet e listuar nga Presidenti në dekretet për rrëzimin e dy kontratave koncesionare në infrastrukturë, rrugës Thumanë-Kashar dhe asaj Orikum-Dukat, prekin...

Insights 10 August 2019, 19:33

Pushtimi i butë turk

Pse habiteni që ca vasalë që shërbejnë në Shqipëri lejuan vendosjen e memorialit të 251 viktimave të rënë më 15 korrik 2016 për të mbrojtur pushtetin e Erdogani...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin