LIVE UPDATES
Ekonomi

Puna e ndërthurur me identitetin? Pse ne e përcaktojmë veten nga puna që bëjmë

13 April 2021, 11:11 Nga DOSJA
Puna e ndërthurur me identitetin? Pse ne e përcaktojmë veten nga

Mbiemri më i popullarizuar në Gjermani dhe Zvicër është Muller, ndërsa në Ukrainë Melnik, të dy këto mbiemra kanë të bëjnë me fjalën mullixhi. Në Sllovaki mbiemri më i zakonshëm është Varfa, që do të thotë këpucar. Ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar, Australi, Zelandë e Re, Kanada dhe SHBA është Smith, që do të thotë një farkëtar, argjendar, dhe bravandreqës. Këto emra datojnë nga Mesjeta, kur puna e një personi ishte karakteristikë përcaktuese. Ajo u bë identiteti i tyre i mirëfilltë.

Sot, puna jonë nuk i dikton emrat tanë, por ata përsëri shpesh bëhen pjesë kryesore e identiteteve tona. Mbi të gjitha, një nga pyetjet e para që priremi të shkëmbejmë me një të njohur të ri është: “Çfarë pune bën?”

Në shumë mënyra, ndihet natyrshëm të shohin profesionin e një personi si një detaj përcaktues se kush janë ata. Mund të jetë një e dhënë për vlerat, interesat ose prejardhjen e tyre. Por shumë prej nesh kanë arritur ta përcaktojnë veten nga profesioni i tyre, të cilat shpesh vijnë nga shpenzimet tona.

Si ndodhi që puna të ndërthuret kaq shumë me identitetin tonë, dhe a është tepër vonë për të ndarë perceptimet tona për veten nga jeta jonë profesionale?

Shënues identiteti

Historikisht, shumica e njerëzve nuk e kanë zgjedhur vetë punën e tyre, thotë Anne Wilson, një profesoreshë e psikologjisë në Universitetin Wilfrid Laurier në Ontario. “Zakonisht puna trashëgohej. Për shembull, nëse babai juaj ishte marangoz dhe ju do bëheshit marangoz. Ose thjesht do të merrnit një punë bazuar në mundësitë në dispozicion”, thotë ajo.
Por rritja e aksesit në arsim gjatë shekullit të kaluar ka çuar në shfaqjen e vendeve të punës më të larmishme, dhe kështu më shumë nivele të të ardhurave. Pra, vendet e punës janë bërë një shënjues i rëndësishëm i identitetit në një mënyrë më të nuancuar. Kur dikush thotë se është kirurg, në përgjithësi ju supozoni se ata kanë arsim të fortë dhe të ardhura të larta; dy metrika që mund të përcaktojnë qëndrimin e dikujt në shoqëri dhe të ndikojnë në mënyrën sesi e gjykoni më pas personin. Sigurisht, është një rrugë me dy drejtime: shumë e mirëpresin këtë gjykim, sepse ata dëshirojnë të lidhen me pasurinë dhe arritjet që nënkuptojnë titujt e tyre profesionalë.

“Kjo është e vërtetë veçanërisht mes elitës së arsimuar. Për njerëzit që kanë këtë lloj pune dhe një klasë të caktuar shoqërore, shpesh identifikojnë veten dhe të tjerët në bazë të punës që bëjnë”, thotë Wilson.

Sidoqoftë, ata që lejojnë punën të konsumojë identitetin e tyre mund ta bëjnë këtë me shpenzimet e veta. Kur njerëzit investojnë një sasi joproporcionale të kohës dhe energjisë së tyre në karrierën e tyre, shpjegon Wilson, kjo mund të çojë në një gjendje psikologjike të quajtur ‘ngatërrim’, ku kufijtë midis punës dhe jetës personale janë të paqarta.

Kjo nuk ndodh me ata që punojnë 9 me 5, por ndodh te ata me poste ekzekutive si avokatë, mjekë, sipërmarrës, akademikë dhe të tjerë që përcaktojnë vetë orët e tyre të punës. Kjo i bën ata të lejojnë punën të mbushë më shumë kohën e jetës së tyre.

Kurthi i ngatërrimit

Ekzistojnë disa shenja të zakonshme të ngatërrimit, si të mendosh për punën sa herë që nuk je aty, dhe të sjellësh punën tënde brenda tre minutave të para të një bisede, thotë Wilson. Ngatërrimi lejon që puna të “hajë kohën dhe identitetin e dikujt, duke lënë më pak hapësirë ​​për hobi dhe interesa. Kjo e bën më të vështirë të lidhesh me njerëz që nuk janë pjesë e jetës tënde të punës”.

Kur përfshiheni aq shumë në punën tuaj saqë ajo fillon t’ju përcaktojë, ju gjithashtu mund të filloni ta lejoni atë të përcaktojë dhe vlerën tuaj. Kjo mund të ketë efekte katastrofike.

“Nëse e lidhni (vetëvlerësimin tuaj) me karrierën, sukseset dhe dështimet që përjetoni do të ndikojnë drejtpërdrejt në vetëvlerësimin tuaj”, thotë Wilson. “Dhe për shkak se ne jetojmë në një shoqëri ku karriera ka më pak të ngjarë të jetë e përjetshme, nëse largohemi ose gjendemi jashtë një pune, ajo gjithashtu mund të bëhet një krizë identiteti”.

Dhe ngatërrimi nuk kërcënon vetëm mënyrën sesi ndihemi për veten tonë personalisht. Janna Koretz, themeluese e Azimuth Psychological, një praktikë me bazë në Boston e përqendruar në shëndetin mendor të njerëzve në punë me presion të lartë, thotë se lidhja e vlerës së vetvetes me karrierën tuaj mund të kthejë një pengesë në karrierë në diçka më të vështirë për tu kapërcyer.

“Në mënyrë të pashmangshme, diçka do të ndodhë”, thotë ajo. “Do të ketë pushime nga puna, një recesion, kompania juaj do të blihet, dhe papritmas puna juaj nuk është ajo që ishte më parë. Bëhet me të vërtetë ekzistenciale për njerëzit dhe ata kanë strategji të dobëta të përballimit. Pra, bëhet depresion, ankth, madje mund të çojë në abuzim me substanca”.

Një identitet i ri kulturor

Sidoqoftë, mund të kemi një mundësi të rrallë për të shkëputur atë kush jemi me atë që bëjmë.

Ndërprerja e detyruar e pandemisë në të gjithë elementët e jetës sonë,  punën, veçanërisht, ka bërë që shumë të vlerësojnë atë që në të vërtetë është e rëndësishme për ta. Disa kanë marrë hobi të reja; të tjerët kanë evoluar lidhjet e tyre me familjen dhe miqtë.

“Kur përballemi me përvoja që na kujtojnë se ekzistenca jonë është kalimtare dhe se tragjedia mund të vijë pa paralajmëruar, ne priremi të jemi të motivuar të vlerësojmë se çfarë e bën jetën të vlefshme”, shkruan Clay Routledge, një profesor i psikologjisë në Universitetin e Dakotës Veriore.

Wilson thekson se bërja e një pune që e doni nuk është një gjë e keqe dhe as konsiderimi i asaj që bëni për të jetuar nuk është një pjesë e rëndësishme e asaj që jeni. Por ajo thotë se largimi nga një sistem ku njerëzit përcaktohen kryesisht, ose ekskluzivisht, nga punët e tyre do të kërkojë më shumë sesa të kuptojmë se ekziston një problem, ose ri-prioritizimi pas pandemisë. Do të kërkojë gjithashtu një zhvendosje kulturore larg idesë që secili person ka një “thirrje” profesionale, diktuar nga kush janë, dhe se qëllimi i jetës duhet të jetë zbulimi i tij.

Ndryshimi i këtij rrëfimi mund të ketë nevojë të fillojë shumë kohë para se njerëzit të hyjnë në fuqinë punëtore. Kërkimet tregojnë se presioni për të gjetur një “zanat” i bën studentët të ndjehen të humbur dhe të dëshpëruar. Edhe fëmijët e vegjël marrin mesazhin se karriera që ata zgjedhin do të jetë pjesë e atyre që bëhen; merrni parasysh sesa shpesh fëmijët e sotëm pyeten: “Çfarë doni të bëheni kur të rriteni?”.

Diskutimi i karrierës me fëmijët, veçanërisht vajzat e vogla, mund t’i ndihmojë ato të shohin mundësitë e panumërta që ka e ardhmja e tyre. Por Wilson thotë se pyetja e të rinjve se çfarë duan të jenë mund të ketë efekte të jashtëzakonshme.

Koretz paralajmëron që identitetet zhvillohen me kalimin e kohës, dhe paralajmëron kundër përpjekjes për të ndryshuar shumë, shumë shpejt. Ajo inkurajon klientët e saj të shtojnë identifikues të rinj ngadalë. “Në vend të ndryshimeve drastike, shumë të vështira, gjeni hobe të reja dhe miq të rinj që nuk kanë lidhje me punën”, sugjeron ajo. “Në fund të fundit, është e ngjashme me diversifikimin e një portofoli financiar. Ju duhet ta diversifikoni jetën tuaj. Të diversifikoni veten”

Marrë dhe përshtatur nga BBC

(kle.mu./dosja.al)

Rama është propozuar për president nga disa deputetë socialiste, mendoni se:

View Results

sociale sociale puna dhe identiteti puna dhe identiteti

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin