LIVE UPDATES
Aktualitet

Raporti: Mbi 50% e proceseve për lirinë e shprehjes kanë tregues të padive SLAPP

Të dhënat u publikuan të premten nga Qendra “Res Publica” gjatë prezantimit të studimit “Liria e shprehjes në praktikën gjyqësore 2022–2026: Si pasqyrohet jurisprudenca e GJEDNJ-së nga gjykatat shqiptare”, i përgatitur nga ekspertët Dorian Matlija dhe Irena Dule.

8 November 2026, 07:59 Nga G.M
Raporti: Mbi 50% e proceseve për lirinë e shprehjes kanë tregues
foto ilustruese

Gazetarët dhe subjektet mediatike në Shqipëri vijojnë të përballen me padi të pabazuara për shpifje, të njohura si SLAPP, të cilat konsiderohen si padi që synojnë t’i frikësojnë apo të nxisin vetëcensurën në punën e tyre. Nga 333 vendime gjyqësore të analizuara për periudhën 2022-2026, në 171 prej tyre janë identifikuar tregues të rrezikut nga paditë strategjike kundër pjesëmarrjes publike, ndërsa 50 raste që përbëjnë 15% të kampionit klasifikohen me rrezik të lartë si padi SLAPP.

Të dhënat u publikuan të premten nga Qendra “Res Publica” gjatë prezantimit të studimit “Liria e shprehjes në praktikën gjyqësore 2022–2026: Si pasqyrohet jurisprudenca e GJEDNJ-së nga gjykatat shqiptare”, i përgatitur nga ekspertët Dorian Matlija dhe Irena Dule.

Studimi përfshin 333 vendime civile, penale, administrative dhe kushtetuese nga viti 2022 deri në 31 korrik të këtij viti. Në 190 prej vendimeve, ose 57 për qind të totalit, janë të përfshirë gazetarë, subjekte mediatike ose aktorë të tjerë që ushtrojnë funksion informues publik.

Të dhënat e bëjnë median grupin më të ekspozuar ndër palët e identifikuara në konfliktet gjyqësore që lidhen me lirinë e shprehjes. Por rëndësia e studimit qëndron edhe te mënyra se si këto procese përdoren dhe çfarë kostoje mund të prodhojnë përtej rezultatit përfundimtar të gjykimit.

Në rastet që konsiderohen si padi me tregues si SLAPP, raporti evidenton se të paditurit përballen me kërkesa të larta financiare, procese të shumëfishta ndaj të njëjtit publikim dhe zvarritje gjyqësore që mund të prodhojnë vetëcensurë, edhe në rastet kur media e fiton çështjen.

 Raporti sqaron se klasifikimi si çështje me potencial SLAPP nuk provon se paditësi ka pasur për qëllim të heshtë gazetarin apo të pengojë publikimin. Ai identifikon tregues që kërkojnë shqyrtim individual, duke vlerësuar natyrën e çështjes, interesin publik, masat e kërkuara dhe efektin e procedurës mbi pjesëmarrjen publike.

Avokati Dorian Matlija tha se “nuk ka një metodologji të qartë për të dalluar paditë SLAPP, por ka disa tregues që kategorizojnë këto lloj padish”.

Sipas tij, disa prej treguesve lidhen me  mënyrën dhe shkallën e përdorimit të padisë për të krijuar një barrë joproporcionale për ata që raportojnë mbi çështje me interes publik, kërkesa financiare të larta, procese të shumëfishta dhe zvarritje shumëvjeçare. Analiza e vendimeve evidenton shtatë modele të përsëritura që, sipas autorëve, mund të sinjalizojnë rrezik SLAPP.

I pari lidhet me kërkesat për dëmshpërblim në shuma që tejkalojnë dukshëm dëmin e konkretizuar. Në disa raste, kërkesat financiare nuk shoqërohen me një shpjegim të qartë të lidhjes mes shumës së kërkuar dhe pasojave reale të publikimit, audiencës së arritur, kohëzgjatjes së ekspozimit apo gjendjes ekonomike të të paditurit.

Një tjetër tregues është kombinimi i disa masave ndaj gazetarit ose medias. Përveç dëmshpërblimit, mund të kërkohen përgënjeshtrimi, kërkimi publik i faljes, publikimi i vendimit gjyqësor, fshirja e përmbajtjes dhe ndalimi i publikimeve të ardhshme. Raporti nënvizon se gjykatat duhet të vlerësojnë jo vetëm secilën masë veçmas, por edhe efektin e tyre të përbashkët mbi lirinë e shprehjes.

Shqetësim paraqet gjithashtu përdorimi paralel ose alternativ i rrugës penale dhe asaj civile për të njëjtën çështje. Edhe kur nuk përfundon me dënim, detyrimi për t’u mbrojtur në disa procese mund të krijojë kosto financiare, kohore dhe profesionale për gazetarin. Një prej treguesve më domethënës është kohëzgjatja e procesit, ndërsa studimi evidenton raste që zgjasin për shumë vite, në një rast deri në 17 vjet.

“Kjo mund të prodhojë efekt frenues dhe vetëcensurë edhe kur përfundon në favor të medias, pasi gazetari përballet ndërkohë me shpenzimet e mbrojtjes, pasigurinë dhe barrën e vazhdueshme të gjykimit,” tha Matlija.

Autorët e raportit theksuan vështirësinë për të përcaktuar një padi SLAPP edhe në rastet kur çështja përfundon me pushim, një element që sipas tyre nuk provon automatikisht karakterin abuziv të padisë, por ngre pikëpyetje mbi qëllimin e ndjekjes së saj, veçanërisht kur procesi ka zgjatur për vite.

Së fundi, raporti përmend mungesën e kontaktit paraprak me median ose gazetarin, si kërkesë për korrigjim, përgjigje apo zgjidhje tjetër më pak kufizuese. Ky tregues nuk mjafton më vete për të identifikuar një padi SLAPP, por mund të ndihmojë në vlerësimin e kontekstit në të cilin është zgjedhur rruga gjyqësore.

Sipas avokatëve Dule dhe Matlija, mungojnë mekanizmat proceduralë që do t’u mundësonin gjykatave të identifikonin që në fillim paditë me tregues të mundshëm SLAPP dhe të shqyrtonin efektin e tyre mbi pjesëmarrjen publike. Autorët rekomandojnë  në fund të studimit që gjykatat të zbatojnë në mënyrë të strukturuar nenin 10 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, të marrin në konsideratë efektin kumulativ të masave ndaj gazetarëve.

Gjithashtu, raporti i drejtohet Gjykatës së Lartë dhe Shkollës së Magjistraturës për të qartësuar standardet e jurisprudencës dhe për të forcuar formimin e gjyqtarëve mbi lirinë e shprehjes, mbrojtjen e burimeve dhe paditë me potencial SLAPP./ BIRN

SLAPP

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin