LIVE UPDATES
Art&Argëtim

REPORTAZHI: Monumentet e kulturës në Ishëm viktimë e amnezisë institucionale

8 February 2021, 15:36 Nga DOSJA
REPORTAZHI: Monumentet e kulturës në Ishëm viktimë e

Rruga që bashkon Fushë Krujën me Ishmin është e ngushtë, por fatmirësisht është ditë pushimi dhe trafiku nuk duket i rënduar. Kemi lënë pas fshatrat e Bashkisë së Krujës dhe Isufi nga xhami i autoveturës përpiqet të më tregojë kullën 500-vjeçare që ndodhet në një nga kodrat e Gjuricajt, aty ku fillon edhe treva e Ishmit.

Dielli i fillimshkurtit ndriçon mirë edhe banesat rreth e qark, ndërsa entuziasmi i Isufit shuhet menjëherë: “Moo, sa keq! Qenka shembur çatia.”

Kulla që i ka dhënë edhe emrin kësaj lagjeje, është kthyer në një lloj simboli të zonës së Ishmit, por mesa duket tani nuk kthehemi dot.

Një grup ishmakësh, disa nga të cilat janë shpërngulur në Durrës dhe në Tiranë kanë lënë takim pranë varrit të piktorit me famë evropiane Ibrahim Kodra (22 prill 1918 – 7 shkurt 2006) për të nderuar kujtimin e tij në 15 vjetorin e vdekjes.

Përfaqësuesit e institucioneve si zakonisht mungojnë dhe bashkëfshatarët pa u larguar nga memoriali përfitojnë të flasin për Kodrën dhe për muzeun e shumëpritur, por duket se në këtë pikë janë të paqartë.

Dikush thotë se muzeu për piktorin e madh do të ngrihet në Likmetaj, aty ku ndodhen edhe themelet e shtëpisë ku ai u lind. Një tjetër ka informaconin se projekti do të zbatohetnë kodrinën përtej, aty ku pritet të ndërtohet një lagje e re pas tërmetit që e dëmtoi rëndë Ishmin në nëntor 2019, ndërsa shumicën e mban shpresa se muzeu i premtuar çdo dy vjet në fushata elektorale do të ngrihet pranë vendvarrimit të tij.

Ata vetë e kanë ruajtur amanetin e Kodrës, që banesa e tij e fundit të ishte në vendin ku lindi, e po ashtu disa vjet më parë nuk lejuan që varri i tij të zvendosej në Tiranë, sipas një projekti të ministrisë së Kulturës.

“Kodra është simboli ynë dhe mjafton që pasardhësit tanë të krenohen si stërnipat e tij,” flet i fundit Isuf Shehu, me të drejtën që i jep mosha e thyer.

Kalaja e Ishmit, mes dëmtimit dhe pronësive

Kalaja e Ishmit është pjesë e kompleksit, ku bashkë me vendvarrimin e Ibrahim Kodrës pritet të ndërtohet edhe Muzeu për jetën dhe krijimtarinë e Ibrahim Kodrës.

Hyrja kryesore e saj u bllokua 30 vjet më parë nga një punishte marangozi, ndërsa për lëvizjen e mjeteve dhe banorëve drejt banesave brenda kalasë shfrytëzohet pjesa e rrënuar e murit.

Avokati Sulë Mezini thotë për BIRN se bashkë me dëmtimin e mureve të hyrjes, rikonstruksioni i saj duhet të përballet edhe me pretendimet e pronësisë së dy familjeve.

Miqtë e Kodrës kujtojnë vështirësitë me pretendentët e pronës, kur në këtë shesh shoqata “Ishmi” organizoi para disa muajsh një Panair agroushqimor.

Kalaja e Ishmit është ndërtuar në mesin e shekullit 16-të dhe megjithëse ka statusin “Monument i trashëgimisë kulturore” pushteti lokal dhe ai qendror nuk e kanë penguar dot dëmtimin e fortifikimit në formë katërkëndore, jo vetëm nga agjentët atmosferikë, por edhe nga ndërhyrjet e banorëve të zonës që i ngritën shtëpitë e tyre në oborrin e brendshëm të saj.

Lulzim Bega, që ka drejtuar për shumë kohë shoqatën “Ibrahim Kodra” tha për BIRN se intelektualët e kësaj treve kanë kanë ngritur zërin edhe për gjendjen e bazilikës në Gjuricaj dhe për dëmtimet në Kullën 500-vjeçare të këtij fshati. Fatkeqësisht nuk jemi dëgjuar, njëlloj si për Kepin e Rodonit, ku një postbllok pengon lëvizjen e mjeteve dhe ku banorët e Ishmit duhet të hyjnë kundrejt pagesës,” shprehet i revoltuar Lulzimi.

Bazilika në Gjuricaj, gjithnjë e më e harruar

Bazilika e Gjuricajt është zbuluar 40 vjet më parë, duke hedhur dritë edhe mbi historinë e Ishmit në antikitetin e vonë. Banorët e vjetër të këtij fshati thonë se një pjesë e kolonave dhe kapiteleve që u gjetën nën tokë janë transferuar në muzetë e Durrësit dhe Tiranës.

Veprim Bajrami, që është rritur në këto kodra, mendon se kështu mund të jetë shpëtuar një pjesë e kësaj trashëgimie. “Shikoje si është tani – më tregon ai me dorë disa nga objektet që ndodhen nën ujë, në një nga hendeqet anësore pranë mureve antikë.

“Askush nuk e njeh ekzistencën e këtyre monumenteve, për sa kohë mungojnë tabelat treguese në rrugë,” ndërhyn avokati Sulë Mezini, i cili tashmë ka grumbulluar edhe toponiminë shekullore të trevës, një tjetër informacion që duhet ndarë me kureshtarët, sipas tij.

Bazilika e hershme ndodhet vetëm 200 metra mbi rrugën rajonale që shkon drejt Ishmit.

“Mendoni se sa njerëz frekuentojnë në fundjavë lokalet e fshatrave pranë, por mungesa e informacionit i ka “fshehur” monumentet nga sytë e vizitorëve,” thotë Mezini, sipas të cilet Ministria e Kulturës dhe Bashkia e Durrësit duhet të kryejnë detyrën e tyre.

Kulla e braktisur e familjes Kulla

Megjithëse duket nga rruga, të mbërrish në kullën që i ka dhënë emrin lagjes dhe fisit që banon këtu, nuk është aspak e lehtë.

400 metrat mes baltës dhe ujrave që rrjedhin nga kodra të krijojnë ndjesinë e një shtegu që i shërben vetëm bagëtive.

Dy gra që na përshëndesin teksa zbresin nga shtegu me baltë në xhade, e bëjnë edhe më të trishtuar pamjen që na pret.

Altin Kulla na thotë se familja e Beqir Kullës ka zbritur në fushë. “Beqiri me të vetët kanë ngritur një banesë pranë rrugës, pasi aty nuk rrihej më,” thotë Altini.

Kullës 3-katëshe, edhe kjo si për ironi “monument i trashëgimisë kulturore” nuk i ka mbetur asgjë nga krenaria e dikurshme, kur vendalinjtë thonin se i përkiste kohës së Skenderbeut.

Muret prej guri duken të lodhur, dy ballkonet e ngushtë me material druri e kanë humbur formën e tyre të parë dhe vetëm harqet mbi dyer me gurë të latuar na e rikthejnë përshtypjen e lavdisë së shkuar. Nuk kuptohet mirë, nëse dëmet janë pasoja të tërmetit të fundit, të mungesës së kujdesit apo të dyja bashkë, por rrënimi i pjesës ballore të çatisë të krijon bindjen se familja Kulla që jetonte në këto tre kate që prej pesë shekujsh nuk mund të rrezikonte më shumë.

Isuf Shehu nuk ka fjalë. Mësues i hershëm në vendlindje dhe veprimtar në mbështetje të pasurive të zonës ai prek me dorë muret e kahershme dhe thotë me zë të ulët.

“Mund të kujtohen tani, por ishte më e lehtë të ndërhyhej para se të rrënohej,” tha ai.

Marrë nga Reporter.al

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

kulture kulture durres ishem durres ishem

Sondazh

Art&Argëtim 7 February 2021, 16:06

Deputetja e njohur e PS-së Lindita Nikolla ka qenë e ftuar në rubrikën “Gjysma ime” tek E Diela Shqiptare së bashku më bashkëshortin e tij Ligor Nikolla. Ata ka...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin