LIVE UPDATES
Art&Argëtim

“Të restaurohet shtëpia e Xhafer Devës”, Tare: Historia të tregohet me të gjitha ngjyrat

12 February 2022, 21:25 Nga DOSJA

TIRANË – Në studion e emisionit “Kjo Javë”, në “News 24”, u komentua debate për pezullimin e restaurimit të shtëpisë së ish-ministrit të Brendshëm Xhaferr Deva, i cili njihej si një mbështetës i madh të nazistëve të Hitlerit.

Për të folur rreth kësaj çështje, i ftuar përmes një lidhjeje “Skype”, ishte studiuesi Auron Tare. Sipas tij, godina duhet të restaurohet pasi ka vlera të mëdha perëndimore në arkitekturë. Sipas Tares, historia duhet treguar me të gjithë ngjyrat e saj, ashtu siç ndodh në shoqëritë e civilizuara dhe nuk duhet të ketë frikë në rrëfimin e saj.

Ju jeni shprehur pro të restaurimit të shtëpisë së Xhafer Devës

Tare: Nga ato pak mundësi që kam pasur për të parë godinën mendoj që është një godinë me vlera për qytetin e Mitrovicës. Ajo ishte një ndërtesë me mendësi perëndimore në arkitekturën e saj, dallon nga arkitektura e qytetit. Është një vlerë e shtuar. Rrënimi i saj deri në shkatërrim do të ishte humbje e madhe. Godina ka stilin perëndimor, nuk ka arkitekturën otomano-ballkanike. Në frymën e saj sjell element interesante. Në vitin 1945 kjo godinë është sekuestruar nga qeveria Jugosllave dhe është përdorur nga administrate. Kjo shtëpi i përket familjes Deva. Unë e njoh personalisht ministrin e Kosovës, zotin Çeku. Ia njoh edhe këndvështrimin e tij dhe jam i bindur që zoti Çeku nuk ka ide provokacioni. Pse është bërë ky debat? Është bërë sepse nga informacionet që kam debate është hapur nga ministrja e Serbisë që ka bërë ankesë për këtë projekt, si një lloj rikthimi të figurës së Xhaferr Devës në Kosovë dhe ngarkesës emocionale që ka ai. Debati është i rëndësishëm dhe i vlefshëm. Debati ka dy element. Ka elementin e godinës, në a duhet apo jo restauruar godina, ku shumica janë pro dhe kapitulli tjetër është figura e Devës. Ka dhe ai analizën e tij në dy kapituj. Shqipëria emocionalisht e shikon si mënyrë negative, sepse ai ka qenë bashkëpunëtor i nazistëve. Në Kosovë figura e Xhaferr Devës është parë si një njeri që ka punuar fort për të penguar elementin sllav në Kosovë. Pra është një këndvështrim ky në dy plane, plani shqiptar dhe ai Kosovar. Në shkrimin që bëra, me ironi propozova që godinës së restauruar, t’i vendoset një pllakë ku shkruhet se Xhaferr Deva ishte mbështetës i gjermanëve, por në vitet pasuese pas luftës ishte njeri i afërt me shërbimet sekrete amerikane. Fakti që Xhaferr Deva u morën kontestin e luftës së ftohtë dhe përfundoi jetën në Kalifornia tregon shumë. Nuk mundet ne në Shqipëri të gjykojmë historinë bardhë e zi, por na takon ta gjykojmë me të gjitha ngjyrat e saj. Brezi i ri nuk ka emocion ndaj këtyre ngjarjeve, i shohin më ftohtë.

Çfarë dini për këtë projekt?

Tare: Kam folur me ministrin e Kulturës dhe ai ma shpjegoi, që në godinë do të vendoset zyrat rajonale, një galeri arti dhe ishte menduar që në një dhomë të vogël të vendoseshin një lloj vendi informacioni mbi godinën dhe personin që ka pasur godinën. Unë mendoj se kjo është ide e mirë. Unë solla rastin e Izraelit, e cila është vendi më i madhi persekutuar nga Gjermania po restauron shtëpinë e myftiut të Izraelit që ka qenë pro nazist, pro gjerman. Izraeli jo vetëm e restauron godinën, por ka edhe një vend kur flitet për rolin e myftiut. Kjo është historia dhe nuk kemi pse të kemi frikë. Xhaferr Deva është pro gjerman. Pse duhet të kemi frikë?

Në debat pranohet edhe mendimi ndryshe, por ka zëra kundër, si i komentoni?

Tare: Nëse ne përdorim shkatërrimin si do edukojmë brezat që do të vijnë? Të rinjtë sot nuk e dinë se çfarë është Spaçi. E kuptoni që kur kam qenë atje për herë të parë kam kuptuar komedinë hyjnore të Dantes. Ai vend po prishet, po shkatërrohet. Pse mos të ruhet dhe të mësohet se çfarë ka ndodhur atje. Në Itali sot, deri në 2019 para COVID-it po ngrihet muzeumi i Musolinit. Italianët kanë kuptuar se të rinjtë duhet të kuptojnë se çfarë ka qenë Musolini. Në Romë bunkeri i Duçes është restauruar dhe italianët njihen me figurën e Duçes. Të gjitha këto shenja që kemi përqark territorit tonë përse duhet t’i shkatërrojmë.

Teksa jemi në kushtet e pezullimit, mendoni që do të kemi një rifillim?

Tare: Po, absolutisht. Do të gjenden fondet, do të restaurohet. Është godinë e jashtëzakonshme, duhet shpëtuar. E shihni si po ikin gjurmët historike në Tiranë? Pse duhet të bëhen edhe qytet tjera kështu. Duhet të bëhen zyrat rajonale të kulturës dhe një dhomë ku tregohet historia e Devës. Kombet e kulturuara e tregojnë historinë, me të gjitha dritat e tjera.

Marrë nga Balkanweb

(d.v/dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

kulture kulture auron tare restaurimi i shtepise se xhafer deves auron tare restaurimi i shtepise se xhafer deves

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin