LIVE UPDATES
Aktualitet

Reforma territoriale: Dy diagnoza dhe dy modele për organizimin e shtetit

Numri është vetëm shprehja përfundimtare e dy diagnozave të ndryshme mbi reformën e vitit 2014 dhe e dy koncepteve të ndryshme për marrëdhënien ndërmjet shtetit, territorit, pushtetit vendor dhe qytetarit.

19 September 2026, 07:45 Nga I.A

Reforma territoriale: Dy diagnoza dhe dy modele për organizimin e shtetit

Krahasimi ndërmjet propozimit të Partisë Socialiste për 46 bashki dhe propozimit të Partisë Demokratike për 100 bashki nuk duhet reduktuar në ndryshimin numerik ndërmjet dy hartave. Numri është vetëm shprehja përfundimtare e dy diagnozave të ndryshme mbi reformën e vitit 2014 dhe e dy koncepteve të ndryshme për marrëdhënien ndërmjet shtetit, territorit, pushtetit vendor dhe qytetarit.

Reforma territoriale nuk përcakton vetëm kufijtë e bashkive; ajo përcakton si shpërndahet pushteti në territor, në çfarë shkalle ushtrohen funksionet, si financohen shërbimet, si përfaqësohen komunitetet dhe çfarë modeli zhvillimi ndërtohet për vendin.

Dallimi i parë dhe më i rëndësishëm lidhet me vlerësimin e reformës së vitit 2014. PS e konsideron atë një reformë të suksesshme, e cila duhet përmirësuar për t’iu përshtatur ndryshimeve demografike, shpopullimit dhe transformimit të strukturës së qendrave të banuara.

Propozimi për 46 bashki është, në këtë kuptim, vazhdim i logjikës së vitit 2014: më pak njësi, territore më të mëdha dhe përqendrim më i lartë i kapaciteteve administrative.

PD, përkundrazi, e konsideron reformën e vitit 2014 një dështim të plotë në objektivat e saj themelorë. Ajo realizoi një konsolidim radikal të hartës, por nuk prodhoi transformim funksional, fiskal, institucional, demokratik dhe zhvillimor.

Bashkitë u bënë më të mëdha, por jo domosdoshmërisht më funksionale; numri i punonjësve dhe kostot administrative u rritën, ndërsa niveli, cilësia dhe shtrirja territoriale e shërbimeve nuk u përmirësuan.

Në të njëjtën kohë, shkrirja e komunave dhe bashkive të vogla dobësoi përfaqësimin, largoi vendimmarrjen dhe krijoi një krizë të demokracisë vendore.

Dallimi i dytë lidhet me mënyrën e konceptimit të kapacitetit vendor. PS kërkon ta zgjidhë dobësinë e disa bashkive përmes zmadhimit të mëtejshëm territorial.

Premisa mbetet se njësia më e madhe krijon më shumë kapacitete dhe ekonomi shkalle. Por përvoja e reformës së vitit 2014 tregoi se madhësia nuk prodhon vetvetiu eficiencë. Një bashki më e madhe mund të ketë edhe administrim më të kushtueshëm, territor më heterogjen dhe periferitë e saj më pak të shërbyera.

Raporti i PD-së nuk propozon thjesht shtimin e numrit të bashkive. Harta me 100 bashki shoqërohet me ndarje të funksioneve dhe kompetencave, përcaktim të burimeve financiare, organizim institucional, mekanizma bashkëpunimi ndërbashkiak dhe koordinim rajonal.

Funksionet që kërkojnë afërsi ushtrohen pranë komunitetit; ato që kërkojnë shkallë më të gjerë organizohen përmes bashkëpunimit ose në nivel rajonal. Kështu shmangen dy skajet: bashkitë e vogla pa kapacitete dhe bashkitë gjigante që e largojnë pushtetin nga qytetari.

Dallimi i tretë është demokratik. Për PS-në, përfaqësimi territorial duket se mbetet në varësi të eficiencës administrative. Për PD-në, përfaqësimi, subsidiariteti dhe afërsia me qytetarin janë vetë përmbajtja e vetëqeverisjes vendore.

Bashkia nuk është një ndërmarrje komunal banesash të kohës së socializmit dhe as një zgjatim i administratës së qeverisjes qendrore, por bashkësi politike me organe të zgjedhura, kompetenca, burime dhe përgjegjësi publike.

Dallimi i katërt lidhet me modelin e zhvillimit. Propozimi i PS-së riorganizon kryesisht administrimin e territorit. Qasja e PD-së e lidh reformën me forcimin e qyteteve dytësore, bashkitë funksionale, ekonomitë vendore, koordinimin ndërurban dhe zhvillimin policentrik.

Shqipëria karakterizohet nga pluralitet qytetesh, por jo nga policentrizëm funksional: Tirana dhe korridori Tiranë–Durrës përqendrojnë popullsinë, kapitalin, shërbimet dhe vendimmarrjen, ndërsa pjesa tjetër e territorit dobësohet. Reforma duhet ta korrigjojë këtë model, jo ta thellojë atë. Kjo kërkon koherencë ndërmjet territorit, funksioneve, financave, institucioneve, demokracisë dhe zhvillimit.

Për Shqipërinë, propozimi i PD-së është alternativa më e mirë, jo thjesht sepse parashikon 100 në vend të 46 bashkive, por sepse mbështetet mbi diagnozën më të saktë dhe mbi modelin më të plotë.

PS propozon ta korrigjojë reformën e vitit 2014 duke thelluar të njëjtën logjikë konsoliduese. PD propozon ta zëvendësojë atë me një reformë të qeverisjes territoriale: më afër qytetarit, më demokratike, funksionalisht të diferencuar, financiarisht të mbështetur dhe të orientuar drejt një Shqipërie policentrike./Monitor.al

reforma territoriale

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin