LIVE UPDATES
Bota

Analizë: A mund të mbahen përgjegjëse firmat e inteligjencës artificiale për të shtënat masive?

Rasti më i fundit që është ngritur është nga provinca e British Columbia, shtatë muaj pasi 18-vjeçari Jesse Van Rootselaar llogaria e të cilit në ChatGPT u raportua për biseda që thuhet se përfshinin dhunë me armë vrau tetë persona në qytetin e vogël kanadez të Tumbler Ridge.

26 September 2026, 17:55 Nga G.M
Analizë: A mund të mbahen përgjegjëse firmat e
OpenAI

SHBA- Një sërë padish kanadeze kundër OpenAI për shkak të dështimit të saj për të njoftuar autoritetet për kërcënimet e bëra në platformën e saj ChatGPT përpara një prej të shtënave masive më të këqija në historinë e Kanadasë, ka ripërtërirë shqyrtimin e praktikave të privatësisë dhe sigurisë të firmave të inteligjencës artificiale.

Sipas një analize nga mediat e huaja, paditë kanë ngritur gjithashtu pyetje në lidhje me përgjegjësinë e mundshme ligjore mbi mënyrën se si përdoren platformat e firmave të inteligjencës artificiale. Rasti më i fundit që është ngritur është nga provinca e British Columbia, shtatë muaj pasi 18-vjeçari Jesse Van Rootselaar llogaria e të cilit në ChatGPT u raportua për biseda që thuhet se përfshinin dhunë me armë vrau tetë persona në qytetin e vogël kanadez të Tumbler Ridge.

Viktimat përfshinin nënën dhe gjysmëvëllain e Van Rootselaar, si dhe pesë fëmijë dhe një edukator në një shkollë të mesme. Van Rootselaar bëri vetëvrasje. Prokurori i Përgjithshëm i Kolumbisë Britanike, Niki Sharma, tha se padia është një hap i rëndësishëm drejt kërkimit të drejtësisë. Ajo vjen pas rreth 30 padive të ngritura më parë nga familjarët e viktimave. Në prill, drejtori ekzekutiv i OpenAI, Sam Altman, u kërkoi falje familjeve të viktimave.

“Më vjen shumë keq që nuk i njoftuam forcat e rendit”, shkroi Altman në një letër të hapur.

Ja çfarë dimë për këto raste dhe çfarë mund të nënkuptojnë ato për llogaridhënien në industrinë e inteligjencës artificiale që ndryshon me shpejtësi.

Çfarë padish janë ngritur?

Këtë javë, provinca kanadeze e British Columbia paraqiti padinë e saj në gjykatën federale të San Franciskos në Kaliforni, SHBA, duke pretenduar se OpenAI nuk i njoftoi autoritetet në lidhje me ndërveprimet shqetësuese të përdoruesve në ChatGPT përpara të shtënave masive në Tumbler Ridge.

Padia në British Columbia akuzon OpenAI për ndihmë dhe inkurajim të një të shtëne masive dhe përgjegjësi për defekte të produktit. Ajo gjithashtu përmend CEO-n Sam Altman si të pandehur. Kërkon kompensim financiar nga OpenAI për të mbuluar kostot e lidhura me reagimin ndaj emergjencave dhe përpjekjet e rimëkëmbjes së komunitetit, duke përfshirë rindërtimin e shkollës ku ndodhën të shtënat, e cila do të shembet.

Padia kërkon gjithashtu që gjykata ta detyrojë OpenAI të rishikojë politikat e saj për identifikimin dhe adresimin e bisedave të përdoruesve që kërcënojnë dhunën. Jean-Christophe Belisle-Pipon, profesor asistent në etikën shëndetësore në Universitetin Simon Fraser, tha se Kolumbia Britanike ka të ngjarë ta ndjekë çështjen në një gjykatë amerikane dhe jo në një gjykatë kanadeze, sepse ka një shans më të madh për të marrë dëmshpërblim më të lartë atje.

“Kjo flet për sa kufizues është ligji kanadez për dëmet. Dëmshpërblimet për dhimbje dhe vuajtje janë të kufizuara, dhe dëmet ndëshkuese janë të rralla dhe modeste. Një gjykim kanadez nuk ka gjasa të kompensojë atë që provinca tani duhet të mbulojë.”, tha Belisle-Pipon 

Viktimat dhe familjet e tyre ngritën gjithashtu 30 padi kundër OpenAI në Distriktin Verior të Kalifornisë në divizionin e San Franciskos në fillim të shtatorit, duke pretenduar se ChatGPT luajti një rol në të shtënat masive dhe OpenAI mund ta kishte dhe duhet ta kishte parandaluar atë.

Çfarë ndodhi në Tumbler Ridge?

Tetëmbëdhjetëvjeçari Jesse Van Rootselaar qëlloi dhe vrau tetë persona në një shkollë të mesme dhe një banesë në Tumbler Ridge, British Columbia, në shkurt të këtij viti. Tumbler Ridge është një komunë e largët me një popullsi prej rreth 2,400 banorësh. Ndodhet në rrëzë të Maleve Shkëmbore në Kolumbinë Britanike veriore, afërsisht 1,155 km (718 milje) në verilindje të Vankuverit.

Shkolla e Mesme Tumbler Ridge është një shkollë e klasave 7-12 me 160 nxënës, sipas faqes së saj të internetit. Oficerët e gjetën të dyshuarin për sulm të vdekur në shkollë. Trupat e dy viktimave u gjetën në një shtëpi aty pranë, për të cilat policia tha se ishin ato të nënës 39-vjeçare dhe gjysmëvëllait 11-vjeçar të sulmuesit. Viktimat përfshinin një edukatore 39-vjeçare, tre studente 12-vjeçare dhe dy studentë meshkuj të moshës 12 dhe 13 vjeç.

Çfarë dimë për përdorimin e ChatGPT nga sulmuesi?

Pas të shtënave masive, OpenAI zbuloi se kishte raportuar një llogari ChatGPT të lidhur me Van Rootselaar për abuzim tetë muaj më parë dhe e kishte çaktivizuar atë.

"Llogaria ishte ndaluar për keqpërdorim të modeleve tona në nxitjen e aktiviteteve të dhunshme”, tha ajo.

Megjithatë, OpenAI tha se nuk e kishte njoftuar policinë në atë kohë sepse përmbajtja e përdoruesit nuk përmbushte pragun më të lartë të kërkuar për referim që do të thotë se kompania nuk besonte se tregonte një rrezik të besueshëm dhe të menjëhershëm të një plani për akte të dhunshme.

Wall Street Journal, duke cituar njerëz të njohur me çështjen, raportoi se rreth një duzinë punonjësish të OpenAI kishin diskutuar nëse do t'i njoftonin autoritetet rreth bisedave, në të cilat Van Rootselaar përshkruante skenarë që përfshinin dhunë me armë. Disa punonjës i kërkuan kompanisë ta referonte çështjen te autoritetet, por udhëheqja e OpenAI vendosi të mos e bënte këtë.

Botimi amerikan Mother Jones raportoi se pasi llogaria ChatGPT e Van Rootselaar u ndalua, ajo hapi një llogari të dytë në platformën e përdorur në muajt para të shtënave. Gjatë asaj kohe, chatbot i dha Van Rootselaar këshilla se si të shmangte mbrojtjet e veta për të shmangur një ndalim tjetër, siç është paraqitja e përmbajtjes së dhunshme si fiktive ose hipotetike, raportoi botimi, duke cituar burime të informuara dhe materiale nga historia e bisedave të Van Rootselaar.

OpenAI thotë se ka ndarë regjistrat e bisedave me Policinë Mbretërore Kanadeze të Kalërimit (RCMP), por British Columbia thotë se nuk i ka marrë ato.

Pse prindërit dhe zyrtarët vendorë fajësojnë OpenAI-n?

Ata thonë se kompania dështoi të ndërmerrte veprime që mund të kishin parandaluar të shtënat masive dhe e konfiguroi ChatGPT në një mënyrë të pasigurt.

“Një telefonatë me RCMP mund ta kishte parandaluar tragjedinë”, thuhet në padinë e British Columbia kundër OpenAI , e ngritur në gjykatën federale të San Franciskos më 21 shtator.

Padia vëren gjithashtu se OpenAI dështoi të zbatonte një ndalim në nivel përdoruesi që do ta kishte ndaluar Van Rootselaar të hapte një llogari të dytë në platformë. Gjithashtu pretendohet se veçoritë e sigurisë së ChatGPT u dobësuan për t'i dhënë përparësi angazhimit.

"Platforma nuk është një kanal pasiv për fjalën e të tjerëve, por një produkt gjenerues përmbajtjeje që prodhoi skenarë që përfshijnë dhunë me armë. Ekzistonin alternativa të realizueshme dhe më të sigurta të projektimit, të cilat nuk u miratuan ose nuk u zbatuan në mënyrë efektive.”, thuhet në padi.

Tiffany Li, profesoreshë e asociuar e drejtësisë në Shkollën e Drejtësisë Southwestern, tha se shpërfillja e supozuar nga OpenAI për kangjellat e saj të sigurisë mund të forcojë pretendimet ligjore të British Columbia.

Çfarë ka thënë OpenAI?

Në një letër të hapur në prill, Altman i OpenAI i kërkoi falje komunitetit kanadez në Tumbler Ridge për dështimin e kompanisë së tij për të njoftuar autoritetet në lidhje me llogarinë e sinjalizuar.

“Ndërsa e di që fjalët nuk janë kurrë të mjaftueshme, besoj se një kërkimfalje është e nevojshme për të njohur dëmin dhe humbjen e pakthyeshme që ka pësuar komuniteti juaj”, shkroi Altman.

Altman tha gjithashtu se do të punonte për të gjetur mënyra për të parandaluar tragjedi të tilla në të ardhmen, duke përfshirë edhe bashkëpunimin me qeveritë. Më parë, OpenAI i ishte zotuar qeverisë kanadeze se do të kryente një sërë reformash në siguri. Këto reforma do të përfshinin forcimin e protokolleve për referimin e çështjeve te forcat e rendit, krijimin e një linje të drejtpërdrejtë me forcat e rendit kanadeze, përfshirjen e kontekstit të vendit dhe komunitetit në punën e saj të deeskalimit dhe përmirësimin e sistemeve të saj për të zbuluar më mirë përdoruesit që shkelin vazhdimisht politikat e saj.

Megjithatë, Sharma tha se OpenAI ende nuk ka ndërmarrë hapa domethënës për të adresuar shqetësimet e ngritura nga të mbijetuarit, familjet dhe komuniteti i Tumbler Ridge. OpenAI ka ngritur mocione për të rrëzuar paditë e ngritura kundër saj në Kaliforni në lidhje me të shtënat në Tumbler Ridge, duke argumentuar se këto raste duhet të trajtohen në British Columbia.

A mund t’i mbajë shoqëria vërtet përgjegjës chatbot-ët e inteligjencës artificiale për tragjeditë e jetës reale?
Janë shtuar thirrjet që platformat dixhitale të marrin më shumë përgjegjësi për ndikimin e tyre te përdoruesit, konkretisht te fëmijët, të cilët prindërit dhe aktivistët thonë se janë veçanërisht të ndjeshëm ndaj varësisë dhe dëmeve të tjera.

Në mars, një juri në Los Angeles i gjeti Google dhe Meta të Alphabet përgjegjëse për dëmet në një gjyq civil historik mbi varësinë e të rinjve nga mediat sociale, duke thënë se kompanitë ndërtuan qëllimisht platforma varësie që dëmtonin shëndetin mendor.

Ekspertët thonë se padia e British Columbia kundër OpenAI mund të jetë gjithashtu një rast i rëndësishëm prove për mënyrën se si ligji i trajton platformat dixhitale. Ata thonë se kjo ngre pyetje kryesisht të pazgjidhura rreth asaj se kur një kompani e inteligjencës artificiale mund të mbahet përgjegjëse për dhunën e kryer nga një përdorues, duke përfshirë rrethanat në të cilat ajo ka një detyrim kujdesi dhe kur e shkel një detyrim të tillë.

Anat Lior, profesor i asociuar i drejtësisë në Universitetin Drexel në Pensilvani, SHBA, tha se pyetja nëse OpenAI kishte detyrë të paralajmëronte autoritetet për të shtënat me armë ka të ngjarë të varet nga faktorë të tillë si aftësia e kompanisë për të parashikuar rrezikun dhe deri në një farë mase të kontrollojë dëmin e mundshëm.

Belisle-Pipon tha se përmbajtja e raportuar e ChatGPT që këshillon Van Rootselaar se si t'i shmanget masave mbrojtëse mund të ndikojë gjithashtu në këtë rast./Dosja.al

openai chatgpt

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin