LIVE UPDATES
Ekonomi

Bukuria e fshehtë e energjisë bërthamore

4 December 2021, 06:23 Nga DOSJA
Bukuria e fshehtë e energjisë bërthamore

Ajo e bën shumë më të lehtë luftimin e ndryshimeve klimatike, shkruan The Economist

Në negociatat e Samitit të Tokës në Rio de Zhaneiro në vitin 1992, Arabia Saudite u përpoq të përfshinte termin “ekologjikisht i sigurt dhe i shëndoshë” kur bëhej fjalë për “burimet e energjisë” dhe “furnizimet e energjisë”.

Duke qenë se Arabia Saudite eksporton naftë më shumë se çdo vend tjetër, ky term tingëllon i çuditshëm, sepse nafta nuk është aspak ekologjike dhe as e sigurt për mjedisin, shkruan The Economist. Megjithatë, në atë kohë, qëllimi i Arabisë Saudite ishte i qartë për të gjithë: kjo frazë ishte një mënyrë për ta mbajtur energjinë bërthamore jashtë axhendës së Samitit në Rio.

Kriza e naftës e viteve 1970, bëri që shumë vende të rrisnin përpjekjet e tyre në energjinë bërthamore. Në dekadën deri në vitin 1992, sasia e energjisë bërthamore e konsumuar në mbarë botën, ishte rritur me 130%. Për më tepër, u diskutua që centralet bërthamore të përdoreshin jo vetëm për të prodhuar energji elektrike, por edhe hidrogjen, i cili më pas mund të formonte bazën e lëndëve djegëse sintetike. Sauditët mund të mos kenë qenë përnjëmend të shqetësuar për mjedisin, por ata dinin t’i dallonin shpejt konkurrentët e fortë në horizont.

Sidoqoftë, skema e tyre doli e panevojshme. Ndryshe nga kriza e naftës, kërcënimi i ngrohjes globale nuk i ka shërbyer mirë kauzës bërthamore. Pasi arriti kulmin në vitin 2006, sasia e energjisë bërthamore e konsumuar në vitin 2019, ishte vetëm 18% më e lartë se në vitin 1992. Si pjesë e energjisë primare globale, ajo kishte rënë nga 6.1% në 4.3%.

Kjo nuk është aspak befasuese duke marrë parasysh se energjia bërthamore është shumë e shtrenjtë dhe se ndryshimet klimatike lidhen me djegien e lëndëve fosile. Rënia radikale e çmimit të energjisë elektrike nga burimet e rinovueshme në dekadën e fundit, është thelbësore në rrugën e dekarbonizimit që bota po ndjek me padurim.

Por një sistem me energji të pastër kërkon rezerva të bollshme dhe besueshmëri në rrjetet e energjisë elektrike, gjë që është e vështirë të arrihet vetëm me burimet e rinovueshme. Ndoshta do të jenë të nevojshme edhe sasi të larta hidrogjeni, për shembull, për furnizimin e avionëve dhe prodhimin e çelikut dhe kimikateve, të cilat mundësohen nga reaktorët.

Energjia bërthamore, pa dyshim, ka të metat e saj, ashtu si të gjitha burimet e energjisë. Por kur kontrollohet dhe menaxhohet mirë dhe në një mënyrë të besueshme, ajo mund të jetë një burim jashtëzakonisht i sigurt, pavarësisht reputacionit negativ që ka marrë.

Kjo është arsyeja pse është një marrëzi që të mbyllen termocentrale të përsosura bërthamore si Diablo Canyon, në Kaliforni, vetëm për shkak të paragjykimeve. Dhe kjo është arsyeja pse disa shtete, veçanërisht Kina, po ndërtojnë flotat e tyre bërthamore dhe shtete të tjera si Arabia Saudite, po përfshijnë për herë të parë energjinë bërthamore në axhendën e tyre.

Franca, e cila e pati të pamundur të ndërtonte brenda kohës dhe buxhetit të parashikuar, gjeneratën më të re të reaktorëve të mëdhenj, (duke e bërë të vështirë edhe eksportin), tashmë ka plane të reja për të ndërtuar reaktorë të vegjël modularë (SMR) që mund të funksionojnë më mirë në të dyja aspektet. Rolls-Royce, një kompani inxhinierike britanike, ka parashikuar një qasje të ngjashme. Më 4 nëntor, kompania amerikane NuScale, nënshkroi një marrëveshje për t’i shitur Rumanisë gjashtë reaktorë të tillë, në Samitin COP26 në Glasgow të Skocisë. Rusia tashmë po përparon shpejt në ndërtimin e një termocentrali SMR.

Në parim, modele të tilla mund të prodhohen në fabrika dhe të dërgohen aty ku janë të nevojshme, duke ulur kostot. Këto avantazhe janë lavdëruar për dekada të tëra, por pa u vënë në zbatim. Ndërsa përpjekjet e sotme janë më të gjera dhe kanë një shtysë reale.

Ato kanë nevojë për qasje rregullatore të cilat, megjithëse nuk janë të lehta, u lejojnë krijuesve të mësojnë ndërsa ndërtojnë. Kjo do të lejojë që dizajnet konkurruese të garojnë me njëri-tjetrin, duke e bërë edhe një herë energjinë bërthamore një burim inovacioni dhe duke rritur aftësinë e botës për të hequr dorë nga energjia fosile ndotëse dhe e pasigurt./MONITOR

 

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

ekonomi ekonomi energjia berthamore klima ndryshimet klimaterike energjia berthamore klima ndryshimet klimaterike

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin