LIVE UPDATES
Insights

Pa Amerikën Gjermania zor se do të ishte shtet demokratik

8 May 2020, 13:13 Nga DOSJA
Pa Amerikën Gjermania zor se do të ishte shtet demokratik

GJERMANI- Heinrich August Winkler është 81-vjeçar dhe njëri prej historianëve më të mëdhenj gjermanë. Veprat e tij mbi historinë e Gjermanisë konsiderohen si monumentale. Winkler është profesor i emerituar i Universitetit Humboldt në Berlin. Së fundi ai ka botuar librin “Vlera dhe fuqi. Një histori e botës perëndimore” (shtëpia botuese C. H. Beck). Në gusht pritet të botohet vepra e tij e radhës: “Si u bëmë këta që jemi. Një histori e shkurtër e gjermanëve”.

Në një intervistë dhënë gazetës zvicerane “Neue Zürcher Zeitung”, Heinrich August Winkler, flet për të kaluarën e Gjermanisë, të tashmen – dhe të ardhmen. Në vijim një përmbledhje e mendimeve të tij më interesante, plotësuar me shpjegime për lexuesin shqiptar.

1.

“Më kujtohet shumë mirë hyrja e trupave amerikane në këtë qytet të vogël afër Ulmit më 22 prill 1945”. Winkler u lind në Schelklingen buzë alpeve të Gjermanisë jugore. Ai ishte 6-vjeçar kur mori fund lufta. “Demokracia amerikane më ka fascinuar. Si nxënës vizitoja rregullisht Shtëpinë e Amerikës në Ulm. Në kulmin e polemikës mes historianëve gjermanë më 1986 filozofi Jürgen Habermas ka shpallur verdiktin se hapja e Republikës Federale të Gjermanisë ndaj kulturës së Perëndimit është e arritura më e rëndësishme intelektuale e gjeneratës së tij. Në njëfarë mënyre ky verdikt ka qenë edhe ora kur lindi postum e majta adenaueriane. Tani edhe intelektualët e majtë e vlerësonin pozitivisht politikën e Adenauerit të aleancës me Perëndimin”. Pas Luftës së Dytë Botërore kancelari i parë gjerman Konrad Adenauer ishte ithtar i paepur i aleancës së Gjermanisë me Perëndimin. Socialdemokratët dhe e majta gjermane në përgjithësi ishin skeptikë. Stalini përkrahte idenë e një Gjermanie si shtet neutral, por Adenauer kundërshtoi. Më vonë edhe e majta gjermane ia pranoi meritat Adenauerit. Por tonet antiamerikane edhe sot janë gjallë te e majta gjermane. Dhe këto tone i bën të mundshme jo rrallë edhe shefi aktual në Shtëpinë e Bardhë me nivelin e tij shpeshherë parashkollor të politikës.

2.

Heinrich August Winkler mendon se pa aleancën e Gjermanisë me shtetet perëndimore dhe pa rolin e madh të SHBA-ve, Gjermania zor se do të ishte bërë shtet demokratik pas Luftës së Dytë Botërore. Sipas tij, suksesi gjerman u arrit edhe për shkak se Republika Federale e Gjermanisë qëllimisht u orientua nga shembulli i demokracive anglosaksone dhe injoroi traditën e Republikës së Weimarit. “Në Këshillin Parlamentar në Bonn, i cili më 1948/49 shkroi Kushtetutën gjermane, ata që mbijetuan Weimarin nxorën përfundime antitotalitare nga katastrofa gjermane. Nuk do të kishte më diktaturë, por po ashtu demokracia kurrë nuk do të duhej të qëndronte neutrale ndaj vetvetes”. Elitat politike gjermane janë akuzuar se më 1933 ia lanë pushtetin Adolf Hitlerit duke u dorëzuar para lëvizjes së tij populliste, kriminale dhe raciste. Andaj sot në Gjermani shpesh thuhet se demokracia duhet të jetë syçelë dhe luftarake për të mbrojtur vetveten (koncepti i “streitbare, wehrhafte Demokratie”).

3.

“Në Gjermaninë perëndimore mrekullia ekonomike, rehabilitimi i shpejtë nga fuqitë ngadhënjimtare perëndimore dhe bashkëpunimi i ngushtë europiano-perëndimor dhe transatlantik i ndihmuan demokracisë të gëzojë përkrahje të gjerë nga popullsia”, thotë Winkler. E vërteta mbi Gjermaninë perëndimore është shumështresore. Për shembull pas vitit 1945 shumë nazistë vazhduan të shërbejnë në shtetin e ri. Profesori i filozofisë Hermann Lübbe fliste për “heshtjen komunikatave”: njerëzit distancoheshin nga “Hitleri dhe argatët e tij”, por askush nuk fliste për rolin vetjak në sistemin nazist. “Në fund të viteve 1950-të në Republikën Federale të Gjermanisë filloi një ballafaqim vetëkritik me historinë dhe kjo qe e mundur vetëm në një shoqëri të lirë, pluraliste”, shpjegon Winkler. Sipas tij, një ngjarje e rëndësishme për të hapur këtë debat ishte botimi më 1961 i librit “Griff nach der Weltmacht” (në shqip afërsisht kështu: “Dëshira për t’u bërë fuqi botërore”, ndërsa në anglisht libri mban këtë titull: “Germany’s Aims in the First World War”) të historianit Fritz Fischer. Në këtë vepër Fischer krejt fajin për Luftën e Parë Botërore ia ngarkon gjermanëve. Sipas tij, duke qenë popull i mposhtur më 1918 gjermanët nxitën forcat me destruktive mes tyre dhe ndezën edhe Luftën e Dytë Botërore. (Mbi 50 vjet më vonë historiani australian Christopher Clark në librin e tij “Somnabulët” shkroi se sa i përket Luftës së Parë Botërore gjermanët janë fajtorë, por jo më shumë se të tjerët. Clark potencoi sidomos karakterin terrorist të nacionalizmit serb në prag të shpërthimit të Luftës së Parë Botërore. Nuk munguan reagimet e ashpra në Beograd. Në Gjermani, ndërkaq, libri i Clark u bë bestseller).

4.

Heinrich August Winkler kritikon tendencat e elitave politike gjermane për të çuar përpara projektin e një Europe supranacionale, pa marrë parasysh ndjenjat e kombeve të tjera që kanë për shtetin nacional dhe prej të cilit nuk duan të heqin dorë. “Gjermanët e kanë shkatërruar më 1871 shtetin e tyre të parë kombëtar, Rajhun e Bismarckut. Por kjo nuk u jep atyre të drejtë që t’ua mohojnë të tjerëve aspiratën për komb dhe identitet nacional. Më shumë distancë vetëkritike ndaj historisë vetjake dhe më pak pretendime për udhëheqje moralizuese ndaj të tjerëve – ky do të ishte përfundimi i duhur nga historia gjermane”, tha Winkler. Rrjedhimisht, sipas tij, Gjermania ka obligim ndaj aleatëve në Europën Lindore dhe Qendrore që interesat e tyre t’i kuptojë si interesa legjitime europiane. Winkler thotë se te shtetet si Polonia, Çekia apo Sllovakia, Gjermania nuk guxon të krijojë përshtypjen se bashkë me Rusinë merr vendime duke anashkaluar fqinjët. “Para se Bashkimi Sovjetik të sulmohej nga Gjermania më 1941, ai përmes paktit mes Hitlerit dhe Stalini të vitit 1939 ka qenë partner i agresorit gjerman”. Këtu Winkler e ka fjalën para së gjithash për copëtimin e Polonisë mes Hitlerit dhe Stalinit. Porosia e Winkler është kjo: kujdes nga Vladimir Putini. Një apel që disa politikanë gjermanë nuk e dëgjojnë. Ish-kancelari Gerhard Schröder është një propagandist agresiv dhe me pagesë i Moskës. Gjermania, duke injoruar fqinjët lindorë, është marrë vesh për ndërtimin e një gazsjellësi alternativ për gazin rus. Këto vendime kanë shkaktuar jo pak habi e nervozizëm sidomos në Varshavë dhe Kiev.

Marrë nga Koha.net 

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

opinione opinione amerika gjermania heinrich august winkler amerika gjermania heinrich august winkler

Sondazh

Insights 7 May 2020, 12:34

Në gjurmët e Kalit të Qyqes

Shumë prej jush, mund ta dini që vitin e fundit jam angazhuar në një fushatë sensibilizimi për mbrojtjen dhe promovimin e jetës së egër në Shqipëri. Mund të mba...

Insights 5 May 2020, 19:12

Pavioni Numër Gjashtë

TIRANË- Asnjëherë më parë nuk kam patur kaq shumë kohë për të lexuar, sesa tani. Më shumë brenda se jashtë, takime virtuale, përqafime facebook-u dhe lajme...

Insights 3 May 2020, 12:35

Nuk vendosin virologët në krizën e koronavirusit

Lufta kundër virusit Corona, një bashkëjetesë me pandeminë dhe mbijetesa ndaj këtij kërcënimi është një maratonë e gjatë. Kjo krizë po sfidon shoqëritë, edhe po...

Insights 29 April 2020, 07:06

Kërkim falje dhe një poshtërsi gebelsiane

Nga disa reagime që dëgjoj dhe lexoj, autorët e të cilëve po dalin mbi detyrën e të qenit njerëzorë dhe politikë, janë të padinjitetshëm në atë që thonë, para s...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin