LIVE UPDATES
Editorial

“Pa pendesë”, me rastin e vdekjes së Nexhmije Hoxhës

28 February 2020, 16:29 Nga DOSJA
“Pa pendesë”, me rastin e vdekjes së Nexhmije Hoxhës

Ajo dilte gjithnjë buzëgaz në anën e të shoqit, e shoqja e Sekretarit të Parë të Partisë së Punës ruante gjithmonë të njëjtin imazh: flokë të ndara me vizë anash, dy karfica prapa veshëve, xhaketa e kostume burrërore.  Gjatë shekullit në të cilin ajo jetoi, në Shqipëri ndryshoi shumëçka, Ajo  mbeti e njëjta, jo vetëm nga pamja e jashtme, por edhe nga mendja,

Nexhmije Xhuglini u lind më 7 shkurt 1921 në Manastir (atëherë Jugosllavi, tani Maqedonia e Veriut), por u rrit në Tiranë. Ajo ishte një nga vajzat e pakta në Shqipërinë ende me mendësi otomane të asaj kohe që mund të shkonin në shkollë. Si nxënëse e Institutit Pedagogjik të Tiranës, i përkiste rinisë fashiste. Si 20-vjeçare iu bashkua Partisë Komuniste, të cilën prej dy vjetësh e drejtonte Enver Hoxha. Më pas ajo do ta linte punën si mësuese filloreje për të dalë në mal si partizane. “Ajo përfaqësonte brezin e ri, veçanërisht atë të grave të reja, të cilat në shoqërinë e dominuar prej burrave kërkonin “gjysmën e qiellit”  dhe të cilat luftuan krah për krah tyre – edhe me armë në dorë – për një Shqipëri më të drejtë dhe më njerëzore “, sqaron historiani gjerman, Michael Schmidt-Neke, për DW.

Me ndikim të madh

“Por nga ana tjetër, askush tjetër si ajo nuk i  ka tradhëtuar idealet humaniste, për idenë e gabuar se një shoqëri më njerëzore mund të ndërtohej mbi kufoma njerëzish dhe jetësh të shkatërruara”, shton më tej Schmidt-Neke.

Në vitin 1945 Nexhmije Xhuglini u martua me Enver Hoxhën, asokohe dymbëdhjetë vjet më i madh në moshë, Në të njëjtin vit në Shqipëri u instalua një nga diktaturat më të egra të shekullit XX. Gjatë kësaj periudhe Nexhmije Hoxha kishte disa poste zyrtare, si drejtoreshë e Institutit të Studimeve Marksiste-Leniniste, si deputete në Kuvend, si antare e Komitetit Qendror të Partisë.

“Nexhmije Hoxha kishte shumë më tepër ndikim se shumica e grave të tjera të liderëve të komunizmit”, thotë Schmidt-Neke, ndoshta me përjashtim të Margot Honecker dhe Elena Ceausescut.  “Pra, pas vdekjes së Enver Hoxhës në vitin 1985, ajo nuk u dërgua në pension, por u bë përfaqësuese e krahut konservator, pra, kundër reformave, ndaj të cilit pasardhësi i Hoxhës, Ramiz Alia, nuk kishte gjithonë sukses.”

Sidomos në dhjetëvjeparin e fundit para se të vdiste i shoqi, flitet se Shqipëria është drejtuar prej saj. Një periudhë që u shoqërua me disa likujdime partiake, çka ka bërë që asaj t’i jepj nofka Lady Macbeth ose “vejusha e zezë”. Por Schmidt-Neke thote se ndikimi i saj nuk është arritur ende të studiohet në mënyrë objektive.

Pa pendim

Mbi 6.000 njerëz u ekzekutuan gjatë diktaturës, mbi 34.000 u arrestuan, rreth 1.000 vdiqën në paraburgim, dhe mbi 59.000 kaluan jetën në kampe internimi, shumë syresh vetëm se kishin mendim të kundërt, donin një socializëm më të butë, më social-demokratik, kishin  shkruar poezinë e gabuar, organizonin  rituale fetare, ose thjesht kishin lindur në familjen “e gabuar”.

Nexhmije Hoxha nuk i mohoi krimet që bëri regjimi i saj ndaj njerëzve të pafajshëm. Por as nuk shprehu kurrë keqardhje e as nuk u pendua kurrë për to. Përkundrazi: në një intervistë të dhënë në revistën gjermane “Der Spiegel”  në vitin 2004 ajo tregon me një logjikë sa  të ftohtë aq edhe të frikshme  arsyen e kësaj politike. “Armiqtë tanë të jashtëm u bënë alate me opozitarët në vendin tonë. Prandaj ne u detyruam të shkatërronim familjet e tyre,  dhe t’i dëbonim nga Tirana rebelët së bashku me të afërmit e tyre. Ata pastaj iu luteshin krerëve të opozitës kundër nesh: Dorëzohuni, ndryshe do të dënohemi ne të gjithë. Vëllezër, kushërinj, prindër, i  kemi bërë të gjithë të vujanë  për të arritur synimin tone të drejtë”, thoshte Nexhmije Hoxha në atë intervistë. Schmidt-Neke konstaton se ajo me këtë e diskreditoi veten si dëshimtare e kohës për krimet e komunizmit.

Pa dënim

E megjithatë, Nexhmije Hoxhës nuk iu bë kurrë gjyqi për këtë gjë. “Ato pesë vjet që i kaloi në burg, nga viti 1992 deri në vitin 1997, ishin më shumë rezultat i një procesi gjyqësor kaotik e me shumë probleme teknike, prej të cilit mbeti vetëm akuza e shpërdorimit të fondeve publike, të cilin njerëzit me tallje e quajnë ‘Gjyqi i kafeve’. Gjyqi  nuk ka kontribuar aspak në zbardhjen dhe shtrimin e rrugës së përballjes së drejtë me të shkuarën tonë diktatoriale”, thotë analisti nga Tirana, Armand Plaka, në një intervistë për DW.

Deri në vitet e fundit e të jetës ajo jetoi në një lagje periferike të Tiranës, në Laprakë, në një banesë  që ndodhej në ndërtesën e një kazerme të vjetër ushtarake. Në një intervistë dhënë para disa vitesh për emisionin “Dritare” të televizionit Vizion Plus, ajo shpjegoi se përse kishte  jetuar aq gjatë: “Vetëm për të rehabilituar figurën e të shoqit”, për të treguar atë që ajo e quante të vërtetë. Tani nuk kishte dëshirë tjetër, veçse të shonte tek Ai, tha ish-ateistja.

U deshën edhe katër vjet derisa ky vullnet të reaizohej. Ndërkohe ajo botoi edhe një libër tjetër me “të vërtetën e saj”. Vërtet që shumë pak njerëz i lexojnë ato libra në Shqipëri. Numri i njerëzve që derdhën lotë për të ishte vërtet relativisht i vogël. Por një gjë është evidente: Shqipëria që donte të ndërtonte ajo me shokë, edhe 30 vjet pas ndryshimit të sistemmit, nuk po e gjen dot veten në botën e re, është thellësisht e përçarë dhe vazhdon të lëpijë plagët e hapura të shkaktuara nga sistemi enverist.

Marrë nga DW 

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial vdes nexhmije hoxha vdes nexhmije hoxha

Sondazh

Editorial 27 February 2020, 10:58

Dy fytyrat e faraonit

TIRANË- Historiani romak Salusti komentoi se mënyra se si shtetet krijohen përcakton mënyrën se si ato sundohen. Ky diktat mund të shihet si i vlefshëm edh...

Editorial 18 February 2020, 16:00

Donacionet, kreditë dhe borxhi

TIRANË- Një pjesë e opinionit publik është e shqetësuar se shuma e madhe e kredive të mobilizuara një ditë më parë në konferencën e donatorëve do të rrisin...

Editorial 16 February 2020, 17:28

SHBA-BE miq apo armiq?

GJERMANI- Përbrenda kishte kohë që ziente. Por tani krisjet në marrëdhëniet transatlantike kanë dalë në pah më...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin