LIVE UPDATES
Editorial

Kryepiskopi Anastas, Isapostulli i Krishtit në kohët moderne

Nuk mund të ketë vlerësim dhe nderim më domethënës për çdo dishepull të Krishtit. Si i tillë, Kryepiskopi Anastas gjatë gjithë jetës dhe aktivitetit të tij pimantorik nuk ishte thjesht luajal në zbatimin e mësimeve të Apostujve, por spikati për ruajtjen e frymës, veprimtarisë dhe zellit apostolik.  

2 August 2025, 11:15 Nga Vangjel Dule
Kryepiskopi Anastas, Isapostulli i Krishtit në kohët moderne
Kryepiskopi Anastas

TIRANA- Cilësimin e Kryepiskopit Anastas “Isapostull” në titullin e këtij shkrimi, me kuptimin i barabartë me Apostujt, po e huazoj nga disa Primatë të Kishës Orthodhokse, por edhe përtej asaj, të cilët e përdorën për të shprehur vlerësimin e tyre për jetën dhe veprën e tij kur fjeti më Krishtin. Nuk mund të ketë vlerësim dhe nderim më domethënës për çdo dishepull të Krishtit. Si i tillë, Kryepiskopi Anastas gjatë gjithë jetës dhe aktivitetit të tij pimantorik nuk ishte thjesht luajal në zbatimin e mësimeve të Apostujve, por spikati për ruajtjen e frymës, veprimtarisë dhe zellit apostolik.  

Më 2 gusht 1992, Mitropoliti (deri atëhere) i Andrusës Prof.Dr. Anastasi, u fronëzua  Kryepiskop i Tiranës, Durrësit dhe i Gjithë Shqipërisë. Një akt që rikthente në jetë formalisht Kishën Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë pas një periudhe 23-vjeçare inegzistence totale, por që në fakt shënonte vetëm pikënisjen e një vepre titanike dhe të paprecedentë. “Kryepiskopi Anastas, siç u shpreh Patriarku Ekumenik, Tërëshenjtëria e tij Varthollomeu,  ishte shërbëtori i mrekullisë së ngjalljes së Kishës në Shqipëri prej së vdekurish”.

Një mrekulli shumë e begatë dhe multidimensionale nga ana statistikore. Kufizohem vetëm në shumë pak fakte përfaqësuese: 158 klerikë të të gjitha gradave me arsim të lartë shërbejnë sot në të gjithë vendin. 161 kisha të reja të ngritura nga themelet. Mbi 170 të tjera të riparuara. 69 kisha dhe manastire monumente kulture të restauruara. Mbi 80 godina strehojnë kopshte, shkolla, qendra rinore, klinika shëndetësore, mensa për bashkëqytetarë në nevojë, shtëpi për të moshuar.

Qendra Mjekësore Diagnostike Orthodhokse “Ungjillëzimi” në Tiranë ofron shërbime bashkëkohore mjekësore në 25 specialitete. Vetëm kjo qendër gjatë 25 viteve të fundit të funksionimit të saj ka pritur më shumë se 2 milionë vizita pacientësh dhe ka kryer miliona analiza. Dëshmi e cilësisë së arsimit të ofruar nga institucionet e Kishës Orthodhokse përbën fakti se Shkolla “Frymë Dashurie – Πνοή Αγάπης» në Gjirokastër u shpall “eTwinning School 2024-2025”, projekt ky i Bashkimit Evropian. Zyra e Trashëgimisë Kulturore me fokus të veçantë objektet orthodhokse të kultit që janë monumente të kulturës, ka investuar deri më sot mbi 12 milionë Euro për restaurimin e tyre.

Por, pa nëvlerësuar aspak këtë vepër unikale, të gjithë sa e kanë parë nga afër dhe e kanë jetuar epokën e Kryepiskopit Anastas, nuk mund të mos bien dakort me gazetarin Andreas Lludharos që në mënyrë shumë të goditur thekson: “Njësia matëse për të vlerësuar veprën e Anastasit  është tjetër. Janë shpirtërat!” E theksonte  vazhdimisht dhe në mënyrë insistuese, Kryepiskopi Anastas, se “Kisha më e rëndësishme se ajo fizike, është Kisha e Krishtit brenda shpirtit të njeriut! Atë duhet të ngrëmë së pari!” I shërbeu këtij misioni gjatë gjithë jetës së tij me aktivitetin hierapostolik, me librat (24) dhe studimet (200) të përkthyera në 17 gjuhë, me kërkimet akademike shkencore për të cilat u nderua si pak sojesh nga 14 Universitete me emër në botë me titullin “Doctor Honoris Causa”.

Me këtë përparësi nisi prania e Kryepiskopit Anastas edhe në Shqipëri. Vendi sapo kishte dalë nga sistemi totalitar komunist dhe obskurantizmi ateist kushtetues. Për dekada flitej për liri, barazi, dinjitet, njeriun e ri  dhe vlerat e tij, ndërkohë që mbizotëronte dhuna, nëpërkëmbja, poshtërimi  zbrazëtia shpirtërore individuale dhe shoqërore. Formimi i veçantë dhe përvoja e gjatë i dhanë mundësinë të vepronte si i përgatitur prej kohësh për një situatë të tillë. Ajo çka konstatoi që në momentin e parë se mungonte ishte sistemi i vlerave. Ndaj nuk hezitoi. Të gjithë misionin e ndërtoi rreth boshtit “Erdhi ora e Zotit! Zoti është me ne! Edhe ne me Zotin”! Nuk rreshti kurrë së kërkuari që kjo të përsëritet sërish dhe sërish në çdo Kishë dhe çdo shërbesë. Ky ishte themeli i gjithë veprimtarisë së tij kishëtare, humanitare,sociale, arsimore dhe  shkencore. Ky ishte mesazhi me të cilin iu drejtua të gjithëve pa dallim.

Po sjell për lexuesit e këtij shkrimi një ndodhi të vitit 1992 që e dëshmon këtë më së miri: Me iniciativën e Profesorëve të nderuar  të kardiologjisë Ylli Popa (1930-2017) dhe Spiro Qirko u organizua një cikël ligjeratash të Kryepiskopit Anastas me intelektualët orthodhoksë. Në leksionin e parë me temë “Bashkegzistenca paqësore e  komuniteteve fetare” mbajtur në Kishën e Ungjillëzimit të Hyjlindëses pjesërisht të restauruar në Tiranë, të mbushur përplot, në prezantimet e fillimit, një pjesëmarrës, profesor universitar, pas emrit dhe fushës së specializimit theksoi  me një ndrojtje të dukshme edhe faktin se ishte ateist. E drejtëpërdrejtë ishte përgjigja e Kryepiskopit Anastas: Po edhe unë jam Kryepiskop i Orthodhoksëve dhe i gjithë ateistëve! Kaq mjaftoi për të krijuar një klimë si prej të njohurish prej vitesh gjatë vazhdimit të ligjeratës të parë dhe të tjerave që pasuan me një pjesëmarrje mbresëlënëse për kohën dhe situatat.

Kjo ishte fryma me të cilin iu drejtua Kryepiskopi Anastas çdo njeriu, pavarësisht nëse ishte apo nuk ishte besimtar, ishte pjesëtar i komunitetit orthodhoks apo i komuniteteve të tjera. Tek secili shikonte shembëlltyrën e Perëndisë. Kjo ishte edhe arsyeja e pjesëmarrjes surprizuese në homazhet e mbajtura me fjetjen e tij më Krishtin. Qytetarë të ndryshëm, individualisht apo në grupe, përtej pjesëtarëve të grigjës orthodhokse u bashkuan për ti dhënë lamtumirën e fundit. Gjithësecili kishte një arsye, një motiv të vetin. Kishte njohur Anastasin e vet. Kishte ndjerë vëmendjen e tij. I kishte zgjatur dorën dhe ai i ishte bërë krahë. Ishte njeriu i orës së ardhur tashmë të Zotit!

Nuk do të mund të mbyllja këte shkrim homazh për Kryepiskopin Anastas, në pervjetorin e 33-të të fronëzimit, pa vënë në dukje një element të veçantë tejet simbolik në vendin e tij të prehjes. Në kryptin e Katedrales “Ngjallja e Krishtit”, mbi mermerin e bardhë të varrit modest qëndron një kryq i drunjtë, i veçantë, me motive kristiane të Afrikës. Për 10 vjet (1991-1990) Kryepiskopi Anastas shërbeu si Mbikëqyrës i Mitropolisë së Irinupolit (Kenia, Tanzania, Uganda). Kur u thirr për misionin e rradhës, atë të ringritjes së Kishës sonë të shpërbërë nga rregjimi ateist, këtë kryq ia dhanë besimtarët Afrikanë në momentet e ndarjes për ta mbajtur gjithmonë me vete si mbrojtje.  

Ashtu ndodhi dhe la amanet që pas vdekjes të vendosej mbi varr. Kishte lënë një pjesë te shpirtit të tij aty. Siç la edhe te ne. Edhe kudo ku shërbeu Kishën e Krishtit. Nuk mund të ndodhte ndryshe me një dishepull besnik të Zotit, porosinë e fundit të të Cilit: “M’u dha çdo pushtet në qiell e mbi dhé. Shkoni dhe mësoni gjithë kombet...”(Mt.28:19-20) e shndërroi në mision të jetës së tij.

vangjel dule

Sondazh

Editorial 26 July 2025, 20:07 Ditmir Bushati

Të flasësh si në shtëpi

foto ilustruese TIRANË- Dje, Bashkimi Europian vendosi përfshirjen e Ukrainës dhe Moldavisë në regjimin e telefonisë celulare...

Editorial 14 July 2025, 19:25 Meri Lika

Rigoni, evazionisti i madh fiskal

Meri Lika Në një operacion të bujshëm antikorrupsion, shteti shqiptar ka shpallur "non grata" një nga rreziqet më të m&e...

Editorial 23 June 2025, 15:26 DW

Bashkimin Evropian nuk e pyet askush!

Takimi i ministrave të jashtëm në Zvicër EVROPË- Ndërsa lufta po përhapet në Lindjen e Mesme, aktorët kryesor&...

Editorial 19 June 2025, 12:19 Lutfi Dervishi

Bomba bërthamore e Shqipërisë!

Lutfi Dervishi TIRANË- Nëse mendojmë se problemet që kemi janë korrupsioni, papunësia, zgjedhjet e kontestuara, uji i (pa)pij...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin