LIVE UPDATES
Editorial

“Sekrete“ të fitores së FPÖ-së austriake!

Duke lënë pas konservatorët e ÖVP-së me 443.000 vota më pak, ose 26 për qind me 51 vende, Social-Demokratët me 21 për qind ose 41 vende dhe të Gjelbërit me 9 për qind ose 10 vende. Një fitore e paralajmëruar mbas suksesit në zgjedhjet europiane më 9 qershor për FPÖ-në, forcë turbulente në skenën politike austriake.

5 October 2024, 11:00 Nga Jorgji Kote
“Sekrete“ të fitores së FPÖ-së austriake!
jorgji kote

Në zgjedhjet parlamentare të datës 29 Shtator, për herë të parë në historinë austriake të pasluftës, FPÖ-ja, Partia e Lirisë e ekstremit të djathtë doli e para me 29,2 për qind të votave ose 57 vende në Parlamentin Federal me 183 deputetë. Duke lënë pas konservatorët e ÖVP-së me 443.000 vota më pak, ose 26 për qind me 51 vende, Social-Demokratët me 21 për qind ose 41 vende dhe të Gjelbërit me 9 për qind ose 10 vende. Një fitore e paralajmëruar mbas suksesit në zgjedhjet europiane më 9 qershor për FPÖ-në, forcë turbulente në skenën politike austriake.

Rikujtojmë se në vitin 2000 ajo doli e dyta dhe hyri në koalicion me konservatorët, ç’ka shkaktoi stuhi protestash dhe sanksione nga disa vende të BE-së. Më 2017, FPÖ-ja hyri sërish në koalicion me qendrën e djathtë, duke rënë mbas skandaleve dhe korrupsionit, ku u përfshinë lideri i saj dhe ish Kancelari Kurz. Në vitin 2020, e djathta e qendrës u bashkua me të Gjelbërit e sukseshëm duke qeverisur deri tani, por mes grindjesh dhe pakënaqësish në rritje, sidomos për të Gjelbërit. Në zgjedhjet e 29 Shtatorit kjo pakënaqësi u “ përkthye” me 20 deputetë më pak për konservatorët dhe humbjen e 10 vendeve parlamentare për të Gjelbërit.

Fitorja e tanishme e ekstremit të djathtë ishte një goditje e rëndë për politikën austriake dhe atë europiane në përgjithësi. Austria është qeverisur në pjesën më të madhe të periudhës së pasluftës nga koalicionet e social-demokratëve me konservatorët me frymë konsensusi. Shquhet ish Kancelari social – demokrat Franz Vranitcki, i cili e udhëhoqi atë koalicion 12 vite rresht, nga 1985 – janar 1997, duke dhënë dorëheqjen në kulmin e popullaritetit; mbasi e kishte kuptuar se politika kërkonte figura të reja. Fill pas asaj dorëheqjeje, ai u caktua si Ndërmjetësuesi Special Ndërkombëtar për krizën e piramidave në Shqipëri. Gjatë një viti studimi në Vjenë në vitin 1987-1988 dhe sidomos gjatë periudhës Mars – Tetor 1997, kur shërbeva si përkthyes zyrtar në takimet e nivelit më të lartë të Vranickit në Tiranë, pata shumë raste ta njihja dhe të shihja më nga afër cilësitë e larta të një lideri dhe personaliteti europian të qetë, të matur dhe karizmatik.

Mbas largimit të tij nga pushteti, Austria hyri në cikle paqëndrueshmërie institucionale, me eksperimente të dështuara politike herë nga të majtët/ gjelbërit dhe herë nga e djathta e qendrës që dolën më shumë në pah këto 15 vitet e fundit.

Për pasojë, u përshkallëzua zhgënjimi dhe zemërimi masiv për shkak të rënies së treguesve ekonomikë dhe socialë, prishjes së disa traditave mondane austriake dhe veçanërisht cënimin e ndjenjës së sigurisë, për shkak të dhunës në rritje dhe rrezikut të dyndjeve të azilkërkuesve. Veçanërisht i dëmshëm ishte precedenti gjerman në vitin 2015, kur ish Kancelarja Merkel në mënyrë të njënashme deklaroi se ” Ne do t’ia dalim” duke pranuar 1 milion azilantë të paligjshëm. Tani, imagjinoni Austrinë dhe Vjenën mondane, të qetë, të sigurt, muzikore, gjithmonë të bukur, të verës dhe argëtimit, të kërcënuar nga frika, pasiguria, dhuna, terrorizmi, deri te atentati i dështuar muajin e kaluar në koncertin e superyllit muzikor, Tailor Swift dhe zemërimin që ato kanë shkaktuar.

Në këto kushte, shumicës së Austriakëve u kishte ardhur vërtet “në majë të hundës”. Ndërkohë, shumë të tjerë shihnin me shqetësim se liderët e tyre ndërsa shqetësoheshin për gjeopolitikën, për agresionin rus kundër Ukrainës, Balkanin, etj, nuk po e ” vinin më ujin në zjarr” për hallet dhe telashet e tyre të përditshme por mjaftoheshin me fjalë dhe premtime të pambajtura.

Pikërisht këto boshllëqe dhe hendeqe jo të vogla shfrytëzuan ekstremistët e FPÖ–së me plane dhe premtime të bujshme. Natyrisht që motivim madhor për këtë parti ishte dhe përparimi i pandalshëm dhe ardhja në pushtet e “ simotrave” të tyre në Itali, Holandë, Suedi, Finlandë, Francë, Gjerman, Slovakii dhe gjetkë. Mbi të gjitha, në elektoratin austriak mbizotëron kërkesa e fortë për “politika të djathta” Partia e Lirisë në Austri ka luajtur dhe manovruar goxha me ndjenjën e frikës nga të huajt, nga valët e azilantëve, nga e keqja që është shumë pranë dhe do të vijë kudo, nëse nuk votohej për FPÖ-në. Sepse kjo e fundit “është patriote e vërtetë“, të tjerët, siç deklaronte lideri Herbert Kickl gjatë fushatës zgjedhore janë ” tradhëtarë” bukëshkalë, përçarës dhe bashkëautorë të çdo të keqeje“.

Por, cilat janë “sekretet“ dhe faktorët që fshihen mbas fitores historike të FPÖ-së?

Për këtë mjafton t’i hedhësh një sy programit zgjedhor prej 114 faqe të kësaj partie të paraqitur në publik gjatë muajit gusht. Logoja e këtij programi është “Kështjella Austri, Kështjella Liri”! Më synimin strategjik që Austria të kthehet në një “ishull të njerëzve të lumtur”. Për këtë qëllim, FPÖ-ja do të përqëndrohet, ndonëse me shumë pikpyetje dhe probleme në realizimin e planeve dhe premtimeve programore në pesë fusha jetike. Duke filluar me kufizimin, parandalimin dhe shmangien e ardhjes së azilantëve, të ligjshëm dhe të paligjshëm, me paketa masash dragoniane; parë dhe si masë kundër “importimit të islamizmit“.

Edhe pse disa prej tyre bien hapur ndesh me legjislacionin europian dhe konventat ndërkombëtare. Por, gjithsesi ato tingëllojnë “ muzikë” në veshët e austriakëve në ankth dhe të alarmuar. Për kthimin mbrapsht të azilantëve, ose “remigracionin” siç e quajnë, do të ashpërsohen kontrollet kufitare, do të hiqen përfitimet monetare; me përjashtim të rasteve urgjente do të hiqet kujdesi mjeksor, do reduktohen përfitimet sociale, nuk do të lejohen bashkimet familjare, do ngrihen qendra të posaçme për izolimin e azilantëve, do përshpejtohet shqyrtimi i kërkesave dhe rikthimi i tyre; do të shkurtohen në tre vjet afatet e qëndrimit e deri te kthimi i menjëhershëm i azilantëve nga Siria dhe Afganistani. Ideja është zero emigrantë, meqenëse Austria rrethohet nga vende anëtare të BE-së.

Komponenti i dytë i rëndësishëm do të jetë anti-wokizmi, dmth kundërshtimi ligjor i nismave dhe lëvizjeve të ndryshme sociale kryesisht të majta që ndikojnë në rritjen e ndërgjegjësimit publik për të sfiduar reformat problematike qeveritare. Po ashtu, parashikohet përcaktimi në Kushtetutë i njohjes vetëm të dy gjinive “ burrë dhe grua” çka sërish bie ndesh me legjislacionin europian dhe kërkon miratimin me 2/3 e votave në Parlament, diçka pothuajse e pamundur.

Kujdes i veçantë i kushtohet reformave në fushën e arsimit për të shmangur shumë dukuri të sotme negative. Sipas FPÖ-së, shkollat dhe universitetet nuk do të jenë më laboratorë të ekspertimeve ideologjike, të mësuesve të politizuar; ato do të kthehen në qendra për të marrë dije; gjatë orëve të mësimit do të ndalohet përdorimi i celularëve dhe internetit; nxënësit do të shkruajnë me dorë si dikur, do të inkurajohet leximi i librave, do të kufizohen ndjeshëm tematizimi i parakohshëm i edukatës seksuale, problemet e ndërrimit dhe ngatërrimit të gjinive, etj. Në klasa do të vendosen kryqe, ndërsa kopshtet do të festojnë Ditën e Shenjt Nikollës.

Programi i lartpërmendur përmban masa dhe reforma të shumta dhe në fushën e ekonomisë, financave, me synim rigjallërimin ekonomik mbas rënies së ndjeshme gjatë dy viteve të fundit. Ndërmjet tyre veçohet ulja nga 23 në 10 për qind e tatimeve për bizneset e vogla me xhiro vjetore 450.000 Euro, rifillimi i furnizimit me gazin rus për të siguruar stabilitetin energjitik dhe masa të tjera që kërkojnë shumicë të cilësuar votash.

Demokracia është fusha tjetër me përparësi reformash kushtetuese; me këtë rast parashihet krijimi i një “ instrumenti për nisma popullore“ si shprehje e demokracisë së drejtpërdrejtë, kur grupe qytetarësh të propozojnë ligje, për shkarkimin e ministrave të caktuar e derite heqja e dënimit me vdekje, të cilat pastaj të miratohen nga Parlamenti. Nëse ai nuk i miraton, atëhere parashikohet organizimi i një referendumi, rezultati i të cilit do të jetë i detyrueshëm. Po ashtu, parashikohet e drejta qytetare për të shkarkuar direkt nje ose dy ministra, që gjithsesi ka nevojë për 2/3 dhe ndryshimin e Kushtetuës.

Gjithsesi, përpara se të nisë zbatimin e këtij programi tejet ambicioz, FPÖ-ja duhet të krijojë një koalicion të ri qeveritar, mision tepër i vështirë, për të mos thënë i pamundur. Për këtë qëllim, ajo ka krijuar një grup të posaçëm pune me 5 vetë për “ të tatuar pulsin” e partive të tjera. Mirëpo, asnjë prej tyre nuk po pranon të hyjë koalicion me të, nëse ajo nuk heq dorë nga emërimi i liderit të saj Herbert Kickl si Kancelar, por ajo këmbëngul. Nëse nuk realizohet koalicioni i djathtë, atëhere do të mbetet varianti i një koalicioni të madh tradicional midis konservatorëve dhe social-demokratëve, meqenëse të dyja kanë 92 vende në Parlamentin Federal, aq sa duhet për shumicën minimale; por dhe kjo paraqitet e vështirë për shkak të alergjisë së krijuar ndaj këtij koalicioni të madh.

Nga ana tjetër, konservatorët nuk bashkëpunojnë më me të Gjelbërit se boll patën “gërvëre“ në 4 vitet e fundit; por dhe nëse duan, kjo nuk arrihet dot për shkak të numrave të pamjaftueshëm; as social-demokratët me të Gjelbërit nuk i kanë numrat për shumicën parlamentare. Ndërsa një qeveri pakice nuk është në traditën austriake dhe do rrëzohet shpejt me votë mosbesimi.

Kësisoj, në pamundësi për krijimin e qeverisë së re mbetet alternativa e zgjedhjeve te reja të parakohëshme; por dhe ato me shumë të panjohura, mbasi ekziston rreziku që asnjë parti të mos sigurojë shumicën.

Gjithsesi, dhe në një rast të tillë, FPÖ-ja është në pozita më të mira për shkak të erërave të favorshme që po fryjnë në drejtim të ekstremit të djathtë kudo në botë dhe në Europë, në Francë, Gjermani dhe mbi të gjitha nga fati i zgjedhjeve presidenciale në SHBA më 5 nëntor.

Sa për partitë tradicionale të qendrës, të majta dhe të djathta, ndonëse e kanë kuptuar se duhet të “ndryshojnë kurs dhe timon“, kjo nuk është dhe aq e lehtë se kërkon punë dhe kohë. Jo vetëm se kanë humbur një apo dy palë zgjedhje, por nuk e kanë më besueshërinë politike te elektoratet dhe as te bastionet e tyre, e sidomos te rinia. Kjo për shkak të dështimeve qeverisëse dhe mungesës së alternativave bindëse ndaj krizave dhe konflikteve, duke lënë mbas dore shtresat e varfëra dhe të mesme që janë baza e tyre. Po ashtu, atyre u mungojnë liderët karizmatikë që dinë ” të bëjnë diferencën”.

Vërtetë që shumë nga ata që votojnë ekstremin e djathtë e dijnë se dhe ajo nuk do të bëjë ndonjë gjë të madhe, por vota pro tyre është protestë, shuplakë e fortë, pësim dhe mësim për partitë e tyre që t’u përgjigjen në kohë kërkesave dhe sfidave të kohës dhe jo më me “gjuhë korrekte politike, as mish as peshk”.

Së fundi, fitorja e FPÖ dhe mungesa e stabilitetit politik në Austri nuk është lajm dhe ogur i mirë as në fushën e politikës së jashtme. Bëhet fjalë për një vend kyç dhe nyje e diplomacisë botërore, ku ka selinë Agjencia e Ndërkombëtare e Energjisë Atomike, OKB-ja dhe OSBE-ja, mbështetëse e proceseve Euro-Atlantike dhe Ballkanit Perendimor. FPÖ-ja ka qenë anti-europiane, anti-NATO dhe pro-ruse. Gjithsesi urojmë që kjo të mos ketë ndikime negative në procesin e zgjerimit dhe sidomos ndaj negociatave tona me BE-në, të cilat pritet të fillojnë më 15 Tetor.

fpo austriake jorgji kote

Sondazh

Editorial 26 September 2024, 13:17 Ben Blushi

Bektashizmi dhe Shqipëria

Ben Blushi Nëse fetë e botës do mblidheshin në një Muze të Madh, aty Bektashizmi do zinte një dhomë të vog&eum...

Editorial 14 September 2024, 22:48 Ben Blushi

A duhet të armatoset Shqipëria?

Ben Blushi Si një njeri që ka jetuar njëzet vjet nën një regjim gjysëm ushtarak, unë pothuajse e kam urryer ushtrinë...

Editorial 8 September 2024, 14:38 Bota.al

Lufta për grurin (dhe kush po përfiton)

foto ilustruese UKRAINË- Të veshur me uniforma të bardha, admiralët në komandë të flotës ushtarake turke, bullgare ...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin