LIVE UPDATES
Insights

A i gjykojmë gratë për krimet apo për historitë e tyre?

Ka hapësira institucionale që ekzistojnë fizikisht mes nesh, por mbeten thellësisht të panjohura në ndërgjegjen kolektive - institucionet penitenciare dhe veçanërisht burgu i grave, janë ndër to.

14 May 2026, 09:05 Nga Jetmira Sula
A i gjykojmë gratë për krimet apo për historitë e
Jetmira Sula

Një reflektim nga përvoja në drejtimin e burgut të grave mbi drejtësinë, përgjegjësinë dhe nevojën për të parë përtej paragjykimit.

Ishte një nga ato ditë kur vizitat sapo kishin mbaruar.

Korridori ishte bosh, por jo i qetë.
Sepse pas çdo dere kishte mbetur diçka pezull, një përqafim i ndërprerë, një fjalë e pathënë, një largim i detyruar.

Ajo ishte ulur në stol, pa lëvizur.

Në duar mbante një palë këpucë të vogla fëmije.

“M’i la sot,” më tha, pa më parë në sy.
“Ishin bërë të vogla për të dhe më tha t’i mbaj unë.”

Nuk qante.
Vetëm i mbante fort, sikur të kishte frikë se do t’i merrte dikush.

Pas pak shtoi, pothuajse me zë të ulët:
“Nuk e di nëse do ta njoh më kur të dal.”

Në atë moment kuptova se ka dënime që nuk maten me vite.
Maten me gjëra që nuk kthehen më.

--------

Ka hapësira institucionale që ekzistojnë fizikisht mes nesh, por mbeten thellësisht të panjohura në ndërgjegjen kolektive - institucionet penitenciare dhe veçanërisht burgu i grave, janë ndër to.

Diskursi publik mbi to është shpesh i thjeshtuar në terma juridikë dhe moralë: faj dhe dënim.
Megjithatë, përvoja në drejtimin e këtij institucioni më ka mësuar se realiteti është dukshëm më kompleks  dhe më pak i rehatshëm për t’u pranuar.

Sepse pas çdo mase sigurie, pas çdo dere të mbyllur, nuk qëndron vetëm një shkelje e ligjit.
Qëndron një biografi.

Në Shqipëri, gratë përfaqësojnë një përqindje të vogël të popullsisë penitenciare, çka shpesh i zhvendos ato në periferi të vëmendjes institucionale dhe shoqërore.
Por kjo “padukshmëri statistikore” nuk e zvogëlon kompleksitetin e historive që ato mbartin, përkundrazi e thellon atë.

Ajo që vihet re në mënyrë të përsëritur është se shumë prej këtyre historive nuk fillojnë në momentin e kryerjes së veprës penale.
Ato janë rezultat i ndërthurjes së faktorëve socialë, ekonomikë dhe psikologjikë, të cilët, në mungesë të mekanizmave mbështetës, krijojnë trajektore që shpesh përfundojnë në konflikt me ligjin.

Kjo nuk relativizon përgjegjësinë individuale. Por e vendos atë në një kontekst që kërkon më shumë se një lexim të thjeshtë ndëshkues.

Sepse drejtësia, në kuptimin e saj më të plotë, nuk mund të reduktohet vetëm në vendimin penal.
Ajo përfshin edhe kapacitetin e një sistemi për të mundësuar reflektim, transformim dhe riintegrim.

Në këtë kuptim, sfida reale nuk është vetëm administrimi i dënimit, por menaxhimi i asaj që vjen pas tij.

Çdo individ që kalon nëpër sistemin penitenciar, në një moment të caktuar, rikthehet në shoqëri.
Dhe pikërisht në atë pikë, ndërthuren dy përgjegjësi: ajo individuale për të mos përsëritur gabimin, dhe ajo kolektive për të mos e bërë rikthimin të pamundur.

Sepse një shoqëri që përkufizon individin vetëm nga momenti i tij më i keq, rrezikon të mohojë vetë parimin mbi të cilin ndërtohet zhvillimi social- mundësinë për ndryshim.

Përvoja më ka bindur se, përtej çdo klasifikimi juridik, ekziston një element i përbashkët:
nevoja për t’u parë jo vetëm si subjekt i dënimit, por edhe si individ me potencial për një rrugë tjetër.

Ndoshta është koha që debati publik të evoluojë,nga një qasje që fokusohet ekskluzivisht në faj, drejt një kuptimi më të gjerë të përgjegjësisë dhe mundësisë.

Sepse në fund, mënyra si një shoqëri trajton ata që kanë gabuar, nuk është thjesht çështje sistemi.
Është tregues i nivelit të saj të pjekurisë.

Ajo që vendosim të shohim, apo të mos shohim, thotë më shumë për ne sesa për ata që gjykojmë.

--------

Në këtë kontekst, një qasje më e plotë ndaj sistemit kërkon disa hapa të matshëm dhe të zbatueshëm brenda kuadrit ligjor shqiptar:

Zhvillimin e programeve të specializuara për gratë në burg, që adresojnë nevoja specifike si roli prindëror, trauma dhe riintegrimi social.
Forcimin e masave alternative ndaj dënimit me burg, aty ku është e mundur ligjërisht, veçanërisht për rastet me rrezikshmëri të ulët, duke shmangur efektet afatgjata të izolimit.
Rritjen e mbështetjes psikologjike dhe sociale gjatë dhe pas vuajtjes së dënimit, për të reduktuar rrezikun e rikthimit në sistem.
Krijimin e mekanizmave më efektivë për riintegrimin në tregun e punës, përmes bashkëpunimit me institucionet publike dhe sektorin privat.
Forcimin e bashkëpunimit ndërinstitucional, midis sistemit penitenciar, shërbimeve sociale dhe strukturave të komunitetit, për të garantuar vazhdimësi në mbështetje.
Këto nuk janë vetëm masa sociale, janë investime në një shoqëri më të qëndrueshme dhe më të sigurt.

Sepse pas çdo dënimi ka një histori që vazhdon.
Një fëmijë që pret.
Një jetë që duhet të rindërtohet.

Dhe ndoshta drejtësia e vërtetë nuk është vetëm të japësh një dënim,
por të sigurohesh që, kur ai mbaron,
të ekzistojë ende një rrugë përpara.

Sepse ndonjëherë, ajo që një njeri ka më shumë nevojë,
nuk është gjykimi, por një shans për të mos qenë më ai që ishte.

jetmira sula

Sondazh

Insights 11 May 2026, 11:57 Ditmir Bushati

A ka Shqipëria një Politikë të Jashtme?

Kjo pyetje shtrohet teksa jetojmë në një periudhë tranzicioni dhe transformimi të thellë gjeopolitik, ku normat e rendit të...

Insights 6 May 2026, 21:24 Klodian Tomorri

Nga buron suksesi i zotit Teqja

Dionis Teqja, pronari i Megatekut ka bere nje padi kunder nje numri te madh portalesh ne Shqiperi, ku kerkon heqjen e nje lajmi dhe gjobitjen me 500 mije euro...

Insights 27 April 2026, 20:54 Ermal Mulosmani

Vuajtjet çnjerëzore të Ilir Metës

Ermal Mulosmani Pamjet e Ilir Metës në gjyq sot ishin makabre. Një fytyrë e zbehtë me një ngjyrë kufome, jepte të k...

Insights 29 March 2026, 16:49 Lutfi Dervishi

Kur teshtin njësia nr 2 në Tiranë!

Lutfi Dervishi Nga gjithë lajmet e ditës, vetëm njëri i tronditi tregjet globale.Bëhet fjalë për ndryshimin e drejtuesv...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin