LIVE UPDATES
Editorial

Sfidat e mëdha të rindërtimit!

14 December 2019, 14:34 Nga DOSJA
Sfidat e mëdha të rindërtimit!

TIRANË- Shqipëria është vënë përpara një emergjence kombëtare, si kurrë ndonjëherë më parë. Teksa gërmadhat e ndërtesave të shembura nga tërmeti dhe atyre të rrëzuara vetë për shkak të rrezikshmërisë, po pastrohen, kostot sa po vijnë e po bëhen më të qarta.

Vlerësimet e para flasin për dëme që mund të arrijnë në rendin e 1 miliard eurove. Kjo është një shumë tepër e madhe për një ekonomi që qarkullon rreth 12 miliardë euro në vit, me një buxhet që shpenzon rreth 4.2 miliardë euro në total, përfshirë pagat, shpenzimet operative, mbulimin e skemës së pensioneve, pagimin e interesave, transfertat për pushtetin lokal, investimet kapitale, ndërsa vitet e fundit janë shtuar dhe pagesat për kontratat koncesionare. Sikur i gjithë fondi i shpenzimeve kapitale të një viti, (i parashikuar në rreth 670 milionë euro në projektbuxhetin 2020), të përdoret vetëm për rindërtimin, sërish nuk do të mjaftonte.

Deri tani janë arritur të gjenden rreth 160 milionë euro: Qeveria u detyrua të rishikonte projektbuxhetin 2020, ende pa u miratuar varianti i parë. Deficiti buxhetor u rrit me rreth 80 milionë euro, ndërsa 25 milionë janë rialokime të shpenzimeve kapitale. Pjesa tjetër është premtim nga donatorët.

Ndërsa mund të jenë një fillim, fondet sërish janë të pamjaftueshme. Përkundrejt përmasave reale të dëmeve dhe fondeve që duhen për to, po shohim Qeveria të merret me shifra të rendit të “milionit”, përmes mbledhjes së ndihmave. Por ato janë vetëm një thërrime në këtë situatë “gati apokaliptike” në Bashkitë Durrës, Tiranë, Krujë , Kurbin, Kavajë e periferinë e tyre, por jo vetëm.

Tashmë, me tragjedinë e shkaktuar dhe shpalljen e gjendjes së jashtëzakonshme, që detyron qeverinë të kompensojë 100% dëmet, buxheti do të duhet të rishikohet tërësisht, duke alokuar pothuajse të gjitha burimet (përveç atyre të domosdoshme si pagat, interesat e borxheve, subvencionet e pensioneve) në rindërtimin e objekteve të shembura. Ekspertët thonë se në raste madhore, qeveria mund të pezullojë ose anulojë dhe koncesionet, të cilat në fund të fundit në pjesën më të madhe po rezultonin me kosto të fryra dhe eficience të ulët dhe ekonomisë nuk i bën aspak dëm heqja e tyre, përkundrazi, çliron fonde të domosdoshme.

Buxheti ka nevojë për të rishikim kapital, si tek shpenzimet ashtu edhe në kahun e të ardhurave. Është e qartë tashmë se ekonomia, që edhe pa tërmetin ishte e dobët, do të vuajë për një kohë të gjatë pasojat e tërmetit shkatërrues. Konsumi i brendshëm, një nga nxitësit kryesorë të rritjes ekonomike, do të jetë i dobët, si për shkak të dëmeve ashtu dhe të efektit psikologjik dhe post-traumatik të kësaj goditjeje. Një konsum më i dobët do të thotë më pak para në qarkullim dhe si rrjedhojë dhe më pak të ardhura nga buxheti i shtetit. Kujtojmë se ky i fundit mbështetet nga taksat e konsumit, me TVSH-në dhe akcizën, që sjellim më shumë se gjysmën e të ardhurave në buxhet.

Turizmi, që po udhëhiqte rritjen vitet e fundit dhe ishte i vetmi sektor në lulëzim, sërish do të marrë goditje. Është ende herët për të folur, por shpresa e vetme mbetet që rezervimet për verën e ardhshme nga agjencitë e huaja turistike të mos anulohen. Durrësi, pavarësisht mbingarkesës me ndërtime, ishte kthyer në më të preferuarin nga turistët e huaj dy vitet e fundit, për shkak të afërsisë me aeroportin e Rinasit dhe investimeve të mëdha, që u bënë nga sipërmarrësit shqiptarë për ngritjen e strukturave hoteliere.

Ndërtimi do të jetë një sektor tjetër që pritet të riformatohet tërësisht. Orientimi i kapitaleve të lira në këtë sektor, duke sjellë një ofertë të lartë në apartamente luksoze, përkundrejt kërkesës në segmentin e ulët e mesatar, ka marrë një shkundje të fortë tashmë. Që tani sinjalet janë që njerëzit po rendin drejt banesave të ulëta dhe po u largohen ndërtimeve të larta që perceptohen si të pasigurta, duke rrezikuar krijimin e gropave dhe gërmadhave moderne që po mbinin sidomos në çdo cep të kryeqytetit (në 9 muajt e parë të 2019-s, sipërfaqja e dhënë për leje ndërtimi është rritur me gati 60% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë, sipas INSTAT).

Viti që vjen dhe madje dhe dekada e ardhshme do të jenë të vështira dhe të gjithë duhet të përgatitemi për këtë. Ajo për të cilën kemi nevojë për momentin është një menaxhim serioz dhe përgjegjshëm i situatës, larg shfaqjeve televizive, me fokus real në gjetjen e fondeve për rindërtimin e vështirë të zonës që gjeneron më shumë se gjysmën e ekonomisë së vendit.

Marrë nga Monitor.al 

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

editorial editorial rindertimet pas termetit tragjedia e 26 nentorit 2019 rindertimet pas termetit tragjedia e 26 nentorit 2019

Sondazh

Editorial 14 December 2019, 11:26

Borisi fitoi, por humbi Britania e Madhe

Angli- Epo, të gjithë e prisnim që të ndodhte, apo jo? Vetëm për ta parë në perspektivë: herën e fundit që konservatorët arritën një fitore kaq dërrmuese ishte ...

Editorial 10 December 2019, 12:17

Peter Handke dhe ledhatimi i publikut

Për Serbinë asnjë fjalë. E përse vallë? Peter Handke në fjalimin me rastin e marrjes së Nobelit foli për atë që është e rëndësishme për të. Ajo që ka qenë temë ...

Editorial 22 November 2019, 11:02

Ndryshime në Klubin “si e patën emrin”

KOSOVË- Ka të ngjarë që mandati i Josep Borellit të fillojë, e ndoshta edhe të përfundojë pas pesë vjetësh, me dy vektorë politikë që po vendosen para se t...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin