20 November 2026, 09:09
Nga E. D
Vladimir Putin, Donald Trump, Xi Jinping
KINË- Samiti historik trepalësh midis Presidentit të SHBA-së Donald Trump, udhëheqësit kinez Xi Jinping dhe Presidentit rus Vladimir Putin këtë javë mund të ketë dhënë pak përparim të menjëhershëm diplomatik. Por një nga frazat në deklaratën e përbashkët të udhëheqësve “një luftë bërthamore nuk mund të fitohet dhe nuk duhet të luftohet kurrë” mbart një trashëgimi historike më vete.
E shqiptuar për herë të parë nga ish-Presidenti Ronald Reagan në një fjalim drejtuar kombit në vitin 1982, fraza fitoi rëndësi në vitin 1985 kur Reagan dhe udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik Mikhail Gorbachev e përfshinë atë në një deklaratë të përbashkët që bënë pas një samiti në Gjenevë.
Allan Myer, një punonjës i Këshillit të Sigurisë Kombëtare i cili iu bashkua ekipit të shkrimit të fjalimeve të Reagan pasi u tërhoq nga Ushtria, kujtoi për CNN se deklarata “ishte një katalizator që Gorbachev e mbështeti”. Fraza u bë e njohur si parimi Reagan-Gorbaçov në dekadat pasuese, duke fituar një “jetë më vete”, tha Myer.
Dy udhëheqësit e Luftës së Ftohtë e çuan këtë parim në takimin e tyre të tetorit 1986 në Reykjavik të Islandës, ku dokumentet e deklasifikuara tregojnë se ata ranë dakord të eliminonin arsenalet e tyre bërthamore përkatëse përpara se një mosmarrëveshje mbi mbrojtjen nga raketat të çonte në dështimin e këtyre negociatave.
Pavarësisht dështimit në dukje të samitit në atë kohë, SHBA-ja dhe Bashkimi Sovjetik/Rusia finalizuan një palë marrëveshjesh për kontrollin e armëve në vitet pasuese, të cilat hoqën qafe një kategori të armëve bërthamore dhe detyruan një reduktim të ndërsjellë të numrit të armëve më të mëdha bërthamore.
Charles Oppenheimer, nipi i krijuesit të bombës atomike J. Robert Oppenheimer, vuri në dukje atë precedent historik dhe i tha CNN se shpreson që “lidhja njerëzore” e krijuar midis tre liderëve botërorë gjatë samitit të kësaj jave do të paralajmërojë punën politike në të ardhmen për të zvogëluar rrezikun e luftës bërthamore.
Oppenheimer, i cili kohët e fundit mori pjesë në një aktivitet përkujtues të 40-vjetorit të samitit Reagan-Gorbaçov, theksoi “sa shumë dështim dukej (Reykjaviku) në atë kohë”.
"Por ne e dimë në një farë mënyre, duke parë nga afër historinë… se kjo çoi në periudhën më produktive të kontrollit të armëve", argumentoi Oppenheimer.
Regjisori Michael Russell Gunn, i cili shkroi, drejtoi dhe prodhoi filmin “The Brink of War” , një dramë e përqendruar në negociatat e Reykjavikut, tha se riafirmimi i mantrës që shënoi themelin e takimit të vitit 1986 ofron një shenjë “shprese” pas skadimit të marrëveshjeve të kontrollit të armëve të epokës së Luftës së Ftohtë në vitet e fundit.
Ekspertët në reduktimin e rrezikut bërthamor janë më pak optimistë se këtë herë është në horizont një përparim. Reykjavikut i parapriu samiti i Gjenevës dhe negociatat intensive me shkrim, ndërsa takimi trepalësh i kësaj jave ishte i pari i këtij lloji. Tong Zhao, një bashkëpunëtor i lartë që studion politikën e armëve bërthamore në Carnegie Endowment for International Peace, i tha CNN se riafirmimi i përbashkët i parimit Reagan-Gorbachev “është më mirë se asgjë”.
Por Zhao argumentoi se deklarata e kësaj jave “thotë më shumë se sa pak terren të përbashkët ekziston midis tre fuqive kryesore bërthamore sot sesa për shkallën e interesave të tyre të përbashkëta”. I vetmi angazhim tjetër bërthamor në deklaratën e përbashkët Trump-Putin-Xi ishte “të zhvillohej një dialog mbi uljen e rreziqeve bërthamore dhe parandalimin e përhapjes së armëve bërthamore”.
Një ish-zyrtar i lartë i kontrollit të armëve në administratën Obama, Jon Wolfsthal, i tha CNN se ai beson se Trump “dështoi të shfrytëzonte mundësinë e samitit për të ushtruar presion mbi secilin vend për përparim të vërtetë ose të besueshëm”.
Ndërsa Wolfsthal, tani një bashkëpunëtor i politikës bërthamore në PAX sapiens, vlerësoi udhëheqësit për takimin fillestar, ai argumentoi se “bisedimet nuk do të kenë shumë vlerë” nëse secili prej tyre nuk përcakton qëllime dhe drejtim të qartë për procesin. Zhao theksoi gjithashtu se ulja e rrezikut bërthamor nuk do të thotë që vendet domosdoshmërisht do të “frenojnë konkurrencën e tyre të armëve bërthamore”. Udhëheqësit nuk u ndalën te përdorimi i kërcënimeve bërthamore për të detyruar vendet e tjera, shtoi Zhao.
Oppenheimer argumentoi se takimi duhet të jetë megjithatë një burim “shprese të ripërtërirë” për ata që dëshirojnë të shohin armët bërthamore të frenuara. Trump dhe Xi kanë deklaruar publikisht dëshirën e tyre për të eliminuar armë të tilla në të kaluarën, dhe tani ekziston një rrugë për të filluar negociatat. Ende nuk është caktuar një datë për bisedimet pasuese bërthamore, por pritet që delegacioni amerikan të udhëhiqet nga Departamenti i Shtetit, sipas një zyrtari të lartë të administratës./CNN
donald trump vladimir putin Xi Jinping
Bota
20 November 2026, 08:03
I.A
Foto Ilustruese
ITALI- Aeroporti “Cristoforo Colombo” në Xhenova të Italisë u mbyll për rreth dy orë mbrëmjen e djes...
Bota
19 November 2026, 21:32
G.M
Autoritetet iraniane kanë nisur të kufizojnë sasinë e bukës së subvencionuar që mund të blejnë familjet në t&...
Bota
19 November 2026, 21:20
G.M
Donald Trump
SHBA- E ardhmja e luftës në Ukrainë dhe përfshirja e Evropës në negociatat e paqes ishin në qendër...
Bota
19 November 2026, 20:00
G.M
Donald Trump, Xi Jinping dhe Vladimir Putin
SHBA- Për Donald Trump, takimi në Shenzhen ishte historik sepse ishte i pari i këtij lloji. Pë...
Bota
19 November 2026, 19:46
G.M
Recep Tayyip Erdogan
TURQI- Turqia ka hedhur një hap të ri në zhvillimin e industrisë së saj ushtarake, pasi tre njësit&e...
Bota
19 November 2026, 19:41
G.M
Vendet e Azisë Qendrore po planifikojnë investime miliardëshe në qendra të të dhënave, mes pikëpyetjeve për financ...
Bota
19 November 2026, 19:33
E. D
Donald Trump
SHBA- Presidenti amerikan Donald Trump ka telefonuar nga avioni presidencial “Air Force One” liderët evropianë t&eum...
Bota
19 November 2026, 18:50
G.M
Friedrich Merz dhe Zelenskyy
GJERMANI- Kancelari gjerman Friedrich Merz ka kërkuar që çdo negociatë e ardhshme për përf...
Bota
19 November 2026, 18:23
E.M
SHBA- Rreth 13 vjet pas publikimit të Grand Theft Auto VI, GTA VI, ka bërë premierën e saj këtë të enjte. Miliona lojtar&eum...
Bota
19 November 2026, 18:14
E.M
FRANCË- Autoritetet në Francën veriore kanë aktivizuar një plan për përmbytjet e mëdha që prekën rreth 25 kom...