LIVE UPDATES
Bota

CNN: Deklarata e Trump, Putin dhe Xi Jinping mbi luftën bërthamore mbart një trashëgimi historike më vete

E shqiptuar për herë të parë nga ish-Presidenti Ronald Reagan në një fjalim drejtuar kombit në vitin 1982, fraza fitoi rëndësi në vitin 1985 kur Reagan dhe udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik Mikhail Gorbachev e përfshinë atë në një deklaratë të përbashkët që bënë pas një samiti në Gjenevë.

20 November 2026, 09:09 Nga E. D
CNN: Deklarata e Trump, Putin dhe Xi Jinping mbi luftën bërthamore
Vladimir Putin, Donald Trump, Xi Jinping

KINË- Samiti historik trepalësh midis Presidentit të SHBA-së Donald Trump, udhëheqësit kinez Xi Jinping dhe Presidentit rus Vladimir Putin këtë javë mund të ketë dhënë pak përparim të menjëhershëm diplomatik. Por një nga frazat në deklaratën e përbashkët të udhëheqësve “një luftë bërthamore nuk mund të fitohet dhe nuk duhet të luftohet kurrë” mbart një trashëgimi historike më vete.

E shqiptuar për herë të parë nga ish-Presidenti Ronald Reagan në një fjalim drejtuar kombit në vitin 1982, fraza fitoi rëndësi në vitin 1985 kur Reagan dhe udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik Mikhail Gorbachev e përfshinë atë në një deklaratë të përbashkët që bënë pas një samiti në Gjenevë.

Allan Myer, një punonjës i Këshillit të Sigurisë Kombëtare i cili iu bashkua ekipit të shkrimit të fjalimeve të Reagan pasi u tërhoq nga Ushtria, kujtoi për CNN se deklarata “ishte një katalizator që Gorbachev e mbështeti”. Fraza u bë e njohur si parimi Reagan-Gorbaçov në dekadat pasuese, duke fituar një “jetë më vete”, tha Myer.

Dy udhëheqësit e Luftës së Ftohtë e çuan këtë parim në takimin e tyre të tetorit 1986 në Reykjavik të Islandës, ku dokumentet e deklasifikuara tregojnë se ata ranë dakord të eliminonin arsenalet e tyre bërthamore përkatëse përpara se një mosmarrëveshje mbi mbrojtjen nga raketat të çonte në dështimin e këtyre negociatave.

Pavarësisht dështimit në dukje të samitit në atë kohë, SHBA-ja dhe Bashkimi Sovjetik/Rusia finalizuan një palë marrëveshjesh për kontrollin e armëve në vitet pasuese, të cilat hoqën qafe një kategori të armëve bërthamore dhe detyruan një reduktim të ndërsjellë të numrit të armëve më të mëdha bërthamore.

Charles Oppenheimer, nipi i krijuesit të bombës atomike J. Robert Oppenheimer, vuri në dukje atë precedent historik dhe i tha CNN se shpreson që “lidhja njerëzore” e krijuar midis tre liderëve botërorë gjatë samitit të kësaj jave do të paralajmërojë punën politike në të ardhmen për të zvogëluar rrezikun e luftës bërthamore.

Oppenheimer, i cili kohët e fundit mori pjesë në një aktivitet përkujtues të 40-vjetorit të samitit Reagan-Gorbaçov, theksoi “sa shumë dështim dukej (Reykjaviku) në atë kohë”.

"Por ne e dimë në një farë mënyre, duke parë nga afër historinë… se kjo çoi në periudhën më produktive të kontrollit të armëve", argumentoi Oppenheimer.

Regjisori Michael Russell Gunn, i cili shkroi, drejtoi dhe prodhoi filmin “The Brink of War” , një dramë e përqendruar në negociatat e Reykjavikut, tha se riafirmimi i mantrës që shënoi themelin e takimit të vitit 1986 ofron një shenjë “shprese” pas skadimit të marrëveshjeve të kontrollit të armëve të epokës së Luftës së Ftohtë në vitet e fundit.

Ekspertët në reduktimin e rrezikut bërthamor janë më pak optimistë se këtë herë është në horizont një përparim. Reykjavikut i parapriu samiti i Gjenevës dhe negociatat intensive me shkrim, ndërsa takimi trepalësh i kësaj jave ishte i pari i këtij lloji. Tong Zhao, një bashkëpunëtor i lartë që studion politikën e armëve bërthamore në Carnegie Endowment for International Peace, i tha CNN se riafirmimi i përbashkët i parimit Reagan-Gorbachev “është më mirë se asgjë”.

Por Zhao argumentoi se deklarata e kësaj jave “thotë më shumë se sa pak terren të përbashkët ekziston midis tre fuqive kryesore bërthamore sot sesa për shkallën e interesave të tyre të përbashkëta”. I vetmi angazhim tjetër bërthamor në deklaratën e përbashkët Trump-Putin-Xi ishte “të zhvillohej një dialog mbi uljen e rreziqeve bërthamore dhe parandalimin e përhapjes së armëve bërthamore”.

Një ish-zyrtar i lartë i kontrollit të armëve në administratën Obama, Jon Wolfsthal, i tha CNN se ai beson se Trump “dështoi të shfrytëzonte mundësinë e samitit për të ushtruar presion mbi secilin vend për përparim të vërtetë ose të besueshëm”. 

Ndërsa Wolfsthal, tani një bashkëpunëtor i politikës bërthamore në PAX sapiens, vlerësoi udhëheqësit për takimin fillestar, ai argumentoi se “bisedimet nuk do të kenë shumë vlerë” nëse secili prej tyre nuk përcakton qëllime dhe drejtim të qartë për procesin. Zhao theksoi gjithashtu se ulja e rrezikut bërthamor nuk do të thotë që vendet domosdoshmërisht do të “frenojnë konkurrencën e tyre të armëve bërthamore”. Udhëheqësit nuk u ndalën te përdorimi i kërcënimeve bërthamore për të detyruar vendet e tjera, shtoi Zhao.

Oppenheimer argumentoi se takimi duhet të jetë megjithatë një burim “shprese të ripërtërirë” për ata që dëshirojnë të shohin armët bërthamore të frenuara. Trump dhe Xi kanë deklaruar publikisht dëshirën e tyre për të eliminuar armë të tilla në të kaluarën, dhe tani ekziston një rrugë për të filluar negociatat. Ende nuk është caktuar një datë për bisedimet pasuese bërthamore, por pritet që delegacioni amerikan të udhëhiqet nga Departamenti i Shtetit, sipas një zyrtari të lartë të administratës./CNN

donald trump vladimir putin Xi Jinping

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin