LIVE UPDATES
Insights

Jam kundër zaptimit dhe pro çlirimit, por jo kudo dhe jo për çdo hapësirë

Njerëzit, duhet ta dinë se urbanistika nuk është vetëm projektim rrugësh, trotuaresh apo një grushtrregullash ndërtimi. Urbanistika është arti i krijimit të hapësirave që i shërbejnë njeriut. Një qytet i mirë nuk matet me numrin e gradaçelave por me gjallërinë e rrugëve, me zërin e njerëzve që e mbushin atë. Një qytet është i gjallë kur trotuaret janë plot jetë, kur njerëzit ndihen të mirëpritur, kur takimet dhe bisedat ndodhin natyrshëm në hapësirën publike.

19 July 2025, 19:51 Nga Beti Njuma
Jam kundër zaptimit dhe pro çlirimit, por jo kudo dhe jo për
Beti Njuma

TIRANË- Dje postova një shkrim për skandalin urbanistik të Milanos i cili i ngjan, ndonëse në përmasa shumë herë më të vogla masakrës urbanistike që ka ndodhur në Tiranë. Shkrimi mori pak reagime. Më pak se sharësit e mi në rrjetet sociale ngase isha kundër “aksionit” për çlirimin e hapësirave publike. Unë jam kundër zaptimit dhe pro çlirimit, por jo kudo dhe jo për çdo hapësirë. Fjala vjen, spastrimet tek Stadiumi Arena janë qesharake dhe të dëmshme për biznesin dhe jetën komunitare.

Në Tiranë, hapësirat publike dhe gjelbërimin nuk e vranë pronaret e lokaleve dhe tendat, çadrat apo konstruksionet e lëvizshme të vendosura për të mbrojtur kafexhinjtë nga era, shiu dhe dielli. Tiranën e shkatërroi Edi Rama që drejtoi për 11 vite si kryebashkiak, nga 2000 deri 2011, (po i heqim 4 vitet e Bashes, që fjeti, siç u vjen mbarë rilindasve të thonë) dhe 9 vitet e Erion Veliajt me miliona metra katrorë ndërtime në vit. Dërrmën e fundit, kryeqytetit po jep perseri Edi Rama si lider i plotfuqishëm i gjithçkaje. Veçanërisht i KKUT-së që po miraton kulla shumëkatëshe duke shpërfillur çdo ligj dhe plan urbanistik, (Tirana e ka planin urbanistik të miratuar që në 14.4.2017.)

Njerëzit, duhet ta dinë se urbanistika nuk është vetëm projektim rrugësh, trotuaresh apo një grushtrregullash ndërtimi. Urbanistika është arti i krijimit të hapësirave që i shërbejnë njeriut. Një qytet i mirë nuk matet me numrin e gradaçelave por me gjallërinë e rrugëve, me zërin e njerëzve që e mbushin atë. Një qytet është i gjallë kur trotuaret janë plot jetë, kur njerëzit ndihen të mirëpritur, kur takimet dhe bisedat ndodhin natyrshëm në hapësirën publike.

Por çfarë po ndodh sot në Tiranë? Pas aksioneve për “çlirimin e hapësirave publike”, shumë rrugë dhe trotuare janë bosh. Atmosfera ngjan kryekëput me periudhën e pandemisë: heshtje, zbrazëti, mungesë e ritmit të jetës. Dikur, zona përreth stadiumit “Air Albania” ishte një pikë takimi, një vend ku njerëzit pinin kafe, bënin shëtitje dhe i jepnin energji gjithë qytetit, ku fëmijët luanin. Sot, ajo hapësirë ka mbetur e shkrete, një skenë pa spektatorë. Pa folur për kostot për bizneset që paguajnë taksa dhe qira. Edhe më të larta se zonat e tjera të kryeqytetit. Pyetja lind natyrshëm: A është kjo gjë e mirë për qytetin dhe njerëzit e tij? Historia urbane na mëson të kundërtën. Qytetet më të suksesshme janë ato që i japin hapësirë njeriut, jo zbrazëtisë.

Në vitet ’60, Kopenhageni dominohej nga trafiku i rënduar dhe trotuaret ishin bosh. Autoritetet vendosën të mbyllnin disa rrugë për makinat dhe të krijonin zona pedonale, si rruga e famshme “Strøget”. Rezultati? Rrugët u mbushën me jetë, kafene, artistë rruge dhe aktivitete sociale. Arkitekti Jan Gehl tha dikur: “Ne formojmë qytetet dhe pastaj ato na formojnë ne.”

Barcelona krijoi “superblloqe” ku rrugët u mbyllën për makinat dhe u hapën për njerëzit. Fillimisht pati kundërshtime, por më pas ato u kthyen në hapësira plot jetë, me lojëra, aktivitete, tregje dhe evente kulturore. Sot, banorët e El Poblenou e quajnë këtë model shembull të një qyteti që i përket njerëzve.

Deri në vitin 2009, Times Square ishte një nga zonat më kaotike për shkak të trafikut. Një vendim radikal e mbylli për makinat dhe e shndërroi në një hapësirë publike me stola dhe evente. Rezultati? Sot është simbol i jetës urbane ku miliona njerëz takohen, shëtisin dhe shijojnë qytetin.
Bogotaja ne Kolumbi konsiderohet si eksperimenti më i suksesshëm i transforminit të një qyteti. Veçanërisht për krijinin e hapësirave të gjelbra. Bogotaja çdo të dielë mbyll mbi 100 km rrugë për makinat dhe i hap për njerëzit, biçikletat dhe aktivitetet sportive. Atmosfera i ngjan një festë të madhe, duke treguar se njerëzit duan hapësira për të jetuar, biseduar e takuar dhe jo vetëm për të kaluar.

Këta shembuj tregojnë një të vërtetë universale: kur i jep qytetit hapësira të gjalla për njerëzit, ai lulëzon; kur i zhvesh nga jeta, ai vdes. Urbanistika nuk duhet të jetë sterile, e ftohtë dhe teknike. Ajo duhet të jetë njerëzore. Një trotuar bosh mund të duket i rregullt, por është emocionalisht i vdekur. Një qytet pa njerëz është vetëm një koleksion betoni. E tillë më duket se është shndërruar Tirana sot.

Prandaj pyetja shtrohet: A duam një qytet me trotuare bosh apo një qytet që merr frymë e gjallon? Siç e tregojnë Kopenhageni, Barcelona, New Yorku dhe Bogotaja, përgjigjja është e thjeshtë: hapësirat duhet t’u përkasin njerëzve. Dhe t’u kthehen atyre. Nëse nuk merret parasysh faktori “njeri” çdo ndërhyrje është e kotë. Nuk e them unë këtë. E thonë urbanistët më të mirë në botë. E do të duhej ta thonin edhe urbanistët tanë, të cilët, me dy-tri përjashtime, për shkak të interesave të vogla e të mëdha heshtin. Turpshëm! Duke parë si shkatërrohet Tirana. Si betonizohet pa mëshirë në çdo hapësirë. Nëse çadrat shkulen, betoni i kullave është i përjetshëm.

Nëse synimi është të krijohen qytete për njerëzit, atëherë politika urbane duhet të matet me pyetjen: a janë rrugët më të gjalla pas ndërhyrjes, apo më të heshtura? Tirana sot, në shumë zona, po jep një përgjigje shqetësuese.

beti njuma

Sondazh

Insights 16 July 2025, 11:15 Elona Caslli

Vetmia e fjalëve të duhura

Dom Vlash Palaj TIRANË- Në jetë ka disa lloj vetmish. Një prej tyre është edhe vetmia e fjalëve të duhura. Në ...

Insights 8 July 2025, 16:13 Meri Lika

The Truman Show

meri lika TIRANË- Për të gjitha ata që ndoshta nuk e dinë, “The Truman Show” është një film i vitit 199...

Insights 4 July 2025, 13:59 Lutfi Dervishi

Nuk ka zjarr që djeg plehrat

lutfi dervishi ELBASAN- Në Elbasan digjen plehrat, tymi helmues mbulon qytetin… dhe ndërkohë ka njerëz, nuk di a mund të qu...

Insights 3 July 2025, 11:16 Meri Lika

Si duhet hetuar

Meri Lika Kur të lexoni titullin ndoshta do mendoni se unë nuk mund të jap mendim se si duhet hetuar, por në fakt mundem për disa ...

Insights 27 June 2025, 19:33 Artan Hoxha

Artan Santon e kanë harruar të gjithë...

artan hoxha, artan santo TIRANË- Kanë kaluar vetëm 11 vite nga ngjarja e 26 qershorit 2014, që tronditi kryeqytetin. Por duket kaq e la...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin