LIVE UPDATES
Insights

Klima dhe gjeopolitika, filli i përbashkët që lidh luftërat e sotme

Rusia pushtoi Ukrainën, një luftë që ishte e parashikueshme dhe lehtësisht e shmangshme, po të kishte pasur vërtet një dëshirë serioze për të marrë parasysh nevojat e sigurisë të të gjitha vendeve të përfshira.

30 November 2023, 08:47 Nga a.d

Klima dhe gjeopolitika, filli i përbashkët që lidh luftërat

Nga Francesco Sylos Labini “Il Fatto Quotidiano”

Duke parë tensionet e mëdha ndërkombëtare, fillimisht në Ukrainë dhe tani në Palestinë, dhe në sfond tensionet e forta midis Kinës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, lind me të drejtë  pyetja se cili është filli i përbashkët që bashkon krizat e ndryshme, që në pamje të parë nuk duken të lidhura drejtpërdrejt midis tyre.

Rusia pushtoi Ukrainën, një luftë që ishte e parashikueshme dhe lehtësisht e shmangshme, po të kishte pasur vërtet një dëshirë serioze për të marrë parasysh nevojat e sigurisë të të gjitha vendeve të përfshira.

Por Perëndimi ishte shumë i sigurt në vetvete se forca e tij ekonomike do të thyente lehtësisht një vend që shihej si një “shpërndarës i gazit me bomba bërthamore”. Por llogaritjet rezultuan të gabuara, dhe shkatërrimi i gazsjellësit “Nord Stream” (Rrjedha e Veriut) që lidhte Gjermaninë me Rusinë, nuk e dëmtoi ndjeshëm këtë të fundit.

Katastrofa në Gaza përfaqëson shpërthimin vullkanik të një tensioni që është ndezur prej të paktën gjysmë shekulli dhe që në dallim nga kriza e Ukrainës nuk është e qartë se cili është synimi përfundimtar i Izraelit, që duket se ka harruar se qëllimi nuk i justifikon mjetet, dhe se martirizimi i një popullsie vetëm sa do të gjenerojë urrejtje dhe terror të mëtejshëm.

Por të humbur janë edhe terroristët e Hamasit, që kanë arritur ta rikthejnë problemin palestinez në qendër të vëmendjes ndërkombëtare me një kosto ë papërballueshme. Por cila është fija e përbashkët që bashkon krizat e ndryshme?

Sipas të dhënave të reja të sapo publikuara nga NASA, temperatura mesatare në tetor të këtij viti, shënoi një rekord të ri, pas rekordeve të mëhershme për muajt korrik, gusht dhe shtator. Duke analizuar të dhëna të ndryshme, ndër më kryesoret temperaturat e oqeanit, shkencëtarët e klimës kanë arritur  në përfundimin se ne kemi hyrë në një territor të pa eksploruar. 17 nëntori ishte dita e parë që temperaturat mesatare globale i kaluan me 2°C mbi nivelet para-industriale. 18 nëntori ishte e dyta. Një raport i ri i Kombeve të Bashkuara paralajmëron se ngrohja globale prej 2.5-2.9°C, ka të ngjarë të arrihet në të ardhmen e afërt.

Përkundër faktit se gjatë gjysmë shekullit të kaluar shkencëtarët kanë paralajmëruar vazhdimisht se trajektorja në të cilën ndodhemi po çon me shpejtësi në kushte ekstreme klimatike, në fakt asgjë nuk është bërë në të vërtetë për të parandaluar katastrofën që po na afrohet.

Në një kohë që tendencat po zbulojnë rekorde të reja klimatike, është arritur një përparim minimal në luftën kundër ndryshimeve klimatike. Sipas raportit të pestë Kombëtar të Vlerësimit të Klimës, i publikuar më 14 nëntor nga administrata e Shteteve të Bashkuara, katastrofa të mëdha klimatike ndodhin çdo 3 javë.

Asnjë vend nuk është i sigurt nga ngrohja globale, dhe disa komunitete po goditen më shumë

se të tjerët. Ngrohja globale shkakton çdo vit vetëm në SHBA 150 miliardë dollarë dëme të drejtpërdrejta, qoftë nga rritja e nivelit të deteve, valët e të nxehtit, thatësirat apo përmbytjet. Dhe kostot po vazhdojnë që të rriten. Gjatë viteve 2018-2022, Shtetet e Bashkuara përjetuan  

89 katastrofa klimatike, ku secila shkaktoi të paktën 1 miliardë dollarë dëme.

Raporti thekson se derisa të ndalojmë pompimin e gazrave serë në atmosferë, efektet e ndryshimit të klimës do të vazhdojnë të rriten: çdo pjesë e një shkalle të ngrohjes ka rëndësinë e saj. Nga ky këndvështrim, ndryshimi i klimës nuk është vetëm një problem tjetër, por filli i përbashkët i nxitur nga dinamika e fuqisë globale që i lidh me njëra-tjetrën krizat e ndryshme.

Në rast se do të mund të arrihet një marrëveshje në Ukrainë, është më e vështirë të imagjinohet një rrugëdalje nga kriza palestineze në një kohë të arsyeshme. Ndërkohë,  zgjidhja e krizës klimatike duket vërtet përtej imagjinatës sonë, sepse ajo mund të përfshijë vetëm një ndryshim në stilin tonë të jetesës.

Por çfarë është e jona? Ne po jetojmë në një periudhë ndryshimesh të mëdha, ku vendet që deri 20 vite më parë cilësoheshin se ishin kufijtë e varfërisë, po ndryshojnë me shpejtësi ekuilibrin ekonomik të fuqisë.

Kalimi nga bota unipolare në atë shumë-polare, po ndodh para syve tanë: vendet në zhvillim po pyesin pse duhet të jenë ato që të kufizojnë konsumin, duke qenë se emetimet e tyre ndotëse në atmosferë vazhdojnë të mbeten ende shumë nën nivelet e vendeve perëndimore.

Perëndimi është pasuruar në kurrizin e tyre, dhe tani nuk dëshiron të heqë dorë nga pozita e tij dominuese. Prandaj në zemër të konflikteve të sotme qëndrojnë probleme të vjetra gjeopolitike dhe të çekuilibrit të fuqisë, të cilat mund të zgjidhen vetëm kur pranohet se nuk ka asnjë rrugë tjetër përveç zhvillimit të negociatave reale me vendet e tjera, edhe nëse ato nuk janë “demokracitë liberale” që njerëzit i pëlqejnë po aq sa pëlqejnë edhe mediat tona.

klima lufte

Sondazh

Insights 28 November 2023, 11:37 a.d

Ja si Kina po i nxit sulmet e Hamasit

Lufta Nga Gordon G. Chang “Newsweek” Një nga strategjitë më cinike të Kinës në luftën e saj në shum&eu...

Insights 25 November 2023, 12:12 Ben Blushi

A mund të jetë Izraeli anëtar i NATO-së?

Ben Blushi Disa ditë më parë kur Kosova po luante futboll me Izraelin po mendoja se pse Izraeli nuk është antar i NATOs. Izraeli k...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin