LIVE UPDATES
Editorial

Vdekja dhe ndjenjat e fajësisë

28 February 2021, 07:18 Nga DOSJA
Vdekja dhe ndjenjat e fajësisë

“Në gjendjen e pritjes pa rezultat njeriu mund të humbasë shpresën dhe besimin, të heqë dorë përkohësisht apo përgjithmonë, t‘i vijë në majë të hundës me këtë jetë”, lexova në mes të janarit në një e-mail. Mikja ime 82 vjeçare, autore e këtij mesazhi, është një njeri shumë i dashur për mua. Annelinë e kam përjetuar përherë si një grua të dashur, të mençur, gjithmonë e gatshme për të ndihmuar të tjerët në nevojë, rebele në mendime dhe me shpirt të gjallë, e stolisur me kaçurela, që i bien lozonjarë mbi fytyrë.

Pasi tregon në e-mail, se nga ky virus i vogël me efekt të madh ndjehet „e vënë me detyrim në një „gjendje të pazakontë pushimi” me ndalim-lëvizje”, ajo shkruan: “Ku ka një fillim, ka edhe një fund. (…) qorrsokakët, rrugët njëdrejtimëshe, rrota që vërtitet pafundësisht, ndihmojnë shumë për të shkaktuar atë cfilitje, nga e cila je tepër i lodhur për ta pranuar zgjuar lamtumirën nga jeta, (…) për ta shijuar ngopjen me jetën, për t’i lejuar vetes lodhjen prej saj dhe për të ikur në paqe me vetveten.”

Çfarë kërkon të më thotë me këtë? Në kokë më vërtiten papritmas mendime të këqija. Si duhet të reagoj? Të kërkoj miqtë e saj, atje ku jeton? Të konsultoj ndihmës profesionistë? Apo ta marr në telefonon e të guxoj të bisedoj me të? Ndjej frikë për të, por edhe për veten. Nëse reagoj „gabimisht” ndaj lajmit, do të ndjehesha ndoshta (bashkë)përgjegjës për vdekjen e një njeriu të afërt timin. Por nga ana tjetër a jam i gatshëm ta pranoj vendimin, që kam frikë se qëndron pas e-mailit? Një pëgjegjësi gjigande më rrëzon për tokë.

Kuptimi dhe shërbimi

Si pjesëtarë të shoqërive të kamura të Perëndimit global kemi krijuar sisteme komplekse, të cilat duhet të na ndihmojnë që t‘i shpëtojmë kësaj përgjegjësie. Henning Scherf, ish-kryetar i bashkisë së Bremenit, i cili sot angazhohet për një konfrontim më të mirë me vdekjen, shkruante që në vitin 2016 për komercializimin e fazës së fundit të jetës si pjesë e një sektori të shërbimit sanitar, që e sposton vdekjen në një zonë tabu.

Ai thotë se kështu spitalet tona kthehen në shtëpi, ku njerëzit vdesin, dhe mjekësia e sëmundjeve të brendshme e stërmbingarkuar, e inkorporuar në një treg të pavarësuar me fitime gjigande, funksionon si një platformë e asistencës mjekësore për të dobësuarit nga sëmundja dhe që ndërrojnë jetë. Megjithatë ky sistem përmbush një funksion shoqëror: vdekja duhet të dëbohet dhe të bëhet e padukshme, ne duhet të çlirohemi nga faji dhe përgjegjësia.

Akoma më tepër. Strategjitë tona për t’i ikur realitetit dhe sektori i shfrenuar i kujdesit sanitar mua më duket se janë çiftëzuar me besimin, se njeriu vdes gjithmonë nga diçka. Vdekja ka një arsye. Dhe se ajo mund të shmangej përmes veprimit të duhur të njeriut. Por a ka me të vërtetë sens, ta kuptosh vdekjen si cikël shkak-pasojë? Dhe a është kjo arsye diçka, që mund të luftohet dhe kështu të shtyhet pafundësisht vdekja?

Rutinat

E-mail i Annelisë më mbërrin në Algarve në kohën, kur numri i njerëzve të testuar positivisht me COVID po rritet. Nga Europa vijnë reagimet rutinë, qeveria në Lisbonë ashpërson masat kufizuese.

Por edhe logjika e lockdown-it na pështjellon në një rrjet kompleks me ndjenja fajësie, ikje nga realiteti dhe besime iluzore. Kjo logjikë është premtim dhe mallkim njëherësh. Një sistem rregullash gjoja gjithëpërfshirëse premton çlirimin nga barra e përgjegjësisë. Në të njëjtën kohë na dëshpëron, se kuptojmë që realiteti i rrëshqet vazhdimisht rregullave. Në procesin e vazhdueshëm „të përshtatjes” rregullat komplikohen aq shumë, saqë në fund gati askush nuk e di si duhet vepruar „në rregull”. Në vend të lehtësimit vjen edhe një ngarkesë tjetër – frustrimi nga dështimi.

Kjo nuk është pa gjë. Në shoqëritë e individualizuara, ku të vendosësh vetë ka prioritet të lartë, rikthimet e lockdown-it minojnë konsensin, mbi të cilin mbahen jo vetëm këto rregulla, por edhe i gjithë rendi i përgjithshëm shoqëror politik. Mënyra problematike e trajtimit të vdekjes, që fshihet pas saj, nuk diskutohet aspak.

Është iluzion të besosh se individët dhe komunitetet kanë detyrën kryesore të mbrojnë të tjerët nga vdekja. Kur vdekja nuk shihet si pjesë e jetës, por si një falimentim njerëzor, dështimi është i paraprogramuar. Ne do t‘i shterrojmë shpejt burimet tona. Ne do të zgjojmë edhe shpresa, të cilat nuk mund të përmbushen: Secila vdekje do të ngrejë pyetjen se kush është fajtori. Si individë dhe shoqëri kjo barrë do të na rrëzojë përtokë. Ne do të bëhemi pre e lehtë për ata, të cilët si barinjtë e kujdesshëm krijonë imazhin se do të na nxjerrin nga qorrsokaku dhe do të na çlirojnë nga frika dhe dëshpërimi.

Një mesazh për të gjithë ne

Sado banale që të tingëllojë: Ne posedojmë burime të pakufizuara dhe jemi të gjithë të vdekshëm. Për këtë nuk ka faj askush! Ashtu siç mësojmë me mundim, se eutanazia nuk ka relevancë penale (se nuk është vetëvrasje), duhet të mësohemi ta pranojmë se vdekja ndonjëherë vjen „si pasojë e moshës”, dhe është madje e natyrshme. Pavarësisht se cilat infekte mund të testojmë në trupin tonë me tërë ato sisteme të pavarësuara të kujdesit shëndetësor.

Stanislaw Strasburger është shkrimtar dhe menaxher kulture. Romani i tij aktual: „Tregtari i rrëfimeve” u botua në gjermanisht në 2018 (në polonisht në 2009 dhe në arabisht në 2014). Autori ka lindur në Varshavë dhe jeton mes Berlinit, Varshavës dhe qyteteve të ndryshme mesdhetare. Ai është gjithashtu anëtar i këshillit të shoqatës „Humanismo solidario”.

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

editorial editorial

Sondazh

Editorial 25 February 2021, 08:09

Kandidatët tanë

Lëreni të kërcejë si adoleshent, të pijë e të hajë“gju më gju me popullin”, të ngjitet e të zbresë, të puth duart e pleqve dhe plakave, të përqafojë çdo ...

Editorial 23 February 2021, 11:51

Turqizimi i Shqipërisë

Botuar në gazetën greke To VimaArsyet që e shpunë kryeministrin shqiptar për të përfshirë vendin e tij në qerren neo-Otomane të Ankarasë mbeten enigmatike, nëse...

Editorial 19 February 2021, 15:52

Të kapësh virusin me SPAK

TIRANË- Mënyra se si Edi Rama po sillet në betejën ndaj pandemisë, po i shndërron votimet e ardhshme në një zgjedhje mes diktaturës dhe kundërshtimit të sa...

Editorial 18 February 2021, 12:20

Përrallat tragjike të Edi Ramës

Ndërkohë që situata e pandemisë ka dalë totalisht nga kontrolli, kur fatalitetet raportohen në rritje, ndërsa numri i të infektuarve fluturon pa asnjë limit, Kr...

Editorial 17 February 2021, 15:41

Era e një revolucioni zgjedhor në Kosovë

Në zgjedhjet e 14 shkurtit të vitit 2021 Kosova prodhoi një revolucion zgjedhor, duke përmbysur konceptin e deritanishëm të elitave politike në pushtet. Efekti ...

Editorial 16 February 2021, 13:22

“Rama-Vaksin”

E ndërsa shkencetarët nga e gjithë bota po përpiqen fort për prodhimin e vaksinave anti-Covid 19 që do të mund të jenë rezultative edhe ndaj formave të reja te ...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin