LIVE UPDATES
Editorial

Miti ekonomik i turizmit: Pse nuk mund ta bëjë një vend të pasur

Të dhënat zbulojnë një varësi të thellë. Në vitin 2019, të ardhurat nga turizmi ndërkombëtar përbënin mbi gjysmën e eksporteve të Malit të Zi dhe Shqipërisë, dhe një pjesë të konsiderueshme të Kroacisë, Greqisë, Portugalisë dhe Spanjës. Siç thekson Jukic, disa vende janë më të varura nga turizmi sesa Dubai nga nafta.

9 September 2026, 09:18 Nga Tasos Kokkinidis

Miti ekonomik i turizmit: Pse nuk mund ta bëjë një vend të

Në shumë pjesë të Evropës Jugore, turizmi cilësohet si një “industri e rëndë” moderne, një motor i fuqishëm për rritjen ekonomike. Por, siç argumentoi së fundmi analisti i lartë Marko Jukic i Bismarck Analysis në Palladium, kjo mbështetje është një iluzion i rrezikshëm. Përfundimi i tij i ashpër: asnjë vend në histori nuk është pasuruar nga turizmi dhe askush nuk do të pasurohet kurrë.

Të dhënat zbulojnë një varësi të thellë. Në vitin 2019, të ardhurat nga turizmi ndërkombëtar përbënin mbi gjysmën e eksporteve të Malit të Zi dhe Shqipërisë, dhe një pjesë të konsiderueshme të Kroacisë, Greqisë, Portugalisë dhe Spanjës. Siç thekson Jukic, disa vende janë më të varura nga turizmi sesa Dubai nga nafta.

E megjithatë, kombet që mbështeten pothuajse ekskluzivisht në turizëm - të tilla si Xhamajka, Maldivet ose Bali - mbeten të varfra. Edhe përjashtimet e dukshme si Monako ose Andorra nuk janë histori të vërteta suksesi të turizmit; pasuria e tyre vjen nga kushte të veçanta tatimore dhe financiare, të mbështetura nga popullsitë e tyre të vogla.

Rasti i pamundur i Kroacisë

Jukic përdor Kroacinë si një shembull të fuqishëm. Për tu krahasuar me PBB-në për frymë të Zvicrës (100,000 dollarë), Kroacia do të duhej të priste një shifër marramendëse prej 1.93 miliardë turistësh me qëndrime netësh në vit. Për ta vënë këtë në perspektivë, turistët e huaj regjistruan rreth 85 milionë qëndrime netësh në Kroaci në vitin 2024 dhe 85.6 milionë në vitin 2025.

Edhe për të arritur PBB-në për frymë të Gjermanisë (56,000 dollarë), Kroacia do të duhej ta pesëfishonte trafikun e saj aktual turistik, ndërsa turistët shpenzojnë dyfish më shumë. Kjo nuk është vetëm e vështirë - është një pamundësi matematikore dhe logjistike.

Pse turizmi nuk është një nxitës ekonomik

Një Tavan i Ulët për Produktivitetin: Ndryshe nga prodhimi ose teknologjia, shërbimet kryesore të turizmit si shërbimi i pijeve, pastrimi i dhomave ose turet me makinë ofrojnë pak hapësirë ​​për automatizim ose përmirësime të rëndësishme teknologjike. Është një industri me një nivel produktiviteti që ka mbetur i pandryshuar për shekuj me radhë.

Një Model Konsumues i Burimeve: Sektorë të tjerë mund të zgjerohen globalisht, por turizmi kërkon burime natyrore të kufizuara: plazhe, qytete dhe një fuqi punëtore lokale. Ndërsa turizmi rritet, ai konsumon këto burime, duke ushtruar presion mbi gjithçka, nga pasuritë e paluajtshme deri te kohezioni social.

Vulnerabilitet Ekstrem: Turizmi është shumë i ndjeshëm ndaj krizave ndërkombëtare, nga pandemitë dhe luftërat deri te recesionet ekonomike. Në të kundërt, industritë si teknologjia dhe prodhimi mund të inovojnë dhe të përshtaten, duke krijuar vlerë edhe në kohë të vështira. Kjo është arsyeja pse vende si Tajvani (gjysmëpërçuesit), Danimarka (farmaceutikë) dhe Katari (gaz natyror) e kanë ndërtuar pasurinë e tyre në eksporte dhe shërbime me vlerë të lartë.

Ekonomia e turizmit, thekson Jukic, krijon një shoqëri me dy nivele : një elitë të vogël që kontrollon pasuritë e paluajtshme dhe një fuqi të madhe punëtore me kualifikime të ulëta. Ky model as nuk ndërton kapital produktiv dhe as nuk zhvillon burimet njerëzore të nevojshme për t'u përshtatur me teknologjitë e reja. "Të jesh kamerier apo pronar dhome me qira nuk është e ardhmja që meriton një vend", shkruan ai.

Rruga përpara: Nga turizmi në industri

Jukic arrin në përfundimin se zgjidhja për vendet e Evropës Jugore nuk është të investojnë më shumë para në turizëm . Në vend të kësaj, ato duhet të përqendrohen në rritjen e prodhimit vendas, inkurajimin e sipërmarrësve të rinj, uljen e barrës tatimore mbi të rinjtë dhe nxitjen e kthimit të profesionistëve të tyre të arsimuar nga jashtë.

Një kthim në prodhim dhe inovacion është e vetmja rrugë e qëndrueshme për ta transformuar Jugun nga një destinacion pushimi në një lojtar kryesor ekonomik.

miti ekonomik i turizmit

Sondazh

Editorial 3 September 2026, 07:38 Enver Robelli

Pse po rebelohen deputetët e LDK-së

Enver Robelli Të “rebeluarit” e LDK-së vetëm duhet t’u tregojnë qytetarëve se për çka po “rebe...

Editorial 31 August 2026, 16:22 Andi Bejtja

Make Albania Affordable

Andi Bejtja Nuk ka nevoje te shikosh te dhenat e Eurostat ku nenvizohet se cmimet e ushqimeve ne Shqiperi jane rritur 5 here me shume se mesatarja europian...

Editorial 30 July 2026, 22:50 Agim Nesho

‘Little Serbia’ në Shqipëri

Agim Nesho Konsullata serbe në Shkodër nuk është për të përfaqësuar 56 serbët e vetëm, por një flamu...

Editorial 25 July 2026, 14:25 Alketa Ramaj

Kush fiton nga pasiguria?

Kur dëshiron të kuptosh një krizë politike, mos pyet vetëm çfarë thuhet. Pyet kush fiton, kush humbet dhe kush paguan n&e...

Editorial 8 July 2026, 17:39 Agim Nesho

Pse Edi Rama nuk po jep dorëheqjen?

Agim Nesho Vetëm një figurë e errët në historinë e një kombi mund të jetë indiferent kur populli i ka dalë...

Editorial 4 July 2026, 07:38 Lutfi Dervishi

Ra kjo protestë e u pamë!

Lutfi Dervishi Një protestë nuk është thjesht një listë akuzash ndaj pushtetit. Kur zgjat më shumë se një muaj...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin