LIVE UPDATES
Editorial

“Washingtonët” tanë

Ky është momenti vendimtar pas çdo lufte: kur armët heshtin, flamuri ngrihet dhe gjenerali duhet të bëjë zgjedhjen më të vështirë — të kthehet në shtëpi apo të vazhdojë të qëndrojë në qendër të shtetit.

26 September 2026, 09:47 Nga Auron Janku
“Washingtonët” tanë
Auron Janku

Çfarë ndodh me një vend kur ata që fituan luftën nuk dinë të largohen nga pushteti?
Lufta ka një fund. Pushteti, nëse nuk i vendos kufij vetes, mund të mos ketë.
Ky është momenti vendimtar pas çdo lufte: kur armët heshtin, flamuri ngrihet dhe gjenerali duhet të bëjë zgjedhjen më të vështirë — të kthehet në shtëpi apo të vazhdojë të qëndrojë në qendër të shtetit.
George Washington zgjodhi të largohej. Më 23 dhjetor 1783, pas përfundimit të Luftës Amerikane për Pavarësi, ai dorëzoi komisionin si komandant i përgjithshëm dhe u kthye në jetën private. Ishte më shumë se një tërheqje personale. Ishte një deklaratë politike: fitorja ushtarake nuk i jepte komandantit të drejtën mbi shtetin.
Më vonë Washingtoni u rikthye në jetën publike, u bë presidenti i parë i Shteteve të Bashkuara dhe, pas dy mandatesh, u largua përsëri nga pushteti.
Washingtoni fitoi luftën dhe shkoi në shtëpi.
Pyetja është: çfarë ndodh me një vend kur gjenerali nuk shkon në shtëpi?
Përgjigjja nuk gjendet vetëm te karakteri i individit. Gjendet te mënyra se si një shoqëri e kthen autoritetin e një figure historike në autoritet të institucioneve.

E PARA: KUR HEROIZMI KTHEHET NË KAPITAL POLITIK

Pas luftës, komandanti nuk hyn në politikë si një njeri i zakonshëm. Ai mbart kujtesën e sakrificës, rrjetin e njerëzve që e kanë ndjekur dhe një legjitimitet që shpesh shkon përtej votës.
Në luftë, autoriteti duhet të jetë i përqendruar. Vendimi duhet të jetë i shpejtë dhe komanda e qartë. Demokracia funksionon ndryshe. Ajo kërkon kufij, procedura, opozitë, kontroll dhe, mbi të gjitha, mundësinë që pushteti të ndryshojë duar pa u shembur shteti.
Këtu qëndron edhe rëndësia e aktit të Washingtonit. Ai nuk e përdori fitoren për ta bërë veten të pazëvendësueshëm. E përdori për t’i hapur rrugë një shteti që duhej të jetonte edhe pas tij.
Problemi nuk është që një ish-komandant hyn në politikë. Problemi fillon kur legjitimiteti i luftës bëhet zëvendësim i legjitimitetit institucional. Atëherë kritika ndaj liderit mund të shihet si mungesë respekti ndaj historisë, ndërsa largimi i tij nga pushteti si kërcënim për gjithçka që është arritur.
Dhe aty fillon deformimi: kur shteti nis të shihet si vazhdim i historisë së një njeriu.

E DYTA: KUR ELITA E LUFTËS KALON NGA PUSHTETI TEK SISTEMI

Kosova është një shembull ku lidhja mes luftës dhe politikës është veçanërisht e fortë. Hashim Thaçi ishte një nga figurat politike të luftës së Kosovës dhe më pas një nga figurat qendrore të jetës politike të saj. Ai shërbeu si kryeministër nga viti 2007 deri në vitin 2014 dhe si president nga viti 2016 deri në vitin 2020.
Kjo nuk është domosdoshmërisht problem në vetvete. Në një demokraci, një politikan ka të drejtë të kërkojë votën dhe të rikthehet në pushtet nëse merr mbështetjen e qytetarëve.
Pyetja institucionale është tjetër: çfarë ndodh kur pushteti politik bëhet më i qëndrueshëm se institucionet që duhet ta kufizojnë atë?
Kjo pyetje mund të shtrohet, në një kontekst krejt tjetër historik, edhe për Shqipërinë. Shqipëria nuk ka dalë nga një luftë çlirimtare si Kosova. Prandaj krahasimi nuk duhet bërë mbi origjinën e pushtetit, por mbi marrëdhënien mes liderit dhe institucioneve.
Edi Rama është kryeministër i Shqipërisë që nga viti 2013 dhe në vitin 2025 nisi qeverinë e tij të katërt radhazi. Ky është një fakt politik, jo një akuzë.
Por jetëgjatësia e pushtetit sjell një pyetje që shkon përtej emrit të liderit: sa të forta janë institucionet kur një person bëhet më i qëndrueshëm politikisht se ato?
Nuk është pyetja nëse lideri është i mirë apo i keq. Pyetja është nëse institucioni mund të funksionojë njësoj edhe kur lideri nuk është më aty.

E TRETA: PROVA NUK ËSHTË SA GJATË QËNDRON LIDERI, POR ÇFARË NDODH KUR AI LARGOHET

Një demokraci nuk provohet vetëm kur lideri fiton. Provohet kur ai largohet, zëvendësohet ose humbet pushtetin.
Nëse qeveria ndryshon dhe institucionet vazhdojnë të funksionojnë sipas të njëjtave rregulla, atëherë kemi një shtet më të fortë se individi.
Tetë, dymbëdhjetë apo njëzet vjet në pushtet nuk janë, në vetvete, problemi. Problemi fillon kur koha e pushtetit kthehet në bindjen se pushteti është bërë i përhershëm dhe se institucioni duhet t’i përshtatet liderit, jo lideri institucionit.
Dhe pikërisht këtu qëndron mësimi i Washingtonit.

E KATËRTA: NUK NA KA TRADHTUAR AMERIKA

Nuk na ka tradhtuar Amerika. Pyetja më e vështirë është nëse ne, pak nga pak, po tradhtojmë atë pjesë të demokracisë moderne që dikur na bëri ta kërkonim dhe ta dëshironim kaq shumë lidhjen me Perëndimin.
I duam aleatët tanë për luftë. I kërkojmë, i dëgjojmë dhe u besojmë kur përballemi me rrezikun. Por sapo vjen paqja, rregullat e saj fillojnë të na duken më pak të përshtatshme.
Në luftë duam gjeneralin.
Në paqe duhet të duam institucionin.
Ky është ushtrimi i vërtetë i demokracisë: të kalosh nga autoriteti i njeriut te autoriteti i rregullit.
Washingtoni nuk u bë i madh vetëm sepse fitoi luftën. U bë i madh sepse, pasi e fitoi, dinte të largohej.
Sepse një ditë gjenerali duhet të zbresë nga kali.
Jo sepse humbi.
Por sepse fitoi.
Dhe atëherë vjen pyetja që ndan shtetin nga pushteti, demokracinë nga sundimi i zakonit, historinë nga miti:
Kur të mos jesh më ti, a do të mbetet vendi që pretendove se po ndërtoje?
Nëse përgjigjja është po, ke ndërtuar një shtet.
Nëse përgjigjja është jo, ke ndërtuar vetëm një pushtet.
Frika e vërtetë për një demokraci është të vijë dita kur vendi të mos dijë më si të vazhdojë pa liderin.
Atëherë gjenerali nuk është më kujtim i luftës.

Bëhet peng i paqes.

auron janku

Sondazh

Editorial 9 September 2026, 13:29 Meri Lika

Plaçkaxhiu

Meri Lika Ka një moment në jetën e çdo vendi kur ajo që dyshohet dhe flitet ndër popull, kthehet papritur në dokument....

Editorial 3 September 2026, 07:38 Enver Robelli

Pse po rebelohen deputetët e LDK-së

Enver Robelli Të “rebeluarit” e LDK-së vetëm duhet t’u tregojnë qytetarëve se për çka po “rebe...

Editorial 31 August 2026, 16:22 Andi Bejtja

Make Albania Affordable

Andi Bejtja Nuk ka nevoje te shikosh te dhenat e Eurostat ku nenvizohet se cmimet e ushqimeve ne Shqiperi jane rritur 5 here me shume se mesatarja europian...

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin