LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Çfarë pritet nga samiti mes Trumpit, Xisë dhe Putinit?

Samiti do të mbahet në margjinat e konferencës të organizatës për Bashkëpunim Ekonomik Azi-Paqësor (APEC) në Shenzhen.

17 November 2026, 10:26 Nga E.d
Analiza: Çfarë pritet nga samiti mes Trumpit, Xisë dhe Putinit?
Një vepër artistike që shfaq udhëheqësit e SHBA-së, Rusisë dhe Kinës

Takimi i parë trepalësh mes presidentit amerikan, Donald Trump, udhëheqësit kinez, Xi Jinping, dhe presidentit rus, Vladimir Putin, mund të mos i përmbushë pritjet pavarësisht simbolikës së tij që tërheq vëmendjen. Samiti do të mbahet në margjinat e konferencës të organizatës për Bashkëpunim Ekonomik Azi-Paqësor (APEC) në Shenzhen.

Takimi i nivelit të lartë trepalësh, i propozuar fillimisht nga Putini në tetor dhe i konfirmuar nga Shtëpia e Bardhë më 13 nëntor, ka nxitur edhe krahasime me Konferencën e Jaltës të vitit 1945, që ishte mbajtur në ditët e fundit të Luftës së Dytë Botërore.

Në qytetin turistik të Krimesë, SHBA-ja, Britania e Madhe dhe Bashkimi Sovjetik, si fitues të luftës, përcaktuan prapa dyerve të mbyllura sferat e ndikimit në periudhën e pasluftës, duke vendosur në praktikë fatin e shumë vendeve më të vogla në Evropë dhe Azi.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, i cili është i shqetësuar ndaj përpjekjeve të Putinit për ta lënë jashtë procesit të formësimit të rezultatit të luftës në shkallë të plotë që Rusia nisi ndaj Ukrainës më 2022, i tha CNN-it: “Ne nuk duam një Jaltë 2.0”. 

Jo një Jaltë të re

Megjithatë, disa ekspertë i thanë Radios Evropa e Lirë se takimi mes SHBA-së, Kinës dhe Rusisë, më 19 nëntor, do të jetë shumë i ndryshëm nga konferenca historike e mbajtur 81 vjet më parë.

“Nuk mendoj se ky krahasim është i duhuri”, tha Elizabeth Wishnick, eksperte e marrëdhënieve ruso-kineze në Korporatën CNA në Virxhinia. “Edhe nëse do të kishin dëshirë të merrnin vendime të tilla, nuk do të mund t’i zbatonin ato, sepse bota ka ndryshuar që nga ajo kohë. Ka shumë aktorë të pavarur që kanë mundësi t’i pengojnë fuqitë e mëdha. Mjafton të shohim Gjirin Persik, për shembull”.

Bobo Lo, bashkëpunëtor në Institutin Lowy të Australisë, theksoi se Kina është përpjekur të pozicionohet si udhëheqëse e Jugut Global, duke u përqendruar në demokratizimin e raporteve ndërkombëtare.

“Ideja që tre udhëheqës botërorë marrin vendimet të mëdha për qeverisjen globale bie ndesh me narrativin që Pekini përsërit vazhdimisht, dhe kinezët janë jashtëzakonisht të kujdesshëm ndaj kësaj ideje”, i tha ai Radios Evropa e Lirë.

Putin mund të përfitojë më së shumti nga tre udhëheqësit edhe nëse samiti nuk prodhon ndonjë rezultat thelbësor, tha në një intervistë Tsiporah Fried, bashkëpunëtore e lartë në Institutin Hudson në Uashington. 

Prioriteti i Xisë

Për Xi Jinpingun, i cili nuk e kërkoi mbajtjen e këtij takimi, menaxhimi i kujdesshëm i imazhit që do të dalë nga ky samit është parësor.

Prioriteti i Xisë “është që takimi të jetë i suksesshëm dhe të përcjellë imazhin e stabilizimit të raporteve mes fuqive të mëdha. Kina do të përqendrohet te simbolika dhe jo te marrëveshjet konkrete që mund të arrihen”, i tha Radios Evropa e Lirë Yun Sun, drejtoreshë e Programit për Kinën në Qendrën Stimson në Uashington.

Fillimisht, as Pekini dhe as Uashingtoni nuk e pranuan idenë e Putinit për samitin, të cilën ai e propozoi gjatë një bisede telefonike që zhvilloi me presidentin Trump më 9 tetor. Por, më 19 tetor, Trump u tha gazetarëve në Shtëpinë e Bardhë se ishte i gatshëm ta mbante takimin nëse Xi do të pajtohej.

Kina nuk i konfirmoi publikisht diskutimet për takimin trepalësh deri më 4 nëntor.

Më vonë, The Wall Street Journal raportoi se Pekini dhe Uashingtoni kishin mospajtime për formatin e takimit. Kina dëshiron që asgjë të mos i lihet rastësisë dhe po këmbëngul për një takim me agjendë të përcaktuar në detaje dhe me rezultat të paracaktuar, ndërsa Uashingtoni preferon një format më fleksibil, me diskutime të hapura. 

Në këtë rast, Pekini është veçanërisht i interesuar ta menaxhojë me kujdes takimin sepse nuk dëshiron që ai ta lërë në hije ngjarjen kryesore të APEC-ut, tha Wishnick nga Korporata CNA.

Veçanërisht, Kina i ka rezistuar thirrjes së Putinit për të diskutuar për përfundimin e luftës në Ukrainë. Presidenti gjerman, Frank-Walter Steinmeier, i cili së fundi u takua me Xinë gjatë një vizite shtetërore në Kinë, tha në një intervistë për transmetuesin publik gjerman ARD se Xi i kishte thënë se çdo negociatë për konfliktin duhet të përfshijë edhe Evropën, pasi lufta ndikon drejtpërdrejt në sigurinë evropiane.

Në Evropë, “Kina shihet si një faktor që mundëson vazhdimin e luftës së Rusisë kundër Ukrainës” dhe për këtë arsye duhet të tregohet e kujdesshme, tha Wishnick. Organizimi i një samiti trepalësh, në të cilin Uashingtoni, Moska dhe Pekini do të diskutonin për përfundimin e luftës pa pjesëmarrjen e Ukrainës dhe Evropës, “vetëm do ta ndërlikonte diplomacinë e Kinës ndaj Evropës”.

Kinezët “duan një kornizë më të gjerë, në të cilën do të përfshiheshin edhe ukrainasit dhe evropianët”, shtoi ajo. 

Fokusi i Trumpit: Kontrolli i armëve bërthamore

Për dalim nga objektivat e Xisë dhe Putinit, synimet e Trumpit për këtë takim janë më modeste. Presidenti amerikan nuk ka nevojë të luajë rolin e mikpritësit, sikurse Xi, e as të përpiqet ta paraqesë veten si të barabartë me fuqitë më të mëdha të botës, siç duhet të bëjë Putini.

Në vend të kësaj, Trump synon të diskutojë çarmatimin bërthamor, një temë për të cilën ka shprehur interes të madh që nga vitet ‘80. Në vitin 1984, Trump i tha një gazetari të The Washington Post se dëshironte të negocionte për kontrollin e armëve bërthamore me Bashkimin Sovjetik në emër të SHBA-së.

Në vitin 2019, administrata e parë e Trumpit e zhvendosi strategjinë bërthamore amerikane nga kontrolli tradicional dypalësh i armëve me Rusinë drejt një kornize trepalëshe që përfshinte Moskën dhe Pekinin.

Në një intervistë për Newsmax më 15 tetor, Trump tha: “E gjithë kjo çështje është për keqardhje, sepse do të doja të arrinim çarmatimin bërthamor, nëse është e mundur, por në fakt po flasim me Rusinë për këtë dhe po flasim edhe me Kinën për çarmatimin bërthamor”. 

Më 13 nëntor, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Olivia Wales, deklaroi: “Ai do të diskutojë për reduktimin e armëve bërthamore në botë, përhapjen e të cilave presidenti Trump e konsideron shumë të rrezikshme”.

Megjithatë, Kina vazhdon të jetë e rezervuar sa i përket diskutimit për kontrollin e armëve bërthamore me SHBA-në dhe Rusinë.

“Qëndrimi i Kinës për armët bërthamore është i qartë: Rusia dhe SHBA-ja duhet fillimisht të reduktojnë arsenalet e tyre, që janë shumë më të mëdha”, para se të nisin çfarëdo diskutimi trepalësh, tha Fried nga Instituti Hudson.

SHBA-ja dhe Rusia së bashku posedojnë më shumë se 90 për qind të armëve bërthamore në botë, sipas Federatës së Shkencëtarëve Amerikanë, një organizatë hulumtuese me seli në Uashington. Rusia ka 5.459 armë bërthamore, ndërsa SHBA-ja 5.177. Kina, ndërkaq, ka 600.

Megjithatë, Pekini po e zgjeron me ritme të shpejta arsenalin e tij bërthamor. Pentagoni vlerëson se deri në vitin 2035, Kina do të ketë 1.500 koka bërthamore. 

Pekini thotë se zgjerimi i arsenalit të tij bërthamor është masë mbrojtëse për të siguruar një kapacitet të besueshëm për kundërpërgjigje ndaj një sulmi bërthamor. Ai ka një politikë të Mospërdorimit i Pari (NFU) të armëve bërthamore dhe zotohet të mos përdorë ose kërcënojë me përdorimin e armëve bërthamore kundër shteteve që nuk i posedojnë ato, apo kundër zonave që nuk kanë armë bërthamore.

“Ka pengesa të mëdha për arritjen e një marrëveshjeje trepalëshe për kontrollin e armëve, veçanërisht për shkak të dallimeve mes tri fuqive bërthamore dhe përparësive të tyre të ndryshme strategjike. Megjithatë, dialogu mes tyre do të ishte i vlefshëm”, tha Fried.

Sipas saj, sfida qëndron në shndërrimin e këtij dialogu në negociata konkrete, me objektiva të përcaktuara qartë, zotime të ndërsjella dhe një kornizë të dakorduar, e cila do të mundësonte vendosjen e kufizimeve domethënëse dhe të verifikueshme për arsenalet bërthamore të të tria shteteve./REL

Vladimir Putin Xi Jinping Donald Trump

Sondazh

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Të shpallur në kërkim ndërkombëtar, arrestohen dy persona në Vorë dhe Shkodër

Rama sqaron deklaratën: Mendimi im, nuk i japim leksione qeverisë maqedonase për vendimet...

Mickoski pyetet për incidentin e himnit në Pustec: Nuk e kemi ndjekur aktivitetin deri në fund...

Rama përballet me gazetarin në Qafë Thanë: Çfarë je ti, protestues?

“One Stop Shop”/ Mickoski: Është kënaqësi që po bëjmë ketë bashkëpunim për një pikë kontrolli...

Kërcënoi bashkëshorten se do ta vriste dhe qëlloi me armë në ajër, arrestohet 40-vjeçari...

Vodhën sende me vlerë dhe 30 mijë euro në një banesë, arrestohen dy persona në Durrës

Aksident në Fier/ Makina del nga rruga dhe përfundon në kanal, mister fati i drejtuesit

Nis nga nesër “One Stop Shop” me Maqedoninë e Veriut, Rama: Kemi shumë gjëra që duhet t'i bëjmë...

Rama mbërrin në Qafë Thanë, takim me Mickoskin, në fokus sistemi i përbashkët kufitar...

Me flamurin kuqezi në duar, protestuesit ngjiten në monumentin e Skënderbeut

Tensione në protestë/ Policia hyn në lokale dhe shoqëron protestuesit me forcë

Rama: Tirana që do të fitojmë në 9 maj kërkon fuqi të madhe qeverisjeje në 10 maj

Protestuesit zhvendosen tek Kryeministria/ Policia vendos kordone në akse kryesore rrugore

"Kemi nevojë për një PS më të organizuar"/ Rama: Rruga e Durrësit sot, si një film i së shkuarës

Rama: Tiranën e transformuar nga vendi i mbijetesës në vendin që kërkon cilësi

“Ndal plaçkitjes, shtypjes, ikjes/Protestuesit ngrenë banderolen gjigande para Ministrisë së Arsimit

Policia “gardh” para Ministrisë së Arsimit, nuk lejon protestuesit të bllokojnë Rrugën e Durrësit

Rama nga Asambleja e PS-së: Vit pas viti do të dyfishojmë rritjen e pensioneve

Revoltat kundër qeverisë Rama, protestuesit mblidhen te Ministria e Arsimit

"Deri në 2030 do japim 55 mijë celësa"/ Rama: Mbështetje për fëmijët me aftësi të kufizuara

"Kanë mbajtur mbi shpinë Shqipërinë me kockat e varfërisë së vet"/Rama:Jemi në borxh me pensionistët

“Poshtë diktatura”/ Studentët e presin me thirrje pasi doli nga Asambleja, Rama i përshëndet me dorë

Rama: PS do ta fitojë sërish Tiranën dhe Shqipërinë se është rruga nga kalon bashkimi me Europën

Rama: Me trëndafilin në dorë dhe kurajën në zemër, asgjë s’na ndal

Rama: Kemi bërë gabime dhe faje, por kemi aftësinë të ringrihemi

"Goditja e njerëzve në krye të detyrës nuk falet"/ Rama: Erion Veliaj je në gabim!

Elisa Spiropali dhe Plarent Ndreca jashtë PS-së/ Rama e konfirmon nga Asambleja e Tiranës

Rama: Kush do të sillet si e ëma e Zeqos në majë të thanës, s’ka vend në këtë familje politike

Rama: Si mund të largohet nga puna kryepolicja e Tiranës pse nuk u bën ‘like’ e ‘share’

"Veliaj ta kuptojë se është gabim me PS-në"/ Rama: Kush ndjek këtë kuturisje do ndëshkohet

Rama: Vendimi i GJK-së për ta lënë Veliajn në detyrë është absurd

Mbërrijnë socialistët te Akademia e Arteve, kontrolle në hyrje dhe prani e shtuar e policisë

Berisha: Pas 35 vitesh, rikthehet partia-shtet,ekipet ndërkombëtare damkosën zgjedhjet e 11 majit

Peleshi u përgjigjet kritikave të Spiropalit: Në parlamentin shqiptar politika bëhet personale

Revolta studentore në Tiranë/ Qytetarët njëzërëshi: Në 28 nëntor ne do dalim

Qytetarët vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, policia i ndjek nga mbrapa

Përplasje në protestën përpara Kryeministrisë, policia zhvendos protestuesit nga Bulevardi

Protesta tek Kryeministria/Qytetarët shtyhen më forcë, focat policore nuk lejojnë protestën paqësore

Debat në Komisionin e Ligjeve për aktin normativ të tubimeve/ Bylykbashi: Rama nuk i përballon...

Pas reshjeve të dendura të shiut, hapet njëra nga portat e HEC-it të Komanit

Kanosi me armë zjarri një 31-vjeçar, arrestohet 20-vjeçari në Tiranë, procedohet penlisht i ati

Elementët dekorativë shkëputen nga fasada e pallatit në Durrës, bien mbi një makinë...

Ish-kandidati për Bashkinë e Himarës paraqitet në SPAK, ende pa detaje mbi arsyen e thirrjes

Arrestohet 25-vjeçari, do t'i merrte 1 mln euro një biznesmeni duke iu prezantuar si funksionar...

Përplasje tek Kryeministria/ Efektivët e policisë presin me forcë protestuesit, i shtyjnë me dhunë

Policia nuk i la të protestonin te Kryeministria, qytetarët marshojnë mes për mes makinave në rrugë

Policia i shtyn me forcë në trotuar, protestuesit thirrje: Poshtë diktatura

Greta Thunberg: Shqiptarët kanë treguar se çfarë do të thotë t'i rezistosh shkatërrimit të natyrës

Protestat qytetare në Tiranë/ Protestuesit mblidhen para Kryeministrisë

Balla përplaset me Shehajn: A do ta votosh kërkesën e prokurorisë italiane...

Berisha: Rreth 1 miliard euro do jenë shpenzime operative për hajdutët e administratës...

Berisha: Rrogat e ulëta duhet të rriten me 50%, rrogat e mesme me 30%!

Berisha: Buxheti nuk është 10 miliardë euro, por 5.5 miliardë! Pensionistët marrin 1 përqind...

Drogë në berberhane, thika në servis dhe përforcues grushti në banesë, arrestohet 44-vjeçari...

Marshimi paqësor i protestuesve / Forcat e policisë i ndjekin nga pas me furgona të shumtë

Protestuesit vijojnë marshimin në rrugët e Tiranës, efektivët i ndjekin nga mbrapa

"Pediatria me legen se nuk ka ujë lavamani"/ Korreshi për spitalin e Lushnjes

Tensionohet situata te Kryeministria/ Policia shtyn me forcë protestuesit paqësorë

Protestuesit zhvendosen te kryeministria, policia iu bën thirrje të lirojnë bulevardin