27 October 2026, 13:48
Nga Meri Lika
Meri LIka
Sot, ndërsa Tirana ende mban gjurmët e protestave të javëve të fundit, qeveria e nisi ditën me një lajm për xhepat e shqiptarëve: u bënë publike projektligjet e paketës fiskale 2027. Në një anë, ulja e TVSH-së për ushqimet bazë në 6%. Në anën tjetër, rritja e normës së përgjithshme në 21%, e turizmit në 10%, e tatimit mbi fitimin dhe e tatimit mbi dividendin. Pyetja është kush e paguan faturën.
Paketa fiskale 2027 prezantohet si lehtësim për familjet, sepse ushqimet bazë kalojnë nga 20% në 6% TVSH. Por i njëjti projektligj ngre normën standarde në 21%, turizmin nga 6% në 10% dhe ul pragun e regjistrimit në TVSH nga 10 në 5 milionë lekë qarkullim vjetor. Sipas relacionit, norma 21% sjell rreth 10,6 miliardë lekë, ndërsa norma 6% për shportën kushton rreth 12,8 miliardë. Paketa përfshin edhe masa të tjera që rëndojnë mbi bizneset: tatimi mbi fitimin rritet në 17% dhe tatimi mbi dividendin nga 8% në 15%.
17.516 biznese të reja në skemë
Sipas relacionit, rreth 17.516 tatimpagues të rinj do të hyjnë në TVSH. Janë berberi, dyqani i lagjes, punishtja, kafeneja e vogël. TVSH-ja nuk llogaritet mbi fitimin, por mbi qarkullimin. Një biznes me 5 milionë lekë qarkullim në vit, afërsisht 420 mijë lekë në muaj, shpesh e mban pas shpenzimeve vetëm një pjesë të vogël të kësaj shume. Kur i shtohet norma 21%, ka dy rrugë: çmimi rritet, ose biznesi e thith. Në rastin e dytë, e ardhura që i mbetet biznesit ulet me rreth 17,4%. Zbritja e TVSH-së së blerjeve e zbut efektin, por ndihmon pak kur kostoja kryesore është puna e vetë pronarit e jo malli i faturuar.
Ka edhe një kosto që nuk shfaqet në relacion: faturimi elektronik, kontabilisti, deklarimet periodike dhe rreziku i gjobave për gabime formale. Këto janë kosto fikse, dhe për një qarkullim të vogël peshojnë shumë më tepër se për një kompani të madhe. Një prag i ulët krijon edhe një nxitje të gabuar: biznesi mund të zgjedhë të qëndrojë nën vijë, të ndajë aktivitetin ose të mos rritet, pikërisht aty ku ekonomia ka nevojë për rritje.
Një shembull me numra
Marrim një biznes shërbimesh me 6 milionë lekë qarkullim vjetor, që sot shet pa TVSH dhe blen mallra e shërbime për 2 milionë lekë pa TVSH (shifra ilustruese, jo të dhëna zyrtare). Sot ai paguan 20% TVSH në blerje, pra shpenzon 2,4 milionë lekë, dhe mban 3,6 milionë lekë para tatimit. Pas regjistrimit ka dy skenarë. Nëse klienti nuk e pranon çmim më të lartë dhe biznesi e thith TVSH-në, të ardhurat neto bien në rreth 4,96 milionë lekë, TVSH-ja e blerjeve zbritet, dhe fitimi para tatimit bie në rreth 2,96 milionë lekë, pra rreth 18% më pak. Nëse e kalon te klienti, biznesi nuk humb, por konsumatori final, që nuk e zbret TVSH-në, paguan 21% më shumë për të njëjtin shërbim. Në të dy rastet faturën e paguan dikush, dhe ajo nuk del në titujt e paketës.
Rreziku i informalitetit
Pragu i ri është i ulët pikërisht aty ku evazioni është më i lehtë: shitjet me para në dorë, pa faturë. Paketa i përgjigjet kësaj me gjoba më të zgjeruara për transaksionet cash dhe me mbledhje më të ashpër të detyrimeve. Por gjoba nuk është mjeti i duhur për të ndryshuar sjelljen e një biznesi që nuk ka kapacitet kontabiliteti, as burime për të përballuar faturimin elektronik. Rezultati i mundshëm është se një pjesë e tyre do të vazhdojë të punojë jashtë skemës, ndërsa biznesi që rri brenda rregullave do të mbajë barrën e plotë. Ky është gjykim, jo fakt i verifikuar, por duhet të jetë pyetja kryesore që i bëhet çdo masës para se të miratohet.
Çmimet: ku do ta ndiejë qytetari
Pyetja që bëjnë qytetarët është e drejtë: do të rriten çmimet? Përgjigjja e ndershme është se do të rriten çmimet që nuk mbulohen nga norma 6%, dhe kanali më i ndjeshëm është karburanti. Sipas analizave të Monitor, taksat përbëjnë rreth 50 deri 60% të çmimit të naftës: akcizë rreth 37 deri 39 lekë për litër, taksë qarkullimi rreth 27 lekë, taksë karboni, dhe TVSH mbi çmimin final. Një pikë shtesë TVSH e rrit çmimin e naftës me rreth 0,8%, por karburanti është kosto e transportit dhe logjistikës, pra hyn pak a shumë në çdo mall. Dhoma e Tregtisë dhe Industrisë Tiranë ka kërkuar në propozimet e saj për paketën akordimin e të drejtës së zbritjes së TVSH-së për karburantet, gjë që sugjeron se kjo kosto mbetet barrë e bizneseve. Në rajon, Maqedonia e Veriut e uli TVSH-në e karburantit gjatë rritjes së çmimeve; Shqipëria shkon në drejtim të kundërt.
Në turizëm, kalimi nga 6% në 10% nënkupton që hoteli me çmim të kontraktuar më parë humb rreth 3,6% të të ardhurave neto, ndërsa hoteli që e kalon te klienti rrit çmimin bruto me rreth 3,8%, në një treg ku konkurron me Greqinë dhe Malin e Zi. Ndërkohë, biznesi që shet ushqim me 6% por blen energji, qira të faturuar dhe shërbime me 21% hyn në pozicion kredie TVSH, dhe pyetja nuk është nëse ka të drejtë rimbursimi, por sa shpejt vjen.
Një paketë që vjen mes protestave
Paketa publikohet ndërkohë që vendi është në protesta. Ato nisën më 13 tetor nga studentët për kushtet në arsim, u shtrinë në universitete të qyteteve të tjera dhe, sipas Al Jazeera e AFP të 24 tetorit, kanë sjellë përplasje, mbi 300 të lënduar mes protestuesve e policisë dhe dhjetëra të arrestuar. Kërkesa kryesore është dorëheqja e kryeministrit, ndërsa pakënaqësia është zgjeruar te korrupsioni dhe kostoja e jetesës. Do të ishte e pasaktë ta paraqesim paketën si shkak të protestave, pasi ato kanë nisur përpara publikimit të saj. Por një qeveri që hyn në 2027 me TVSH 21%, me norma më të larta për fitimin, dividendin dhe turizmin, në një klimë ku kostoja e jetesës është tashmë temë publike, merr një rrezik social e politik, jo vetëm buxhetor.
Çfarë duhet ndryshuar para votimit
Mbështetësit e paketës kanë argumentin e tyre: TVSH 6% për ushqimet është masë që favorizon familjet me të ardhura të ulëta, ku ushqimi zë pjesën më të madhe të shpenzimeve. Ky argument qëndron. Por duhet kërkuar që kostoja e kësaj mase të mos kalojë mbi sektorin më të brishtë. Propozimet konkrete janë pesë: një rregull kalimtar për inventarin dhe kontratat e lidhura para 1 janarit; afat ligjor i shkurtër për rimbursimin e TVSH-së; një regjim i thjeshtuar për bizneset që hyjnë për herë të parë në skemë; e drejta e zbritjes së TVSH-së për karburantet; dhe mbështetje praktike për faturimin e kontabilitetin e të rinjve.
Një paketë fiskale nuk vlerësohet nga masa që del në titull, por nga ajo që i kërkon sektorit që mban ekonominë në këmbë. Nëse biznesi i vogël është ai që paguan balancën, çmimi do ta paguajë përfundimisht konsumatori.
Meri Lika
Editorial
26 October 2026, 11:25
Agim Nesho
Aleksandër Vucic nuk ishte vetëm një lider i fortë nacionalist në Ballkan. Ai ishte përfaqësues dhe zbatues i një proje...
Editorial
26 October 2026, 10:20
Meri Lika
Meri Lika
Ekziston një metaforë e fuqishme që ka përshkuar dekadat, duke u shndërruar në sinonim të dinjitetit të pap&...
Editorial
22 October 2026, 17:23
Zef Preci
Zef Preci
Modelet shoqërore dhe protestat
Në shkencat sociale e politike, “role model” është personi që merret si s...
Editorial
22 October 2026, 10:10
Auron Janku
Kur revolta duhet t’i hapë rrugën mosbindjes civile
Ka një çast në jetën e çdo shoqërie kur pakënaqë...
Editorial
21 October 2026, 13:20
Agim Nesho
Agim Nesho
Kur Rama & Co. e quajtën revolucionin e studentëve Antifa, me qëllim ta barazonin revoltën në Shqipëri si në...
Editorial
21 October 2026, 10:34
Irena Beqiraj
Irena Beqiraj
Në demokraci, partitë vijnë në pushtet me votë jo individi . Kur mandati elektoral katandiset në kontratë pro...
Editorial
19 October 2026, 17:15
Auron Janku
Auron Janku
Qeveria nuk mund të flasë si opozitë ndaj rreziqeve që ka detyrë të administrojë. Vota është akt...
Editorial
16 October 2026, 18:06
Irena Beqiraj
Irena Beqiraj
Sot është turp të jesh socialist !
Teksa shikoj videot e të rinjve që hiqen zvarrë, ndiej turp për të ma...
Editorial
15 October 2026, 09:57
Auron Janku
Auron Janku
Kjo tokë është djegur disa herë. Ka parë perandori që janë zhdukur, diktatura që kanë sunduar me frik...
Editorial
10 October 2026, 22:50
Auron Janku
Nuk mjafton të ndryshojmë herë pas here një nen të Kushtetutës, një dispozitë të ligjit për partitë pol...